Umorzenie zaległości podatkowych z przyczyn niezależnych od podatnika

Sprawa dotyczyła podatniczki, która otrzymała decyzję o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe w VAT byłego męża. Powstały one w czasie trwania małżeństwa. Podatniczka złożyła wniosek o umorzenie zaległości podatkowych, uzasadniając wniosek trudną sytuacją finansową i rodzinną.

Urząd skarbowy wydał decyzję odmowną. Stwierdził, że podatniczka posiada stałe źródło dochodów. Otrzymuje również pomoc organów samorządowych i innych instytucji, a więc jej sytuacja majątkowa nie jest aż tak trudna. Zdaniem organu podatkowego brak wystarczających dochodów nie stanowi przesłanki dla udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości. Podkreślił również, że do powstania zaległości w VAT doszło nie na skutek zdarzenia losowego, ale niewłaściwego postępowania byłego męża, który świadomie nierzetelnie prowadził księgi.

Stanowisko to podtrzymała izba skarbowa. Podatniczka wniosła skargę do WSA.

Sąd skargę uwzględnił. Przypomniał, że organy podatkowe decyzję o umorzeniu zaległości podatkowej podejmują w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że ich rozstrzygnięcia mogą być dowolne. Sąd stwierdził, że powinny one być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem sądu w tej sprawie tak się nie stało. Organ podatkowy, aby właściwie ocenić, czy wystąpiła jedna z przesłanek zastosowania ulgi, tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny, powinien w pierwszej kolejności ustalić wysokość zaległości podatkowej podatnika. Sąd przypomniał, że w orzecznictwie „ważny interes podatnika” definiowany jest jako sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Prawidłowa ocena okoliczności wystąpienia przesłanki „ważnego interesu podatnika” wymaga przeprowadzenia dokładnej analizy jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Sąd podkreślił, że umorzenie zaległości będzie uzasadnione w przypadkach spowodowanych działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania.

oprac. Wiesława Moczydłowska

ekspert w zakresie podatków i rachunkowości