Ile kontroli rachunków bankowych obywateli po zmianie prawa podatkowego?

• Nie można kontrolować kont bez przyczyny
• Kontrole kont bankowych – jak to wygląda obecnie?
• Kontrole kont bankowych: odpowiedź ministerstwa finansów
• Potrzeba czasu na ocenę nowych regulacji o kontrolach kont bankowych

Nie można kontrolować kont bez przyczyny

Art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej nie może być stosowany bez uzasadnionej przyczyny i bez powiązania z popełnionymi czynami, które są przedmiotem prowadzonego już postępowania przygotowawczego. W konsekwencji, wystąpienia organów KAS o te informacje nie mogą być kierowane bez przyczyny, co stanowi czynnik ograniczający potencjalną liczbę takich wystąpień – odpowiada MF

Kontrole kont bankowych – jak to wygląda obecnie?

Zgodnie z nowym prawem, obowiązek banku sporządzenia i przekazania informacji nt. konkretnego rachunku bankowego dotyczy osoby fizycznej.

Poprzednio – osoby podejrzanej. RPO wskazywał, że znacząco poszerzyło to zakres nie tylko kompetencji organu, ale przede wszystkim zakres ingerencji w strefę prywatności wszystkich obywateli.

W związku z tym RPO Marcin Wiącek prosi minister Magdalenę Reczkowską o wskazanie liczby dokonanych kontroli przeprowadzonych w nowym trybie.

Kontrole kont bankowych: odpowiedź ministerstwa finansów

Odnosząc się do zasygnalizowanej przez Pana informacji, że w przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o zintensyfikowaniu kontroli kont bankowych obywateli po wejściu w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105) wyjaśniam, że przepis art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej znowelizowany na podstawie ww. ustawy nie dotyczy kontroli kont bankowych.

Przepis ten daje uprawnienie organom Krajowej Administracji Skarbowej w uzasadnionych przypadkach do występowania do banków o przekazanie informacji objętych tajemnicą bankową, w sytuacji gdy prowadzą one postępowanie przygotowawcze dotyczące osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej w zakresie tej osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej.

Podkreślenia wymaga, że organy KAS prowadzą takie postępowanie przygotowawcze jedynie w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego i co ważne, po formalnym wszczęciu postępowania przygotowawczego. Zatem przepis art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej nie może być stosowany bez uzasadnionej przyczyny i bez powiązania z popełnionymi czynami, które są przedmiotem prowadzonego już postępowania przygotowawczego. W konsekwencji, wystąpienia organów KAS o te informacje nie mogą być kierowane bez przyczyny, co stanowi czynnik ograniczający potencjalną liczbę takich wystąpień. Ponadto należy podkreślić, że dane przekazywane przez banki organom KAS są chronione tajemnicą skarbową, którą regulują szczegółowo przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Odnosząc się natomiast do informacji o zintensyfikowaniu stosowania przepisu art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej po wejściu w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw, wyjaśniam, że nie znajdują one potwierdzenia w liczbie wystąpień do banków o dane objęte tajemnicą bankową.

Należy wskazać, że w lipcu i sierpniu 2022 r. naczelnicy urzędów skarbowych prowadzili ponad 37 tys. postępowań przygotowawczych w sprawach karnych skarbowych i karnych, a skierowali łącznie jedynie 33 wystąpienia do banków na podstawie art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, co stanowi zaledwie 0,089 %. Potwierdza to zatem, że jest to uprawnieninie wykorzystywane przez naczelników urzędów skarbowych w wyjątkowych przypadkach.

Potrzeba czasu na ocenę nowych regulacji o kontrolach kont bankowych

Ponadto odnosząc się do Pana prośby o przekazanie informacji dotyczącej ponownej analizy brzmienia art. 48 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej zapewniam, że korzystanie przez organy KAS z uprawnienia wynikającego z tego przepisu podlega stałemu monitorowaniu. Niemniej jednak dokonanie odpowiedniej oceny funkcjonowania przepisu w praktyce wymaga dłuższej perspektywy czasowej jego stosowania, co w niniejszej sprawie jeszcze nie nastąpiło z uwagi na bardzo krótki okres obwiązywania zmienionego brzmienia art. 48 ustawy o KAS, które weszło w życie dopiero 1 lipca 2022 roku.