REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ewidencja kosztów działalności jednostek non profit

Marianna Sobolewska
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Opisujemy ewidencję kosztów działalności jednostek non-profit - w uproszczonym wariancie rodzajowym i kalkulacyjnym oraz w rozwiniętym rachunku kosztów.

Koszty i straty, jako uprawdopodobnienie zmniejszenia wartości aktywów (albo zwiększenia wartości zobowiązań i rezerw), odnosi się na wynik finansowy okresu bieżącego lub rozlicza się w czasie jako rozliczenia międzyokresowe kosztów, bądź też odnosi się je bezpośrednio na kapitał własny (np. odpisy aktualizujące wartość inwestycji, w przypadku gdy jej wartość była uprzednio aktualizowana).

Autopromocja

Ewidencja kosztów przebiega na właściwym zestawie kont syntetycznych i analitycznych. Kierownik jednostki w dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachunkowości ustala m.in. zasady ewidencji i rozliczania kosztów. Przyjęte rozwiązania powinny zabezpieczać prawidłowe ustalenie wyniku finansowego oraz sporządzenie sprawozdania finansowego - w tym rachunku zysków i strat.

W praktyce stosowane są następujące sposoby ewidencji i rozliczania kosztów:

uproszczony rachunek kosztów, czyli taki, w którym:

- ewidencja kosztów jest prowadzona w układzie rodzajowym na kontach Zespołu 4 „Koszty według rodzajów i ich rozliczenie”, z podziałem na szereg kont księgi głównej odrębnych dla każdego rodzaju kosztów (amortyzacja, zużycie materiałów, energia itd.) i konto 490 „Rozliczenie kosztów”, lub

Dalszy ciąg materiału pod wideo

- ewidencja kosztów przebiega w układzie kalkulacyjnym, według miejsc ich powstawania i celów, na jakie zostały poniesione, na kontach Zespołu 5 „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie”, obejmującego konta księgi głównej dla każdego typu działalności (podstawowej, pomocniczej itd.) oraz konto 580 „Rozliczenie produkcji”;

rozwinięty rachunek kosztów, polegający na grupowaniu kosztów w układzie według rodzajów na kontach Zespołu 4, a następnie rozliczaniu kosztów według celów na kontach Zespołu 5. Koszty realizacji zadań statutowych, koszt własny sprzedaży produktów, wartość sprzedanych towarów i materiałów, koszty operacji finansowych, pozostałe koszty operacyjne oraz straty nadzwyczajne ewidencjonuje się w Zespole 7 „Przychody i koszty ich osiągnięcia”.

Ewidencja kosztów w uproszczonym rachunku kosztów rodzajowych

Ewidencja kosztów w układzie rodzajowym prowadzona jest w Zespole 4 „Koszty według rodzajów i ich rozliczenie” na kontach księgowych:

400 „Amortyzacja”,

410 „Zużycie materiałów i energii”,

420 „Usługi obce”,

430 „Wynagrodzenia”,

440 „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia”,

450 „Podatki i opłaty”,

Autopromocja

460 „Pozostałe koszty rodzajowe”,

490 „Rozliczenie kosztów”.

UWAGA!

Numeracja kont jest umowna i mogą to być równie dobrze konta np. 401, 402, 403... itp. Numeracja ta powinna być określona w zakładowym planie kont stanowiącym załącznik do polityki rachunkowości każdej organizacji. Uwaga ta dotyczy wszystkich kont przywołanych w dalszej części opracowania.

Księgowanie kosztów w układzie rodzajowym daje podstawę do przedstawienia kosztów administracyjnych w rachunku wyników sporządzanym według rozporządzenia Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r. oraz kosztów działalności operacyjnej w rachunku zysków i strat sporządzanym w wariancie porównawczym - gdy jednostka non profit prowadzi działalność gospodarczą.

Zakres wyżej wymienionych kont można odpowiednio rozbudować lub wprowadzić konta analityczne, jeżeli występuje potrzeba uzyskiwania dokładniejszych informacji dotyczących poszczególnych rodzajów kosztów.

PRZYKŁAD

Konta analityczne do konta księgi głównej 420 „Usługi obce”

Konto 420 „Usługi obce” może posiadać konta analityczne: 420-1 „Usługi transportowe”, 420-2 „Usługi remontowe”, 420-3 „Usługi budowlano-montażowe”, 420-4 „Usługi obróbki obcej”, 420-5 „Koszty najmu i dzierżawy”, 420-6 „Pozostałe usługi”.

Ewidencja kosztów działalności w układzie kalkulacyjnym

Ewidencja kosztów w układzie kalkulacyjnym w jednostce non profit może być prowadzona w Zespole 5 „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie”, w sytuacji gdy ta jednostka prowadzi działalność gospodarczą.

Podstawowe typy działalności, w związku z którymi jednostka ponosi koszty, to:

• działalność podstawowa, do której zalicza się: podstawową produkcję przemysłową, działalność usługową, działalność handlową,

• działalność pomocnicza zmierzająca do usprawnienia działalności podstawowej (np. roboty i usługi wykonywane przez własną brygadę remontową),

• działalność socjalna mająca na celu zaspokojenie potrzeb socjalnych pracowników (np. funkcjonowanie zakładowych ośrodków wczasowych),

• działalność ogólna (zarządu) polegająca na kierowaniu jednostką oraz wykonywaniu innych czynności dotyczących całokształtu działalności przedsiębiorstwa (np. prace administracyjno-biurowe).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ewidencja kosztów w układzie funkcjonalnym zapewnia uzyskanie informacji o poniesionych kosztach na poszczególnych kierunkach działalności jednostki oraz danych potrzebnych do ustalenia kosztów wytworzenia produktów. Zgodnie z ustawą o rachunkowości (art. 28 ust. 3) koszt wytworzenia produktów obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną część kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem produktu.

Koszty według typów działalności są księgowane na kontach:

501 „Koszty bezpośrednie produkcji”,

502 „Koszty wydziałowe”,

503 „Koszty zakupu”,

520 „Koszty działalności statutowej”,

507 „Koszty sprzedaży”,

530 „Koszty działalności pomocniczej”,

550 „Koszty ogólne (zarządu)”,

580 „Rozliczenie produkcji”.

W sytuacji gdy jednostka sporządza rachunek zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym, należy pamiętać o tym, że w dodatkowych informacjach i objaśnieniach w pkt 2.6 jednostka podaje dane o kosztach wytworzenia produktów na własne potrzeby oraz o kosztach rodzajowych:

• amortyzacji,

• zużycia materiałów i energii,

• usług obcych,

• podatków i opłat,

• wynagrodzeń,

• ubezpieczeń i innych świadczeń,

• pozostałych kosztów rodzajowych.

Prowadzenie ewidencji kosztów tylko w Zespole 5 „Koszty według typów działalności i ich rozliczenie” jest dopuszczalne, lecz jest rzadko spotykane, ponieważ prowadzenie takiej ewidencji nie dostarcza informacji o kosztach rodzajowych potrzebnych do sporządzenia informacji dodatkowej zgodnie z ustawą o rachunkowości. Informacja o kosztach rodzajowych jest niezbędna również dla celów sporządzania sprawozdań do GUS. Dlatego też, jeśli podmiot gospodarczy zdecyduje się na prowadzenie ewidencji kosztów tylko na kontach Zespołu 5, musi do tych kont prowadzić analitykę pozwalającą na określenie wielkości poszczególnych kosztów według rodzaju.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ewidencja kosztów działalności w rozwiniętym rachunku kosztów

Prowadzenie rachunku kosztów w formie rozwiniętej daje pełny wgląd w strukturę i miejsca odniesienia kosztów oraz jest pożyteczne szczególnie wtedy, gdy jednostka prowadzi rozległą działalność, w tym działalność gospodarczą.

Ewidencja kosztów prowadzona równolegle na kontach Zespołu 4 „Koszty według rodzajów i ich rozliczenie” i Zespołu 5 „Koszty według typów działalności” umożliwia:

• uzyskiwanie informacji potrzebnych do sporządzenia sprawozdania finansowego w trybie przewidzianym w rozporządzeniu z 15 listopada 2001 r. oraz w ustawie o rachunkowości, jak też innych sprawozdań sporządzanych na podstawie ksiąg rachunkowych,

• sporządzenie rachunku wyników, rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym, jak również w wariancie porównawczym,

• wyszczególnienie kosztów uzyskania przychodów do wyliczenia podatku dochodowego w szerszym zakresie niż przy prowadzeniu uproszczonej ewidencji kosztów,

• prowadzenie analizy kształtowania się kosztów w różnych przekrojach.

Jednak w działalności małych i średnich jednostek prowadzenie rachunku kosztów w formie rozwiniętej może być procedurą zbyt skomplikowaną i nie zawsze potrzebną, gdyż formy uproszczone rachunku kosztów zapewniają w dostateczny sposób potrzeby informacyjne jednostki.

Ewidencja kosztów w Zespole 7 „Przychody i koszty ich osiągnięcia”

W Zespole 7 „Przychody i koszty ich osiągnięcia” ewidencjonuje się m.in.:

• koszty realizacji zadań statutowych,

• koszt własny sprzedaży produktów,

• wartość sprzedanych towarów i materiałów,

• koszty operacji finansowych,

• pozostałe koszty operacyjne oraz

• straty nadzwyczajne.

Koszty finansowe

Do kosztów finansowych zalicza się:

• odsetki i prowizje od zaciągniętych przez jednostkę kredytów,

• odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań,

• utworzenie rezerwy na pewne lub prawdopodobne straty z operacji finansowych,

• raty kosztów finansowych podlegających rozliczeniu w czasie,

• ujemne różnice kursowe,

• odpisy aktualizujące wartość inwestycji,

• odpisy aktualizujące należności z tytułu odsetek lub udzielonych pożyczek,

• odpisanie należności lub udzielonych pożyczek uznanych za przedawnione, nieściągalne, umorzone, jeżeli nie dokonano odpisu aktualizującego.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W rachunku wyników sporządzanym według rozporządzenia z 15 listopada 2001 r. - saldo Wn konta 752 „Koszty finansowe” wykazuje się w pozycji G, w rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) - w pozycji H, a w rachunku zysków i strat (wariant kalkulacyjny) - w pozycji K.

Pozostałe koszty operacyjne

Pozostałe koszty operacyjne to w myśl art. 3 pkt 32 ustawy o rachunkowości koszty związane pośrednio z działalnością jednostki, a w szczególności koszty związane:

• z działalnością socjalną,

• ze zbyciem środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych,

• z odpisaniem należności i zobowiązań przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem należności i zobowiązań o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów,

• z utworzeniem rezerw, z wyjątkiem rezerw związanych z operacjami finansowymi,

• z odpisami aktualizującymi wartość aktywów i ich korektami, z wyjątkiem odpisów obciążających koszty wytworzenia sprzedanych produktów lub sprzedanych towarów, koszty sprzedaży lub koszty finansowe,

• z odszkodowaniami, karami i grzywnami,

• z przekazaniem nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywów, w tym także środków pieniężnych na inne cele niż nabycie lub wytworzenie środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych.

Pozostałe koszty operacyjne są ujmowane na stronie Wn konta 762 „Pozostałe koszty operacyjne”. Saldo Wn konta 762 informujące o sumie poniesionych pozostałych kosztów operacyjnych wykazuje się w rachunku wyników, sporządzanym według rozporządzenia Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r., w pozycji F, natomiast w rachunku zysków i strat - w pozycji E (wariant porównawczy) lub H (wariant kalkulacyjny).

Straty nadzwyczajne

Na koncie 772 „Straty nadzwyczajne” ewidencjonuje się straty nadzwyczajne powstałe na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Saldo Wn konta 772 oznacza wartość strat nadzwyczajnych poniesionych od początku roku i wykazywane jest w rachunku wyników, sporządzanym według rozporządzenia z 15 listopada 2001 r., w pozycji J, natomiast w rachunku zysków i strat - w pozycji K (wariant porównawczy) lub O (wariant kalkulacyjny).

Do strat nadzwyczajnych zaliczamy w szczególności:

• niedobory i szkody w majątku powstałe z przyczyn losowych,

wynagrodzenia osób zatrudnionych przy usuwaniu skutków szkód losowych,

• usługi obce związane z usuwaniem skutków zdarzeń losowych,

• zużycie materiałów związanych z usuwaniem skutków zdarzeń losowych,

• likwidację środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych na skutek zdarzenia losowego w wartości netto.

Na koniec roku obrotowego przeksięgowuje się roczną kwotę strat nadzwyczajnych na konto 860 „Wynik finansowy”.

Podstawy prawne:

• ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

• rozporządzenie Ministra Finansów z 15 listopada 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej - Dz.U. Nr 137, poz. 1539; ost.zm. Dz.U. z 2003 r. Nr 11, poz. 117

Autopromocja

REKLAMA

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    Ulga dla seniorów przed otrzymaniem emerytury - co mówi prawo?

    Czy seniorzy mogą korzystać z ulgi podatkowej w PIT przed otrzymaniem emerytury, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego? Chodzi o zwolnienie w podatku dochodowym nazywane „ulgą dla pracujących seniorów”.

    Niestaranny pracodawca zapłaci podatek za oszustwo pracownika. Wyrok TSUE nie usuwa wszystkich wątpliwości i nie daje wytycznych

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 stycznia 2024 r. orzekł, że pracownik wykorzystujący dane swego pracodawcy do wystawiania fałszywych faktur jest zobowiązany do zapłaty wskazanej w nich kwoty podatku  Ale takie konsekwencje powinny dotknąć pracownika pod warunkiem, że pracodawca (podatnik VAT) dochował należytej staranności, rozsądnie wymaganej w celu kontrolowania działań swojego pracownika. Jeżeli pracodawca takiej staranności nie dochował, to poniesie konsekwencje sam i będzie musiał zapłacić podatek.

    Ekoschematy obszarowe - są już stawki płatności za 2023 rok [tabela]

    Ustalone zostały stawki płatności w ramach ekoschematów obszarowych za 2023 rok - informuje resort rolnictwa.

    Zwrot podatku - kiedy? Czy da się przyspieszyć?

    Gdy z zeznania podatkowego PIT wynika nadpłata podatku, to urząd skarbowy dokona jej zwrotu. W jakim terminie można spodziewać się zwrotu podatku? Czy można przyspieszyć zwrot korzystając z usługi Twój e-PIT?

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze a zmiana powierzchni użytków rolnych

    Jak wygląda kwestia zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze w przypadku zmiany powierzchni posiadanych przez producenta rolnego użytków rolnych? W jakich terminach składać wnioski o zwrot podatku akcyzowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w 2024 roku?

    Wynagrodzenie kierowcy zawodowego w 2024 roku. Co się zmienia? O czym muszą wiedzieć firmy transportowe i sami kierowcy?

    Rok 2024 rozpoczął się kolejnymi, ważnymi zmianami dla polskich przewoźników, które przekładają się na wyższe koszty pracownicze, a wszystko wskazuje na to, że to jeszcze nie koniec. Od lipca czeka nas druga podwyżka płacy minimalnej, która może oznaczać wzrost kosztów zatrudnienia kierowców blisko o 900 zł. Istnieją jednak pewne sposoby optymalizacji wynagrodzeń kierowców, dzięki którym mogą zyskać nie tylko przedsiębiorcy transportowi, ale również sami truckerzy, wykonujący przewozy za granicę. Jakie są najważniejsze zmiany w wynagrodzeniach kierowców i co mogą zrobić firmy, by jak najwięcej zaoszczędzić?

    Umowa o pracę na czas określony. TSUE: trzeba podać przyczynę wypowiedzenia

    W wyroku z 20 lutego 2024 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) orzekł, że pracownik zatrudniony na czas określony musi zostać poinformowany przez pracodawcę o przyczynach rozwiązania z nim umowy o pracę za wypowiedzeniem, jeśli informacji takiej udziela się pracownikowi zatrudnionemu na czas nieokreślony. Zdaniem TSUE polskie przepisy przewidujące wskazanie tych przyczyn jedynie pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony naruszają prawo podstawowe pracownika na czas określony do skutecznego środka prawnego. W Polsce dopiero od 26 kwietnia 2023 r w Kodeksie pracy istnieje obowiązek podawania przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony. Wcześniej przyczynę wypowiedzenia pracodawca musiał wskazywać tylko w przypadku rozwiązania umowy bez zachowania wypowiedzenia. 

    REKLAMA