Co oznacza stwierdzenie trwałości decyzji ostatecznych

Przede wszystkim, więc należy odpowiedzieć na pytanie: Jakie decyzje są ostateczne? Decyzją ostateczną jest decyzja, od której nie przysługuje podatnikowi, którego dotyczy wydana decyzja, odwołanie. Chodzi tu więc o:
- decyzje wydane w drugiej instancji, kończące postępowanie odwoławcze,
- decyzje wydane w pierwszej instancji, od których nie wniesiono w ustawowym terminie 14 dni odwołania oraz
- decyzje, od których z zasady nie służy odwołanie.

Decyzja ostateczna obowiązuje do czasu, kiedy nie zostanie uchylona lub zmieniona albo nie zostanie stwierdzona jej nieważność. Trwałość decyzji podatkowej związana jest z pewnością obrotu prawnego. Oznacza to dla podatnika, nawet w sytuacji wydania niekorzystnej dla niego decyzji, może mieć pewność niezmienności tej decyzji, również na jego niekorzyść.

Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko i wyłącznie w przypadkach wyraźnie określonych w ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych.

Wznowienie postępowania (art. 240 ordynacji podatkowej) może nastąpić w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu,
4) strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
5) wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję,
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu
7) decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji,
8) została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją RP, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny,
9) ratyfikowana umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna ratyfikowana umowa międzynarodowa, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji,
10) wynik zakończonej procedury wzajemnego porozumiewania lub procedury arbitrażowej, prowadzonych na podstawie ratyfikowanej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, ma wpływ na treść wydanej decyzji,
11) orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej następuje w sytuacji, gdy (art. 247 § 1 ordynacji):
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,
2) została wydana bez podstawy prawnej,
3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
5) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa,
8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej może nastąpić w dwóch sytuacjach.

Pierwsza, przewidziana przez art. 253 ordynacji, odnosi się do decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Taka decyzja może zostać uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika.

Druga sytuacja (art. 253a ordynacji) zachodzi wówczas, gdy strona nabyła prawo na mocy decyzji ostatecznej. Wówczas taka decyzja może być uchylona lub zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, za zgodą strony, która nabyła prawo, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes strony.