Potrzeba nowelizacji wynikła także stąd, że na rynku usług budowlanych występowały często przypadki nieregulowania lub nieterminowego regulowania należności za roboty budowlane. Chodzi tu w szczególności o należności za roboty budowlane wykonywane przez małych i średnich przedsiębiorców, których kontrahentami są inwestorzy i wykonawcy, na ogół spółki akcyjne lub z ograniczoną odpowiedzialnością z branży budowlanej oraz deweloperzy dysponujący znacznym kapitałem. Dochodzenie zapłaty, która pokrywa z reguły nie tylko koszty robocizny, ale także materiałów kupionych na ogół z zaciągniętego kredytu bankowego, na drodze sądowej jest długotrwałe, czasochłonne i kosztowne. W wielu wypadkach nie ma możliwości wyegzekwowania zasądzonych należności.

Nowelizacja przewiduje, że każdy wykonawca będzie miał prawo żądać od inwestora udzielenia gwarancji terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonane usługi budowlane. Uprawnienie wykonawcy robót budowlanych do żądania udzielenia gwarancji terminowej zapłaty jest bezwzględnie obowiązujące, tj. nie można go wyłączyć, ani ograniczyć jego obowiązywania w drodze umowy. Powyższe uprawnienie daje wykonawcy możliwość żądania w każdym czasie ustanowienia gwarancji zapłaty. Co więcej, odstąpienie inwestora od umowy spowodowane powyższym żądaniem wykonawcy jest bezskuteczne.

Dodatkowo, nowelizacja ogranicza formy zabezpieczenia wierzytelności, z jakich można w tym przypadku skorzystać, do gwarancji udzielanych przez instytucje zaufania publicznego tj. banki i firmy ubezpieczeniowe, z pominięciem tych ustanowionych przez uczestników procesu budowlanego. Według ustawodawcy poręczenie i akredytywa bankowa, gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa stanowią lepsze zabezpieczenie niż czek, weksel czy zastaw. Pamiętajmy jednakże, iż koszt ustanowienia gwarancji w równych częściach ponosi zarówno inwestor, jak i wykonawca.

Wykonawca będzie posiadał prawo żądania gwarancji zapłaty na każdym etapie procesu budowlanego. Ponadto, będzie mógł on skorzystać z tego uprawnienia zarówno przed przystąpieniem do wykonywania umowy, jak i w dowolnym momencie jego realizacji, gdy poweźmie uzasadnione wątpliwości, co do kondycji finansowej inwestora, bądź jego rzetelności. Udzielenie częściowej gwarancji nie będzie stanowiło przeszkody do żądania gwarancji do pełnej sumy zabezpieczenia roszczeń. Jednakże, wysokość gwarancji będzie ograniczona do wysokości roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub robót koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.