Jakie koszty w PIT do wynagrodzenia za przeniesienie na pracodawcę prawa do wynalazku (patentu)

Tak wynika z orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 października 2010 r. (I SA/Wr 991/10).

Podatnik jest współtwórcą projektu wynalazczego. Jednocześnie pozostaje w stosunku pracy (na podstawie umowy o pracę), przy czym działalność wynalazcza nie wchodzi w zakres jego obowiązków służbowych.

Wykonany przez niego projekt nie został również zrealizowany w ramach stosunku pracy. Mimo to, twórcy przedsięwzięcia przenieśli na pracodawcę prawa do korzystania z patentu.

Z tytułu przejęcia prawa do wynalazku pracodawca był zobowiązany do wypłacenia pracownikom wynagrodzenia.

Skutki podatkowe przeniesienia prawa do korzystania z patentu

W związku z powyższym, podatnik zwrócił się do organu podatkowego z pytaniem, czy do przedmiotowego wynagrodzenia będzie można zastosować 50% koszty uzyskania przychodów? Zdaniem podatnika, takie prawo będzie mu przysługiwało. Powołał się przy tym na art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT

Organ podatkowy uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, przepis powołany przez podatnika znajdzie zastosowanie jedynie w przypadku przeniesienia własności projektu objętego patentem.

W przypadku natomiast przekazania prawa wyłącznie do korzystania z wynalazku, o 50% kosztach uzyskania przychodów nie może być mowy. Sprawa trafiła do WSA, który początkowo uchylił zaskarżony akt ze względów proceduralnych, bez oceny wartości merytorycznej.

W wyniku wyroku NSA, uchylającego z kolei wyrok sądu I instancji, sprawa trafiła ponownie do sądu wojewódzkiego, który tym razem rozpatrzył ją co do meritum.

Przeniesienie własności a przeniesienie prawa do korzystania z wynalazku

WSA uwzględnił skargę podatnika. Zdaniem sądu, przedmiotowe wynagrodzenie powinno podlegać 50% kosztom uzyskania przychodów.

W uzasadnieniu powołano art. 98 ustawy o wynalazczości (dalej: u.o.w.), z którego wynikają dwa tryby przeniesienia przez twórcę praw do wynalazku na rzecz przedsiębiorcy.

Pierwszy polega na przeniesieniu prawa własności wynalazku, drugi zaś obejmuje przekazanie wynalazku do korzystania, które w konsekwencji, zgodnie z art. 98 ust. 2 u.o.w., również skutkuje przejściem prawa do wynalazku (patentu) na przedsiębiorcę.

Polecamy: Postępowanie podatkowe

Polecamy: serwis PIT

Różnica między tymi trybami polega na tym, iż w pierwszym przypadku twórca otrzymuje "zapłatę", a w drugim "wynagrodzenie". Niemniej jednak, w jednym i w drugim przypadku dochodzi do przeniesienia prawa do patentu. Przejście prawa do patentu w trybie przekazania go do korzystania przez przedsiębiorcę obejmuje przejście prawa do patentu, jako prawa do własności wynalazku.

Na podstawie tego przekazania twórca wyzbywa się bowiem prawa majątkowego zbywalnego.

Zdaniem sądu, przepis art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT dotyczy obu przewidzianych w art. 98 u.o.w. przypadków, a więc zarówno sytuacji:

- gdy twórca wprost przenosi prawo do wynalazku (patentu) - za uzgodnioną zapłatą - na rzecz przedsiębiorcy, jak i sytuacji,
- gdy twórca przekazuje to prawo (wynalazek) - za wynagrodzeniem - przedsiębiorcy do korzystania w okolicznościach skutkujących przejściem tego prawa na przedsiębiorcę.

Sąd podkreślił, że inna wykładnia art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT w powiązaniu z art. 98 ust. 1 i 2 oraz art. 98a ust. 1 u.o.w. byłaby w sposób oczywisty sprzeczna z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Zryczałtowane koszty jak najbardziej uzasadnione

Analiza orzecznictwa sądów administracyjnych w podobnych sprawach pokazuje, że wątpliwości co do możliwości zastosowania 50 % kosztów uzyskania przychodu przez twórcę, który przekazał pracodawcy wynalazek do korzystania, budziło występowanie dwóch pojęć „zapłata” i „wynagrodzenie” w art. 98 ustawy o wynalazczości.

Niemniej Naczelny Sąd Administracyjny np. w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. (sygn. II FSK 1028/08) stwierdził, że wykładnia pojęcia zapłata, o którym mowa w art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT nieobejmująca wynagrodzenia otrzymanego przez twórcę, o którym mowa w art. 98a ust.1 w zw. z art. 98 ust. 2 ustawy o wynalazczości z tytułu przekazania przez twórcę przedsiębiorcy wynalazku do korzystania i przejścia prawa do patentu byłaby niezgodna z koncepcją państwa prawnego oraz zasadą równości obywateli wyrażonymi w Konstytucji.

Dlatego też należy uznać, że skoro art. 22 ust. 9 pkt 1 ustawy o PIT określa wysokość zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu w wysokości 50% w związku z otrzymaniem przez twórcę zapłaty za przeniesienie prawa własności wynalazku, to oznacza to, że w każdym przypadku przeniesienia prawa własności wynalazku (prawa do patentu czy prawa z patentu), polegającym na zapłacie, możliwe będzie zastosowanie zryczałtowanych kosztów uzyskania przychodu.

Dokonując wykładni powołanych przepisów, nie można bowiem przyjąć, aby zamiarem ustawodawcy było tak zasadnicze zróżnicowanie sytuacji prawnej podatników, którzy znaleźli się w identycznej prawnie sytuacji faktycznej, ponieważ przekazali i przenieśli na pracodawcę prawo do patentu albo przenieśli to prawo na podstawie umowy, by pozbawić tego pierwszego prawa do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów.

Wybór przepisów:

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Koszty uzyskania niektórych przychodów określa się:
1) z tytułu zapłaty twórcy za przeniesienie prawa własności wynalazku, topografii układu scalonego, wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego, znaku towarowego lub wzoru zdobniczego - w wysokości 50 % uzyskanego przychodu (…)

Ustawa o wynalazczości

Art. 98
1. Twórca wynalazku, któremu przysługuje prawo do patentu, może przenieść to prawo za uzgodnioną zapłatą na rzecz podmiotu gospodarczego lub przekazać wynalazek do korzystania przez ten podmiot.
22. W przypadku przekazania wynalazku do korzystania zgodnie z ust. 1, przejście prawa do patentu następuje z dniem zgłoszenia wynalazku podmiotowi gospodarczemu, pod warunkiem przyjęcia go przez ten podmiot do korzystania w terminie jednego miesiąca od daty zgłoszenia, chyba że strony ustalą inny termin.

Źródło: taxonline.pl