REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kiedy i jak ZUS może kontrolować płatnika składek

Aneta Maj
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

ZUS ma prawo do kontroli płatników składek, jednak uprawnienia kontrolujących są szczegółowo określone. Inspektor kontroli ma szerokie uprawnienia, ale również obowiązek zachowania odpowiednich procedur.

Płatnik składek ma obowiązek umożliwić przeprowadzenie kontroli inspektorowi kontroli ZUS po okazaniu przez niego legitymacji służbowej i upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Zapewnienie odpowiednich warunków do przeprowadzenia kontroli oznacza udostępnienie pomieszczenia, w którym inspektor będzie wykonywał swoje czynności, środków łączności oraz wszelkich informacji dotyczących zakresu kontroli.

REKLAMA

Autopromocja

(?) Inspektor ZUS stawił się w naszej firmie w czasie, gdy szef jest za granicą. Nie zostaliśmy uprzedzeni o kontroli, dlatego nikt z pracowników nie został upoważniony do reprezentowania szefa przed ZUS. Czy można przeprowadzić kontrolę pod nieobecność płatnika składek? Czy można odroczyć datę rozpoczęcia kontroli do czasu powrotu szefa?

W tej sytuacji inspektor kontroli może rozpocząć kontrolę dopiero po powrocie szefa do Polski.

Opisana sytuacja może mieć miejsce w przypadku, gdy jest przeprowadzana kontrola doraźna i ZUS nie musi o niej informować płatnika składek, np. w razie potrzeby skontrolowania prawidłowości ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego albo podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla konkretnego ubezpieczonego. Jeżeli inspektor przeprowadzający doraźną kontrolę nie zastał płatnika składek ani nie ma osoby upoważnionej do reprezentowania go przed organami kontroli ZUS, nie może skutecznie rozpocząć czynności kontrolnych, ponieważ może to uczynić dopiero po okazaniu płatnikowi składek albo osobie reprezentującej płatnika legitymacji służbowej i doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Jeżeli z wyjaśnień pracowników wynika, kiedy płatnik składek będzie obecny, inspektor kontroli może przeprowadzić kontrolę w terminie późniejszym. Płatnikowi nie grożą z tego powodu żadne sankcje.

Inaczej jest w przypadku, gdy w siedzibie płatnika składek ma być przeprowadzona kontrola okresowa, obejmująca pełny zakres kontroli określony w art. 86 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych, obliczanie, potrącanie i opłacanie składek, ustalanie prawa, wypłata i rozliczanie zasiłków, opracowywanie wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe, wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych do celów ubezpieczeń społecznych, dokonywanie oględzin składników majątku). O terminie przeprowadzenia takiej kontroli inspektor kontroli ZUS powiadamia wcześniej płatnika składek telefonicznie lub osobiście. Jeżeli nie udaje się nawiązać telefonicznego kontaktu z płatnikiem składek lub gdy inspektor kontroli nie zastał płatnika w siedzibie firmy, wysyła do niego wezwanie do uzgodnienia terminu rozpoczęcia kontroli. Gdy z przyczyn leżących po stronie płatnika składek nie udało się uzgodnić terminu rozpoczęcia kontroli, inspektor sam wyznacza termin rozpoczęcia kontroli w siedzibie płatnika składek. W przypadku gdy w wyznaczonym terminie w siedzibie firmy nie ma płatnika składek ani osoby upoważnionej przez płatnika do reprezentowania go przed organami kontrolnymi ZUS, płatnik składek musi liczyć się z tym, że zostanie sporządzony wniosek o skierowanie sprawy do przeprowadzenia postępowania w sprawie o wykroczenie. Płatnik składek, który udaremnia lub utrudnia przeprowadzenie kontroli, podlega karze grzywny do 5000 zł.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

(?) Nie prowadzimy książki kontroli. Mieliśmy już w tym roku kontrolę urzędu skarbowego, a teraz zapowiedział się ZUS. Kontroler z urzędu skarbowego nie pytał o książkę kontroli, dlatego nie wiedzieliśmy, że powinniśmy poprosić go o wpis. Czy w związku z tym, że nie mamy książki kontroli, kontrola urzędu skarbowego nie będzie wliczana do limitu kontroli w danym roku?

Jeżeli zakład nie ma obowiązku prowadzenia książki kontroli, bo nie ma statusu przedsiębiorcy, czas trwania kontroli nie podlega żadnym ograniczeniom. Jeśli Państwa firma ma status przedsiębiorcy, to brak wpisu w książce kontroli nie będzie miał wpływu na maksymalny okres trwania kontroli ZUS, gdyż limit trwania kontroli ustala się odrębnie dla ZUS i urzędu skarbowego.

Obowiązek prowadzenia i przechowywania w swojej siedzibie książki kontroli ma płatnik składek będący przedsiębiorcą. Taki płatnik ma obowiązek udostępniać książkę kontroli na żądanie organu kontroli. Książka kontroli zawiera wpisy dokonywane przez organ kontroli, które obejmują:

• oznaczenie organu kontroli,

• oznaczenie upoważnienia do kontroli,

• zakres przedmiotowy przeprowadzonej kontroli,

• daty podjęcia i zakończenia kontroli,

• zalecenia pokontrolne oraz określenie zastosowanych środków pokontrolnych.

Przedsiębiorca ma obowiązek wpisywać do książki kontroli informacje o wykonaniu zaleceń pokontrolnych bądź fakt ich uchylenia przez organ kontroli lub jego organ nadrzędny albo sąd administracyjny.

Inspektor kontroli ZUS nie dokonuje wpisu w książce kontroli dotyczącego zaleceń pokontrolnych oraz określenia zastosowanych środków pokontrolnych, ponieważ zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych protokół kontroli nie zawiera oceny prawnej spraw będących przedmiotem kontroli ani zaleceń pokontrolnych.

Czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u płatnika składek będącego przedsiębiorcą nie może przekraczać w jednym roku kalendarzowym:

• 4 tygodni - w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców,

• 8 tygodni - w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców.

WAŻNE!

Okres 4 (8) tygodni trwania kontroli nie dotyczy wszystkich organów kontroli łącznie, lecz każdego odrębnie.

REKLAMA

Zatem w przypadku kontroli prowadzonej w tym samym roku kalendarzowym, np. przez urząd skarbowy i przez ZUS, czas trwania kontroli wynosi dla każdego z tych organów 4 (8) tygodnie, jednak kontroli tych nie można prowadzić równocześnie w tym samym czasie. Brak książki kontroli i potwierdzonego w niej czasu trwania kontroli urzędu skarbowego nie ma zatem wpływu na czas trwania kontroli przez ZUS w tym samym roku kalendarzowym.

Ograniczeń czasu kontroli i jednoczesnego ich prowadzenia przez różne organy nie stosuje się w przypadku płatnika składek, który nie jest przedsiębiorcą, a także wtedy, gdy m.in. ratyfikowane umowy międzynarodowe stanowią inaczej bądź przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla prowadzonego przeciwko przedsiębiorcy śledztwa lub dochodzenia.

(?) Jesteśmy w trakcie kontroli ZUS. Inspektor zażądał umożliwienia obejrzenia pomieszczeń, w których trwają prace nad nową technologią. Nie chciałbym przedwcześnie ujawniać tego pomysłu. Czy mogę odmówić mu wstępu do tych pomieszczeń? Jeżeli nie mogę, to czy inspektor jest związany tajemnicą kontrolowanego przedsiębiorstwa?

Musi Pan umożliwić inspektorowi kontroli wstęp do wszystkich pomieszczeń w firmie. Inspektor jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy informacji, jakie uzyskał w trakcie przeprowadzania kontroli.

Inspektor kontroli jest uprawniony do wstępu i poruszania się po terenie siedziby płatnika składek oraz miejsc prowadzenia przez niego działalności na podstawie legitymacji służbowej i po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, bez potrzeby uzyskiwania przepustki. Inspektor nie podlega rewizji osobistej przewidzianej w wewnętrznym regulaminie określonym przez płatnika składek.

Płatnik składek ma obowiązek zapewnić inspektorowi kontroli warunki niezbędne do przeprowadzenia czynności kontrolnych, w tym udostępnić środki łączności oraz inne niezbędne środki techniczne do wykonania czynności kontrolnych, którymi dysponuje. W praktyce chodzi o udostępnienie pomieszczenia lub miejsca, w którym inspektor kontroli będzie mógł prowadzić czynności kontrolne, w tym badać dokumenty firmy.

W zasadzie inspektor kontroli nie ma potrzeby wchodzić do każdego pomieszczenia znajdującego się w siedzibie płatnika składek, chyba że wymaga tego zakres kontroli, np. dokonanie oględzin i spisu składników majątku płatnika zalegającego z opłatą należności z tytułu składek. Może także wystąpić sytuacja, gdy kontrola jest prowadzona na skutek informacji, że u płatnika składek pracuje więcej osób niż oficjalnie zgłasza on do ubezpieczeń społecznych. Inspektor może wówczas sprawdzić, ile osób faktycznie wykonuje pracę i na jakiej podstawie. Jeżeli w tym celu wchodzi do pomieszczeń, w których płatnik prowadzi działalność, ma obowiązek zachować w tajemnicy informacje, które uzyskał w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, nawet po ustaniu zatrudnienia na stanowisku inspektora kontroli.

(?) Jesteśmy w trakcie kontroli ZUS. Inspektor zażądał od nas dokumentacji pracowniczej, którą mu udostępniliśmy. Teraz chce obejrzeć wszystkie umowy o dzieło zawarte przez naszą firmę. Czy powinniśmy je udostępnić? Przecież umowy o dzieło nie są tytułem do ubezpieczeń.

Mają Państwo obowiązek udostępnić inspektorowi kontroli również umowy o dzieło, mimo że nie są one objęte obowiązkiem ubezpieczeń. Badanie treści zawartych umów o dzieło wiąże się z zakresem kontroli w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne.

Na żądanie inspektora kontroli płatnik składek ma obowiązek udostępnić wszelkie księgi, dokumenty i inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli, w tym dokumenty, które były podstawą obliczania składek na ubezpieczenia społeczne. Podstawą kontroli w zakresie składek są zatem listy płac, umowy o pracę, umowy cywilnoprawne (zlecenia, o dzieło) i rachunki do tych umów oraz dokumenty rozliczeniowe (imienne raporty miesięczne, deklaracje miesięczne).

Inspektor kontroli może sprawdzać, czy umowy o dzieło były wykonywane przez osoby, które w trakcie pracy na podstawie umowy o dzieło były równocześnie pracownikami płatnika. Umowa o dzieło zawarta między pracodawcą a pracownikiem wykonywana na rzecz pracodawcy (nawet jeżeli wykonawcę dzieła formalnie zatrudnia inny podmiot) do celów ubezpieczeń społecznych jest bowiem traktowana jak umowa o pracę. Oznacza to, że od przychodów z tej umowy konieczne jest opłacanie składek na wszystkie ubezpieczenia, którym podlegają pracownicy.

Zawarte przez płatnika składek umowy o dzieło mogą być badane w trakcie kontroli również pod kątem tego, czy rzeczywiście spełniają warunki określone dla tych umów, czy nie są to w rzeczywistości np. umowy zlecenia lub nawet umowy o pracę. Zdarza się, że choć z treści umowy wynika, że powinna być zawarta umowa zlecenia lub umowa o pracę, płatnicy składek zawierają umowę o dzieło kierując się względami ekonomicznymi - od tych umów nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne ani na ubezpieczenie zdrowotne.

Zawierając umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, jest to tzw. umowa rezultatu. Jeśli w trakcie kontroli okaże się, że umowa o dzieło spełnia przesłanki właściwe dla umowy zlecenia lub umowy o pracę, płatnik składek będzie miał obowiązek złożenia w ZUS dokumentów zgłoszeniowych i opłacenia należnych składek.

Właściwe dla stosunku pracy jest wykonywanie pracy pod kierownictwem, w miejscu i w czasie wyznaczonym przez płatnika składek. Taka umowa jest wówczas faktycznie umową o pracę i płatnik ma obowiązek zgłoszenia takiej osoby do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 xx i opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności dla zleceniodawcy (np. szycie fartuchów ochronnych), a przez wykonanie umowy o dzieło do wykonania określonego dzieła (uszycie 1000 fartuchów ochronnych). Zatem, choć większość prac może stanowić przedmiot obu tych umów, to jednak nie wszystkie usługi mogą być wykonywane zarówno na podstawie umowy zlecenia, jak i umowy o dzieło. Jeśli kontrolujący ustali, że mimo zawarcia umowy o dzieło nie jest to umowa rezultatu, lecz umowa starannego działania (umowa zlecenia), obowiązek ubezpieczeń społecznych tej osoby będzie zależał od tego, czy posiada ona również inne tytuły do ubezpieczeń. Zawsze jednak płatnik składek będzie miał obowiązek zgłosić tę osobę do ubezpieczenia zdrowotnego i opłacić należne składki na to ubezpieczenie, po wcześniejszym zgłoszeniu jej do tego ubezpieczenia z kodem tytułu ubezpieczenia z grupy 04.

• art. 68 ust. 1 pkt 6, art. 86 ust. 2, art. 90, art. 91 ust. 1, art. 92, art. 98 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.),

• rozporządzenie z 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przeprowadzania kontroli płatników składek (DzU nr 164, poz. 1165),

• art. 81, art. 82, art. 83 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (DzU z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.).

Aneta Maj

specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Prawa Pracy i Ubezpieczeń

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Nowe dane o wynagrodzeniach Polaków. GUS odsłania karty

GUS opublikował dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czerwcu 2024 r. Przeciętna płaca wyniosła 8144,83 zł. Wzrost okazał się niższy od prognozowanego przez ekspertów. Mamy też nowe statystyki dotyczące zatrudnienia.

Podatek od nieruchomości od obiektów sportowych. Będą zmiany od 2025 roku. Czy podatek obejmie place zabaw?

W ramach analiz opublikowanego projektu zmian w podatku od nieruchomości, chwilę uwagi należy poświęcić obiektom sportowym. Jako że standardowo ich wartość nie należy do niskich, ewentualne ruchy w tym zakresie, mogą generować istotne skutki podatkowe. Aczkolwiek, akurat w tym obszarze, MF zaproponował też trochę korzyści. Niekorzyści też.

Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 16 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która ma dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczenia OC za szkody, które powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Projekt ten przewiduje m.in. zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych a także rolników. Czy w związku z tymi zmianami wzrosną ceny polis OC?

Drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Najwięcej na płyn do e-papierosów, aż o 75 proc.

Rząd chce wprowadzić drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Ich skala ma być kilkukrotnie większa, niż zakładała mapa akcyzowa. Już w 20225 r. akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć: o 25 proc. na papierosy, o 38 proc. na tytoń do palenia oraz o 50 proc. na wkłady do podgrzewaczy tytoniu. Będzie podwyżka również płynów do e-papierosów, na które w 2025 r. akcyza wzrośnie aż o 75 proc.

REKLAMA

Zakup sprzętu IT? Czasem lepiej wynająć. Na czym polega DaaS?

Na czym polega model biznesowy Device as a Service (DaaS)? Komu i kiedy się opłaca? Co sprawia, że jest to rosnący trend nie tylko w polskich firmach?

Twój biznes działa dobrze ale pieniądze gdzieś wyciekają. Ekspert podpowiada gdzie szukać przyczyn i źródeł wycieków

Takie pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy, którzy osiągając spore przychody, realizując duże i zyskowne projekty nagle stwierdzają brak gotówki na koncie. Dlaczego tak się dzieje? Gdzie są pieniądze? Na te i inne pytania odpowiada dr nauk ekonomicznych Elżbieta Sobów – specjalistka ds. finansów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem.

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

Prezesa skazano za zaległości podatkowe spółki. Ale to sąd popełnił błąd

Samo tylko objęcie funkcji prezesa zarządu spółki nie może powodować automatycznego przyjęcia na siebie odpowiedzialności karnej za cudze działania. Tak uznał Rzecznik Praw Obywatelskich, informując o wniesieniu skargi kasacyjnej na korzyść prezesa spółki, którego sąd skazał za nieodprowadzenie zaliczek na podatek dochodowy, powstałych w okresie gdy nie objął jeszcze funkcji.

REKLAMA

Podatek od nieruchomości obejmie nawet panele fotowoltaiczne. Takie zmiany już od 2025 roku

Zmiany w podatku od nieruchomości zmierzają do opodatkowania urządzeń energetycznych, np. paneli fotowoltaicznych. Budowle mają być opodatkowane jako całość techniczno-użytkowa. Podatkiem od nieruchomości (inaczej niż obecnie) już od 2025 roku objęte zostaną więc wszystkie elementów farmy fotowoltaicznej (w tym panele).

Zwrot podatku z Irlandii. Kto może dostać? Jak uzyskać?

Irlandia nadal jest popularnym kierunkiem emigracji zarobkowej dla Polaków. Tym bardziej zachęcamy gorąco do zapoznania się z przygotowanymi poniżej informacjami na temat rozliczenia podatku w tym kraju.

REKLAMA