Kategorie

Jakie korzyści wynikają z aktualizacji należności

Jacek Folga
Bieżąca aktualizacja należności może przynieść firmie pewne korzyści. Mimo że stanowi koszt i przedsiębiorstwa postrzegają ją zazwyczaj negatywnie, pozwala m.in. zabezpieczyć się przed wystąpieniem niespodziewanych strat oraz kontrolować ryzyko kredytowe.

Problem aktualizacji należności został poruszony w art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości. W myśl tego artykułu wartość należności aktualizuje się, uwzględniając stopień prawdopodobieństwa ich zapłaty, poprzez dokonanie odpisu aktualizującego.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Należności z grupy 1 powinny być aktualizowane zgodnie z prawdopodobieństwem stopnia ich odzyskania. Oznacza to, że nie trzeba tworzyć na wszystkie z nich odpisu aktualizującego.

Należności z grupy 3 aktualizuje się odpisem w wysokości 100%, natomiast należności z grupy 4 są aktualizowane do wysokości niepokrytej przez ustalone przez dłużnika zabezpieczenia (podobnie jak należności z grupy 2). Do zabezpieczeń zaliczamy np.: gwarancję bankową, blokadę środków na rachunku bankowym odbiorcy, ustanowioną przez odbiorcę hipotekę kaucyjną, zastaw rejestrowy, przewłaszczenie ruchomości na zabezpieczenie. Należności z grupy 5 podlegają aktualizacji w pełnej wysokości.

W związku z tym, że dla należności z grupy 4 istnieje możliwość pomniejszania wysokości odpisów o wartość posiadanego zabezpieczenia, najlepszym rozwiązaniem jest pomniejszanie należności, począwszy od najstarszych faktur odbiorcy, aż do wyczerpania wartości zabezpieczenia.

Pomimo że ustawa o rachunkowości nie nakłada obowiązku bieżącego aktualizowania wszystkich należności, warto w praktyce to robić. Po pierwsze, utworzony odpis aktualizujący tworzy pewien „bufor” bezpieczeństwa i chroni przed niespodziewanym pogorszeniem się wyniku finansowego.

Oszacowania wysokości odpisu dla wszystkich należności można dokonać, m.in. bazując na strukturze wiekowej należności. Do każdego z przedziałów wiekowych przypisany jest wówczas współczynnik aktualizacji (wyrażający w procentach prawdopodobieństwo utraty wpływu z należności). „Migracja” niezapłaconych faktur do kolejnych przedziałów struktury wiekowej sprawia, że tworzony jest wyższy odpis. A zatem aktualne prawdopodobieństwo utraty tej należności jest odzwierciedlone w wyniku finansowym. Jeśli należność zostanie spłacona, wówczas odpis zostaje rozwiązany, a tym samym poprawie ulega wynik finansowy. Takie podejście sprawia, że firma unika nagłego utworzenia wysokiego odpisu, który niespodziewanie koryguje wynik finansowy.

Kolejna zaleta aktualizacji wszystkich należności to większa precyzja w ocenie ryzyka. Przedsiębiorstwa posiadają coraz więcej odbiorców. Analizowanie każdej faktury czy nawet odbiorcy jest czasochłonne, drogie i obarczone wysokim prawdopodobieństwem popełnienia błędu. Zastosowanie aktualizacji wszystkich należności w oparciu o strukturę wiekową umożliwia szybkie i precyzyjne oszacowanie ryzyka utraty płatności.

Naliczanie odpisów dla każdej faktury, a w konsekwencji księgowanie ich na kontach analitycznych klientów, jest również doskonałym materiałem do stworzenia systemu ostrzegającego o nadmiernym narażeniu firmy na ryzyko kredytowe i wzrastającym prawdopodobieństwie poniesienia strat.

Podejście oparte na automatycznej aktualizacji należności (na podstawie struktury wiekowej należności oraz przypisanych jej współczynników aktualizujących) powinno być poszerzone o dodatkowy element, jakim jest tworzenie odpisów indywidualnych. Odpis indywidualny jest dodatkowym odpisem ponad ten utworzony na podstawie struktury wiekowej. Postawą dokonania takiego odpisu może być ocena kondycji finansowej klienta lub historia współpracy w zakresie płatności.

Dodatkowo należy mieć na uwadze, że zabezpieczenia ustanowione przez klientów mają pozytywny wpływ na wynik finansowy (zmniejszają wartość należności do odpisu), ale niestety, w pewnych przypadkach mogą być przyczyną problemów. Przykładowo, jeśli należność jest w 100% pokryta zabezpieczeniem i została przeksięgowana na należności grupy 4, to odpis wynosi zero. Może jednak okazać się, że przedmiot zabezpieczenia jest bardzo trudno upłynnić i nie odzyskamy środków pieniężnych, na które wcześniej nie utworzyliśmy odpisów. Dlatego tak ważne jest stosowanie również indywidualnych odpisów aktualizujących należności. Pełne zabezpieczenie należności w tym przypadku zapewnia nam np. gwarancja bankowa.

Część należności może być także wyłączona z tworzonych odpisów na należności. Będą to w szczególności należności pochodzące od podmiotów wewnątrz jednej grupy kapitałowej oraz podmiotów, których prawdopodobieństwo bankructwa jest małe (np. duże sieci handlowe).

Przykład 1

Przedsiębiorstwo postanowiło dokonywać co miesiąc aktualizacji wszystkich należności. Struktura wiekowa należności ogółem na koniec stycznia 2007 r. wyglądała następująco:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Co jest podstawą do ustalenia współczynników aktualizacji

Wysokość współczynników aktualizujących oraz przyjęte rozpiętości przedziałów wiekowych powinny być zapisane w instrukcji firmowej dokonywania odpisów aktualizujących należności. Nie istnieje żaden oficjalny dokument narzucający wartości tych zmiennych. Jedynie przytoczony wcześniej art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości nakazuje, aby należności ze sprzedaży bieżącej były aktualizowane z uwzględnieniem stopnia prawdopodobieństwa ich zapłaty.

Prawdopodobieństwo to może być ustalone na podstawie historycznego wzorca strat związanych ze spłatą należności. Aktualizując wszystkie należności, nie musimy tego wzorca ustalać dla każdego klienta osobno. Można operować na danych globalnych, a dodatkowo nadać klientowi współczynnik (wagę) ryzyka, wpływający na ostateczną wysokość odpisu. Współczynnik taki może być oszacowany w oparciu np. o ocenę zdolności kredytowej odbiorcy.

Zasady aktualizowania należności mogą być jednakowe dla wszystkich, ale można też dokonać pewnego zróżnicowania. Odmienne zasady mogą obowiązywać: grupy klientów (np. poszeregowane według kanału sprzedaży czy klasy ryzyka), rodzaj należności (osobno za towar, opakowania, należności eksportowe), sumę należności spółek (dla grup kapitałowych) itp.

Jak wysokość współczynników wykorzystać w celach kontrolnych

Wysokość utworzonych odpisów aktualizujących należności może być wykorzystana w celach kontroli finansowej. Dostarcza ona wówczas dwóch niezwykle istotnych informacji dla służb finansowo-księgowych:

l informacji o aktualnej wartości należności. Należność niezapłacona w terminie jest mniej warta dla przedsiębiorstwa niż należność za faktury bieżące. Przesuwanie kwot należności do kolejnych przedziałów struktury wiekowej powoduje, że szansa na odzyskanie gotówki jest coraz mniejsza. W celach kontrolnych warto osobno zestawić kwotę należności brutto i utworzonych odpisów. Można to robić w przekroju: faktur, klientów, grup klientów czy należności ogółem.

l informacji o narażeniu przedsiębiorstwa na ryzyko kredytowe i zdolności przedsiębiorstwa do zarządzania tym ryzykiem. Wysokość współczynników aktualizujących należności w tym przypadku informuje o tym, jak bardzo prawdopodobne jest odzyskanie należności z danego przedziału struktury wiekowej.

Ponadto ciekawym, a jednocześnie prostym do zastosowania wskaźnikiem, pozwalającym monitorować ryzyko kredytowe, jest średni współczynnik aktualizacji należności:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

gdzie:

ŚWAN - średni współczynnik aktualizacji należności po terminie,

SOA - suma odpisów aktualizujących dla należności po terminie,

SNP - suma należności po terminie.

Jeśli dynamika tego współczynnika jest rosnąca, oznacza to wzrost ryzyka kredytowego i większe prawdopodobieństwo utraty należności. Wzrost średniego współczynnika aktualizacji należności świadczy o tym, iż starzeniu podlega coraz większa wartość należności, które przemieszczają się do kolejnych przedziałów wiekowych.

Przeprowadzenie takiej analizy dla kilku lat pozwoli na wykreślenie trendu, który może często pojawiać się w przyszłości. Dodatkowo może wskazać typowe okresy w ciągu roku, gdy wartość odpisów rośnie. Szczególnie jest to istotne w przypadku produktów sezonowych.

Warto na bieżąco kontrolować wysokość utworzonych odpisów aktualizujących. Ich wzrost świadczy o tym, iż firma ma problemy z odzyskiwaniem gotówki, a to może być pierwszym krokiem do utraty płynności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W ciągu całego roku średni współczynnik aktualizacji należności wynosił 16,94%. Z obserwacji średnich współczynników w poszczególnych miesiącach można wywnioskować, że wykazują one tendencję typowo sezonową. W okresach letnich maleją, by ponownie wzrosnąć w okresie jesień-zima. Warto dodatkowo przeanalizować ich wysokość na tle współczynników w latach poprzednich.

Jacek Folga

analityk w firmie z branży FMCG

Dowiedz się więcej z naszej publikacji
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Obowiązki biur rachunkowych z aktywnymi drukami online
Tylko teraz
Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    17 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kantor wymiany walut - wymogi formalne

    Prowadzenie kantoru wymiany walut to jedna z tych form działalności, które w ostatnich latach cieszą się ogromną popularnością. Łatwy dostęp do podróżowania i powszechność emigracji z kraju np. w celach zarobkowych, to główne powody, dla których taki biznes jest szczególnie opłacalny. Kantor to punkt usługowy oferujący sprzedaż i zakup obcej waluty po określonych kursach. Wydawałoby się, że to dość prosta sprawa, jednak samo założenie takiej firmy nie jest łatwe. Jeżeli chcemy prowadzić kantor, musimy uzyskać zezwolenie i spełnić kilka istotnych warunków.

    Wirtualna kasa fiskalna nie będzie musiała drukować paragonów

    Wirtualne kasy fiskalne. Kasa fiskalna w postaci oprogramowania (czyli tzw. wirtualna kasa fiskalna) nie będzie musiała drukować paragonów, jeśli została umieszczona w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług. Taka zmiana wynika z projektu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowanego w czwartek 16 września 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Kwota wolna od podatku w 2022 roku

    Kwota wolna od podatku. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 30 000 zł kwoty wolnej od podatku. Zmiana ma wejść w życie od 2022 roku.

    Składy podatkowe - zmiany w akcyzie

    Składy podatkowe. Jeśli dany podmiot przejmie od innego skład podatkowy, to dotychczasowy posiadacz składu nie będzie musiał zapłacić akcyzy od produktów znajdujących się w nim - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który trafi do dalszych prac w sejmowej komisji energii.

    Czy dobrowolne opłaty za toalety podlegają VAT?

    Dobrowolne opłaty za toalety a VAT. Czy otrzymane środki pieniężne (dobrowolne opłaty za skorzystanie z toalety) powinny być uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług?

    TSUE kontra Belgia. Zwolnienia podatkowe niezgodne z prawem UE

    Zwolnienia podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zwolnienia podatkowe przyznawane przez Belgię przedsiębiorstwom międzynarodowym stanowią system pomocy państwowej niezgodnej z prawem Unii. Przyznał tym samym rację Komisji Europejskiej i uchylił wyrok Sądu UE z 2019 roku.

    Jaka stawka ryczałtu od przychodów z działalności produkcyjnej (wytwórczej)

    Stawka ryczałtu dla działalności produkcyjnej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych można opodatkować przychody osiągane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przychody z działalności produkcyjnej (wytwórczej) mogą być opodatkowane albo stawką 8,5% albo 5,5%. Od czego zależy zastosowanie jednej z tych stawek do działalności produkcyjnej?

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku. W roku 2022 podatnikom grozić będą wyższe niż w 2021 r. kwoty grzywien, jakie można wymierzyć za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.

    Kiedy e-faktury będą obligatoryjne? Jak się przygotować?

    E-faktury. Z końcem sierpnia br. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian do ustawy VAT wdrażającej Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć początkowo z powyższego rozwiązania będzie można korzystać dobrowolnie, już od 2023 roku stanie się ono obligatoryjne. Jakie są korzyści i wyzwania dla przedsiębiorców wynikające z jego wdrożenia?

    Prosta Spółka Akcyjna – jak założyć, jak działa

    Prosta Spółka Akcyjna (PSA) jest szczególnie atrakcyjna dla młodych innowatorów, którzy dysponują unikalnym know-how i chcą otworzyć biznes, ale nie mają na to własnego majątku. Możesz ją szybko zarejestrować, a jej obsługa jest bardzo prosta. O tym, jak krok po kroku założyć PSA i jakie płyną z tego korzyści dla przedsiębiorców, rozmawiali 15 września 2021 r. uczestniczy konferencji online, zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości.

    Drugi samochód w jednoosobowej działalności a koszty podatkowe

    Samochód w działalności gospodarczej. W związku z tym, że przepisy nie zabraniają posiadania więcej niż jednego samochodu w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy decydują się na zakup kolejnego pojazdu do swojej działalności. Część z nich ma jednak pewne wątpliwości i dostrzega potencjalne ryzyko podatkowe związane z zakupem drugiego auta. Dlatego decyduje się wystąpić o potwierdzenie planowanego zakupu oraz jego skutków podatkowych w ramach interpretacji indywidualnej. Stanowisko fiskusa jest korzystne dla podatników, jednak zawiera pewne warunki.

    Polski Ład. Przedsiębiorcy będą rezygnować z podatku liniowego

    Polski Ład. Około 700 tys. przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym zostanie najmocniej dotkniętych planowanymi zmianami w ramach Polskiego Ładu. Zwiększenie im obciążeń, nawet jeśli wyniesie 4,9 proc. zamiast 9 proc., bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku, czyli planowanych 30 tys. zł, może spowodować, że część przedsiębiorców zrezygnuje z tej formy opodatkowania. – Tymczasem od 2004 roku, kiedy ją wprowadzono, przyniosła ona wiele korzyści zarówno dla firm, jak i budżetu państwa – mówi Rzecznik MŚP Adam Abramowicz, który zbiera podpisy pod petycją w sprawie zablokowania niekorzystnych zmian. Podpisało ją już ponad 52 tys. osób.

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego skala „szarej strefy” w zatrudnieniu w Polsce szacowana jest na 880 tysięcy osób (ok. 5,4% ogólnej liczby pracujących) [1]. Trzeba jednak zaznaczyć, że badania statystyczne nie odkrywają rzeczywistej skali zjawiska. Realnie praca nierejestrowana może obejmować nawet 16% osób w wieku produkcyjnym [2].

    Polski Ład. Kontrola podatkowa na wniosek

    Polski Ład. Podatnik, który dostanie od szefa Krajowej Administracji Skarbowej ostrzeżenie przed podejrzanym kontrahentem, będzie mógł wnioskować o przeprowadzenie kontroli podatkowej w zakresie będącym przedmiotem tego ostrzeżenia.

    Przekształcasz działalność gospodarczą w jednoosobową sp. z o.o.? Sprawdź co zmieni się w Twojej księgowości!

    Zmiana dotychczasowej formy prawnej firmy z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza rewolucję w obowiązkach księgowych. Jeśli przed przekształceniem prowadziłeś podatkową księgę przychodów i rozchodów, zakładając spółkę z o.o. musi przejść na księgi rachunkowe.

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku - skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku. Kluczowym elementem nowego Polskiego Ładu są istotne zmiany w podatkach. Zmiany te obejmą system opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce, wsparcie innowacyjnych rozwiązań, pobudzenie inwestycji o nowe rozwiązania dla inwestorów strategicznych.

    Ulga na powrót od 1 stycznia 2022 r.

    Ulga na powrót. Polski Ład przewiduje wprowadzenie ulgi w podatku dochodowym dla podatników osiedlających się w Polsce, tzw. ulga na powrót. Proponuje się, aby ulga na powrót weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Kto będzie miał prawo do nowej ulgi i jaka będzie jej wysokość?

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm - wnioski do 30 września

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm. Polski Fundusz Rozwoju ponownie uruchomił Tarczę Finansową dla Dużych Firm. 14 września 2021 r. PFR poinformował o udostępnieniu możliwości składania wniosków o finansowanie preferencyjne w ramach tej Tarczy. Finansowanie służy pokryciu szkody powstałej na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z COVID-19. Program został uruchomiony w związku z przyjęciem przez Radę Ministrów zmian do programu rządowego Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm, po uzyskaniu uprzednio decyzji Komisji Europejskiej. Termin na zgłoszenie wniosków upływa 30 września 2021 r.

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 roku - 3010 zł

    Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2022 roku. Na posiedzeniu w dniu 14 września 2021 r. Rada Ministrów przyjęła rozporządzenie w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2022 roku. W przyszłym roku minimalne pensje wzrosną do kwoty 3010 zł, natomiast minimalna stawka godzinowa wynosić będzie 19,70 zł.

    Polski Ład w podatkach - skutki dla podatników PIT i CIT

    Polski Ład w podatkach. W związku z Polskim Ładem skokowy wzrost obciążeń czeka przedsiębiorców płacących PIT, część osób opodatkowanych liniowo może zainteresować się ryczałtem, wreszcie dostępny dla wielu podatników będzie estoński CIT- mówi PAP partner w kancelarii KNDP Marek Kolibski. Według niego kontrowersje budzi tryb wprowadzania zmian - mają zacząć obowiązywać za niecałe 4 miesiące.

    PIT za 2020 r. Podatnicy odliczyli 7,5 mld zł ulgi termomodernizacyjnej

    Ulga termomodernizacyjna. Według wstępnych danych z rozliczeń PIT za 2020 r. z ulgi termomodernizacyjnej skorzystało ponad 450 tys. podatników, ponad dwa razy więcej niż za 2019 r. - wynika z danych resortu finansów. Za 2020 r. odliczono w ten sposób 7,5 mld zł.; za 2019 r. było to 3,2 mld zł.

    Oskarżenie o udział w karuzeli VAT

    Sankcje za udział w karuzeli VAT. Przedsiębiorca wygrał ze skarbówką, bo jej organ, nie analizując dowodów, automatycznie uznał go za przestępcę, powielając ustalenia innego organu.

    Progi podatkowe w 2022 roku

    Progi podatkowe. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 120 000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie 32% stawka podatku. Zmiana miałaby wejść w życie od 2022 roku.

    Tax Free od 1 stycznia 2022 r. Obowiązek rejestracji

    Tax Free. Od 1 stycznia 2022 r. wszyscy sprzedawcy w systemie zwrotu podatku VAT podróżnym będą mieć obowiązek wystawiania dokumentów Tax Free w formie elektronicznej. Trwa rejestracja podmiotów, które będą chciały sprzedawać w systemie Tax Free po 1 stycznia 2022 r.

    Polski Ład to wzrost kosztów obsługi księgowej

    Polski Ład. Reforma podatkowa spowoduje masowe ruchy przedsiębiorców szukających możliwości optymalizacji biznesu i wpłynie na wzrost kosztów obsługi księgowej - mówią eksperci o pakiecie podatkowym Polskiego Ładu. Ich zdaniem na zmianach skorzystają pracownicy etatowi, ale i tak zyski zje inflacja.