Jak można skorzystać z ulgi "na złe długi"

Ulga na złe długi to inaczej mówiąc możliwość odzyskania zapłaconego do urzędu VAT po wystawieniu faktury, która nie została uregulowana przez kontrahenta. Mowa o tym w art. 89a ust. 1 ustawy o VAT.

Jakie wierzytelności uprawniają do ulgi

Z treści tego przepisu wynika, że podatnik ma prawo skorygować VAT należny od dostawy towarów lub świadczenia usług na terytorium kraju, jeżeli uprawdopodobni nieściągalność wierzytelności.

Od 1 grudnia 2008 r. ustawodawca wprowadził możliwość uznania wierzytelności za nieściągalną jeżeli kontrahent nie zapłacił należności przez 180 dni. Czyli brak zapłaty przez 180 dni od daty płatności na fakturze wystarczy do uprawdopodobnienia nieściągalności tego długu, nawet gdy nie podjęliśmy żadnych działań windykacyjnych.

Przedsiębiorcy nie muszą już więc spełniać warunków z ustawy o PIT, pozwalających na zaliczenie wierzytelności do kosztów.

Skorzystać z ulgi można tylko wtedy, gdy wierzytelność i VAT należny były wykazane w deklaracji, a wierzytelność nie została zbyta.

Przed nowelizacją ustawy o VAT wierzyciel miał pięć lat na korektę (licząc od początku roku, w którym została wystawiona faktura), obecnie ma tylko dwa lata (liczone od końca roku, w którym wystawiono fakturę). Czyli obecnie jest mniej czasu na skorzystanie z ulgi.

Wydaje się, że nowe zasady dotyczą także wierzytelności powstałych przed 1 grudnia 2008 r., które nie zostały zapłacone w okresie180 dni. Przedmiotowa nowelizacja ustawy o VAT nie zabrania bowiem tego.

Firma A wystawiła fakturę za usługę w maju 2008 r. Kontrahent jednak nie uregulował należności. Firma A ma do końca 2010 r. czas na dokonanie korekty podatku należnego

Wymagania wobec kontrahenta

VAT można odzyskać tylko z faktury dokumentującej sprzedaż na rzecz zarejestrowanego, czynnego podatnika VAT. Nie skorzystamy z tej ulgi, jeżeli współpracowaliśmy z kontrahentem zwolnionym z VAT bądź sprzedawaliśmy towary osobom fizycznym, które nie są podatnikami.

Ponadto kontrahent w momencie dokonywania transakcji nie może być w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji. Należy, także sprawdzić‚ czy dłużnik jest czynnym podatnikiem VAT w momencie dokonywania korekty.

Taki warunek musi spełniać również wierzyciel. Z kolei podczas sporządzania korekty, dłużnik może znajdować się w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji.

Procedura informacyjna

Kolejną rzeczą o której przedsiębiorca powinien pamiętać jest to, iż o zamiarze skorygowania podatku musimy powiadomić dłużnika. Nasze prawo do ulgi przysługuje, jeśli dłużnik nie ureguluje należności w ciągu 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Jednak korektę możemy zrobić dopiero w rozliczeniu za okres (miesiąc lub kwartał), w którym otrzymaliśmy od dłużnika potwierdzenie odbioru zawiadomienia.

W przepisach nie znajdziemy instrukcji, jak powinno wyglądać takie zawiadomienie. A więc wydawać by się mogło, że może to być informacja o zamiarze wszczęcia procedury korekty w razie nieuregulowania należności w ciągu 14 dni. Oczywiście przedsiębiorca musi wyraźnie napisać, o jaką wierzytelność chodzi.

Jeżeli już mamy potwierdzenie odbioru zawiadomienia, możemy skorygować podatek należny. Do zawiadomień należy stosować przepisy ordynacji podatkowej o doręczeniach. Jest to zabezpieczenie dla wierzyciela na wypadek gdyby dłużnik nie chciał odebrać korespondencji.

O skorzystaniu z przedmiotowej ulgi należy poinformować urząd skarbowy. Wówczas razem z deklaracją, w której sporządziliśmy korektę, przesyłamy również do urzędu skarbowego zawiadomienie o niej. Musimy pamiętać, także o poinformowaniu o tym dłużnika (w terminie siedmiu dni), a kopię pisma przekazujemy do urzędu. W skrócie procedura informacyjna wygląda tak:
- informujemy dłużnika o zamiarze dokonania korekty,
- zawiadamiamy urząd skarbowy o korekcie,
- zawiadamiamy dłużnika o korekcie,
- kopię pisma do dłużnika przekazujemy do urzędu.

Dlaczego przedsiębiorca powinien poinformować urząd skarbowy o korekcie podatku? Kontrahent powinien bowiem zwrócić fiskusowi odliczony z niezapłaconej faktury VAT. Powinien pomniejszyć podatek naliczony o kwotę podatku VAT wynikającego z nieuregulowanych faktur.

Związane jest to z obowiązkiem skorygowania deklaracji VAT za okres, w którym odliczył podatek naliczony i z zapłatą zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W sytuacji kiedy dłużnik odda pieniądze po korekcie, może ponownie odliczyć VAT. Natomiast wierzyciel musi powiększyć podatek należny.

Ulga na złe długi nie dotyczy transakcji między tzw. podmiotami powiązanymi.

W skrócie jak skorzystać z ulgi na złe długi, krok po kroku:

Krok 1 - Sprawdź stare wierzytelności i policz, czy minęło już 180 dni od terminu płatności.

Krok 2 - Sprawdź, czy w dniu dostawy towaru lub świadczenia usługi, kontrahent był podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny i czy nie był w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji.

Krok 3 - Ustal, czy spełnione są pozostałe warunki skorzystania z ulgi, tzn. czy kwota wierzytelności była wykazana w deklaracji i czy nie została zbyta.

Krok 4 - poinformuj dłużnika o zamiarze korekty.

Krok 5 - Uzyskaj potwierdzenie odbioru zawiadomienia.

Krok 6 – Ustal, czy na dzień korekty dłużnik jest podatnikiem zarejestrowanym jako podatnik VAT czynny.

Krok 7 – Sporządź korektę.

Krok 8 - Zawiadom urząd skarbowy o korekcie.

Krok 9 – Zawiadom dłużnika o korekcie.

Krok 10 - Kopię pisma wysłanego do dłużnika złóż do urzędu skarbowego.

Waldemar Żuchowski
ekspert podatkowy