Konkubent może skorzystać z rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci

Podatnik złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji podatkowej. We wniosku poinformował, że jest kawalerem pozostającym w konkubinacie. Z konkubiną mają jedno wspólne małoletnie dziecko. Oboje posiadają pełnię praw rodzicielskich i mieszkają w tym samym mieszkaniu. W ocenie podatnika ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dzieci nie odwołuje się w żadnym zakresie do tego, czy drugi rodzic żyje oraz gdzie mieszka. Nie odnosi się również do tego (z wyjątkiem małżeństw), czy tylko jedno z rodziców posiada władzę rodzicielską, czy też taką władzą dysponują obydwoje. W ocenie podatnika, skoro jest on kawalerem, to spełnia wymogi ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dzieci, a zatem także wymogi do skorzystania z możliwości preferencyjnego opodatkowania.

Stanowisko podatnika uznano jednak za nieprawidłowe.

Organ podatkowy stwierdził, że prawo do preferencji będzie przysługiwało jedynie temu z rodziców, który faktycznie w roku podatkowym samotnie wychowywał dziecko, czyli sprawował nad nim stałą opiekę, zamieszkując z nim. Spełnienie tylko jednej przesłanki, tj. statusu cywilnego rodzica (opiekuna prawnego), w sytuacji gdy nie wiąże się z okolicznością samotnego wychowywania dziecka, nie daje prawa do omawianego sposobu opodatkowania dochodów.

Zdaniem organu podatkowego nie można uznać podatnika za osobę samotnie wychowującą dziecko, ponieważ wychowaniem dziecka zajmuje się wspólnie z matką dziecka (we wspólnie prowadzonym gospodarstwie domowym). Tym samym oboje rodzice wspólnie wykonują władzę rodzicielską nad dzieckiem i wspólnie to dziecko wychowują we wspólnym gospodarstwie domowym.

W związku z tym kawaler, który mieszka wraz ze swoją konkubiną w jednym mieszkaniu lub domu i mają wspólne dzieci, nie może rozliczyć się na powyższych zasadach.

Podatnik wniósł skargę do WSA. Sąd podzielił jego zdanie. Uznał, że w opisanej sytuacji fakt wspólnego zamieszkiwania pozostaje bez znaczenia. Nawet w sytuacji gdy konkubenci mieszkają razem i mają wspólne dziecko lub dzieci, jedno z nich może rozliczyć się w ten sposób.

Ustawowa definicja osoby samotnie wychowującej dzieci zawarta w art. 6 ust. 5 updof nie odwołuje się w żadnym zakresie do tego, czy drugi rodzic żyje oraz gdzie mieszka. Nie odnosi się również do tego (z wyjątkiem małżeństw), czy tylko jedno z rodziców posiada władzę rodzicielską, czy też taką władzą dysponują obydwoje rodzice. W przypadku konkubinatu istotne jest zatem jedynie to, czy dana osoba jest jedną z osób wymienionych w art. 6 ust. 5 updof.

W sytuacji gdy dane pojęcie zostało zdefiniowane w ustawie, niedopuszczalne jest posługiwanie się przez organy podatkowe inną jego definicją bądź też interpretowanie tej definicji w taki sposób, aby wywieść z niej dodatkowe warunki, które muszą zostać przez podatnika spełnione. Tak natomiast w niniejszej sprawie uczyniono, stwierdzając, że wspólne zamieszkiwanie z matką dzieci wyklucza możliwość uznania kawalera za osobę samotnie wychowującą dzieci. Taki wniosek nie wynika jednak z literalnego brzmienia definicji tej osoby zawartej w art. 6 ust. 5 updof.

Sąd uznał za pozbawione podstaw odwoływanie się przez organy podatkowe do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w odniesieniu do wykonywania władzy rodzicielskiej oraz wynikających z niej uprawnień i obowiązków rodziców. Regulacje te nie mogą przesądzać o tym, czy podatnik może zostać uznany za samotnie wychowującego dzieci, skoro definiuje to sama ustawa podatkowa, a do pojęcia władzy rodzicielskiej nawiązuje jedynie w odniesieniu do małżonków. Skarżący nie pozostaje natomiast w związku małżeńskim z matką dzieci. W konsekwencji to, czy władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu, czy też obojgu rodzicom, niebędącym małżeństwem, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 2498/08).

oprac. Wiesława Moczydłowska

ekspert w zakresie podatków i rachunkowości