Kategorie

Rezerwy w księgach rachunkowych

Joanna Gawrońska
Tworzenie rezerw wynika z zasady ostrożności i prowadzi do tego, że sprawozdanie finansowe rzetelnie i jasno przedstawia sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostki. Sposób tworzenia rezerw powinien wynikać z przyjętej przez spółkę polityki rachunkowości. Przyjęte zasady rachunkowości powinny być stosowane w sposób ciągły oraz okresowo weryfikowane wraz ze zmieniającą się rzeczywistością. Zastosowanie przez jednostkę odpowiednich zasad ma duże znaczenie, ponieważ decydują one o rozwiązaniach, które spółka będzie stosowała w swoich księgach rachunkowych, oraz o zawartości sporządzanych sprawozdań finansowych.

 

Sporządzając sprawozdanie finansowe, jednostka powinna stosować zasadę ostrożnej wyceny. Zgodnie z nią jednostka jest zobowiązana do dokonania realnej wyceny wszystkich składników sprawozdania finansowego, tak aby ich wartość ujęta w sprawozdaniu była jak najbliższa rzeczywistości. Dlatego dokonując ocen i szacunków, jednostka powinna dążyć do tego, aby:

aktywa i przychody nie były zawyżone,

zobowiązania i koszty nie były zaniżone.

Jednostka powinna także ująć w księgach rachunkowych wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami, dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty.

Operacje gospodarcze należy zatem ująć w księgach rachunkowych w taki sposób, aby zapewnić współmierność przychodów i związanych z nimi kosztów, zaliczając je do aktywów lub pasywów danego okresu jako:

- koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów - zakwalifikowane do rozliczeń międzyokresowych czynnych lub przychodów przyszłych okresów,

- koszty przypadające na dany okres sprawozdawczy, które jeszcze nie zostały poniesione - zakwalifikowane do rezerw lub rozliczeń międzyokresowych biernych.

Ujęcie rezerw w księgach rachunkowych

W celu ujęcia w księgach rachunkowych wszystkich kosztów, jakie przypadają na dany okres, jednostki tworzą rezerwy na koszty. Rezerwy te księgowane są na:

- kontach zespołu 8 - jako „Rezerwy”,

- kontach zespołu 6 - jako „Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów”.

W praktyce przedsiębiorstwa, w zależności od swoich potrzeb, stosują ewidencję rezerw na kontach zespołu 6 i 8 albo tylko w zespole 6 lub 8.

W poniższej tabeli przedstawiono ewidencję rezerw i rozliczeń międzyokresowych biernych zgodnie z zasadami przedstawionymi w ustawie o rachunkowości.

Tabela 1. Tworzenie rezerw

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Tabela 2. Rozwiązywanie rezerw

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że RMK bierne, zaewidencjonowane na kontach zespołu 6, a dotyczące podstawowej działalności operacyjnej jednostki, np. koszty dotyczące badania sprawozdania finansowego, księguje się w korespondencji z odpowiednimi kontami zespołu 4 lub 5, tj. koszty działalności operacyjnej. Natomiast rozwiązanie tych rezerw następuje poprzez zmniejszenie kosztów, w ciężar których wcześniej były tworzone rezerwy.

Rezerwy na świadczenia wypłacane w przyszłych okresach

Kierując się zasadą istotności, kierownik jednostki może podjąć decyzję o tworzeniu rezerw na świadczenia wypłacane w przyszłych okresach sprawozdawczych. Należy pamiętać o tym, że przyjęte rozwiązanie w zakresie tworzenia i rozliczania rezerw powinno znaleźć odzwierciedlenie w przyjętej przez jednostkę polityce rachunkowości.

Zatem jednostka może utworzyć rezerwy m.in. na:

- niewypłacone urlopy,

- nagrody jubileuszowe,

- odprawy emerytalne.

Wycena tworzonych rezerw

W ustawie o rachunkowości znajduje się zapis, zgodnie z którym rezerwy należy oszacować w sposób wiarygodny. Zapis ten pozostawia wiele wątpliwości, ponieważ tematyka rezerw nie została uregulowana w taki sposób, aby jednostki mogły na podstawie zapisów ustawy rozwiązać pojawiające się problemy. Dlatego w razie braku odpowiednich uregulowań w ustawie oraz Krajowych Standardach Rachunkowości jednostki mogą stosować w przypadku rezerw przepisy MSR nr 37.

Zgodnie z MSR za najbardziej właściwy szacunek uznaje się kwotę, jaką jednostka musiałaby zapłacić, aby wypełnić obowiązek na dzień bilansowy. Szacunek ten jest sporządzany na podstawie osądu kierownictwa jednostki, opartego na jego dotychczasowych doświadczeniach związanych z podobnymi operacjami gospodarczymi, oraz na podstawie raportów niezależnych ekspertów, np. rzeczoznawców majątkowych.

Zgodnie z MSR można zastosować także metodę wartości oczekiwanej, tj. sposób szacowania wielkości rezerwy w oparciu o nauki statystyczne.

Przykład 1

Ustalenie wielkości rezerwy metodą wartości oczekiwanej

Założenia

1. Spółka MAX sprzedaje swoje wyroby gotowe z gwarancją, że klienci nie będą ponosić kosztów napraw w ciągu roku od daty zakupu.

2. Ustalono, że jeśli spółka wykona naprawy we wszystkich sprzedanych wyrobach:

- drobnych usterek - to poniesie koszty w wysokości 500 000 zł,

- poważniejszych usterek - to poniesie koszty w wysokości 2 000 000 zł.

3. Dotychczasowe doświadczenie i oczekiwanie co do przyszłości mówi, że:

- 70% sprzedanych wyrobów nie będzie miało żadnych usterek,

- 20% sprzedanych wyrobów będzie miało drobne usterki,

- 10% sprzedanych wyrobów będzie miało poważniejsze usterki.

4. Zgodnie z § 24 MSR 37 jednostka całościowo ocenia prawdopodobieństwo wypływu środków pieniężnych z tytułu obowiązków gwarancyjnych.

Rozwiązanie

(70% × 0 zł) + (20% × 500 000 zł) + (10% × 2 000 000 zł) = 0 zł + 100 000 zł + 200 000 zł = 300 000 zł

Oczekiwana wartość kosztów napraw gwarancyjnych wyniesie 300 000 zł.

Przykład 2

Ewidencja rezerw

W spółce RAX miały miejsce następujące zdarzenia:

1. Dokonano wyceny przyszłych zobowiązań związanych z działalnością finansową - 300 000 zł.

2. Dokonano wyceny przyszłych zobowiązań związanych z działalnością operacyjną - 280 000 zł.

3. Dokonano wyceny strat nadzwyczajnych - 50 000 zł.

4. Na koniec roku okazało się, że ostatecznie zobowiązania związane z działalnością finansową wyniosły 330 000 zł.

5. Ustalono ostateczną stratę na transakcjach związanych z działalnością operacyjną w wysokości 350 000 zł.

Jednostka prowadzi ewidencję kosztów na kontach zespołu 4.

Ewidencja księgowa

1. Wycena rezerw związanych z działalnością finansową - 300 000 zł:

Wn „Koszty finansowe” 300 000

Ma „Rezerwy” 300 000

2. Wycena rezerwy związanej z działalnością operacyjną - 280 000 zł:

Wn „Rozliczenie kosztów” 280 000

Ma „RMK bierne” 280 000

3. Wycena rezerwy w związku ze stratami nadzwyczajnymi - 50 000 zł:

Wn „Straty nadzwyczajne” 50 000

Ma „Rezerwy” 50 000

4. Ustalenie ostatecznej wartości zobowiązań związanych z działalnością finansową - 330 000 zł. Nadwyżka zobowiązania nad rezerwą: 330 000 zł - 300 000 zł = 30 000 zł

Wn „Rezerwy” 300 000

Wn „Koszty finansowe” 30 000

Ma „Pozostałe rozrachunki” 330 000

- w analityce „Zobowiązania finansowe”

5. Ustalenie ostatecznej wartości straty na transakcjach związanych z działalnością operacyjną: 350 000 zł - 280 000 zł = 70 000 zł

Wn „RMK bierne” 280 000

Ma „Rozliczenie kosztów” 280 000

Wn Konta kosztów działalności operacyjnej 350 000

Ma „Rozrachunki z dostawcami” 350 000

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zgodnie z zapisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jako podatkowe uważa się koszty ujęte w księgach rachunkowych na podstawie otrzymanej faktury albo na podstawie innego dowodu, w przypadku braku faktury.

Natomiast ujęte jako koszty rezerwy i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów nie stanowią kosztów uzyskania przychodów.

Zakres informacji o stanie rezerw w sprawozdaniu finansowym

Rezerwy utworzone w ciężar konta zespołu 6 oraz te utworzone w zespole 8 wykazuje się w pasywach bilansu w pozycji B. I. 3 „Pozostałe rezerwy na zobowiązania”.

Dla każdego rodzaju rezerw jednostka gospodarcza powinna w sprawozdaniu finansowym ujawnić:

- krótką charakterystykę tworzonych rezerw,

- istniejące niepewności co do kwoty i terminu wystąpienia tych zdarzeń,

- wartość bilansową rezerw na początku i na końcu okresu,

- utworzone w ciągu okresu dodatkowe rezerwy, razem ze zwiększeniami dotychczasowych rezerw,

- kwoty rezerw wykorzystane w ciągu okresu, czyli poniesione koszty rozliczone z rezerwami,

- rezerwy niewykorzystane i rozwiązane w ciągu roku.



- art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 4 ust. 1, art. 6 i 8, art. 10 ust. 3, art. 35d, 37 i 39 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

- § 24 i 39 Międzynarodowego Standardu Rachunkowości nr 37

- art. 15 ust. 4e ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238


Joanna Gawrońska

biegły rewident


Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    24 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Zryczałtowana składka zdrowotna przywilejem dla wybranych

    Składka zdrowotna. Według doniesień „Dziennika Gazety Prawnej” podatnicy, którzy rozliczają się według zasad ryczałtu ewidencjonowanego, będą płacić zryczałtowaną składkę zdrowotną. Rodzi się pytanie, dlaczego miałoby to dotyczyć wyłącznie tej grupy podatników? W mojej ocenie jest to dyskryminujące. Ceną rozliczania podatku w innej formie niż ryczałt byłaby bowiem wyższa składka zdrowotna.

    VAT e-commerce. Wzór zgłoszenia VIN-R

    VAT e-commerce. Wzór zgłoszenia (VIN-R) informującego w zakresie nieunijnej procedury szczególnej rozliczania VAT.

    Wspólny kredyt z rodzicami. Spłata rat kredytu to nie darowizna

    Wspólny kredyt z rodzicami a podatek. Spłata rat kredytu (zaciągniętego solidarnie przez pełnoletnią córkę wraz z rodzicami) przez samych rodziców - nie powoduje po stronie córki powstania obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Nie musi ona płacić podatku i składać zgłoszenia SD-Z2. Bowiem spłata rat jedynie przez rodziców w takiej sytuacji nie jest darowizną. Nawet jeżeli w zakupionym na kredyt mieszkaniu mieszka sama córka i jest ona jedyną właścicielką tego mieszkania. Dotyczy to oczywiście także innych "składów" solidarnych kredytobiorców - spokrewnionych, spowinowaconych, czy spoza kręgu rodzinnego.

    Opłata paliwowa - co warto wiedzieć?

    Opłata paliwowa. Jakie są stawki opłaty paliwowej obowiązujące w 2021 r.? Kto podlega opłacie paliwowej? Kiedy powstaje obowiązek zapłaty? Gdzie wpłacać opłatę? Jak złożyć informację w sprawie opłaty paliwowej?

    Oleje smarowe a opłata paliwowa

    Opłata paliwowa. Handel olejami smarowymi w Polsce ewoluuje w kierunku zwiększenia biurokracji oraz obciążeń podatkowych związanych z obrotem tymi towarami. Czy oleje smarowe podlegają opłacie paliwowej?

    System e-TOLL ruszył 24 czerwca

    e-TOLL. 24 czerwca 2021 r. Ministerstwo Finansów (MF) i Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) uruchomiły nowy system poboru opłat za przejazd pojazdem ciężkim (powyżej 3,5 tony) po płatnych drogach krajowych oraz za przejazd po płatnych odcinkach autostrad Konin-Stryków (A2) i Wrocław-Sośnica (A4) zarówno dla pojazdów ciężkich jak i lekkich. Otwarte zostały pierwsze Miejsca Obsługi Klienta. Można już instalować na telefonach bezpłatną aplikację mobilną e-TOLL PL do wnoszenia opłat. Na miejscach poboru opłat autostrad A2 i A4 wyznaczone zostały pasy przejazdowe dedykowane dla użytkowników systemów e-TOLL i viaTOLL. Przewidziano okres przejściowy, w którym działać będą dwa systemy e-TOLL i viaTOLL.

    30 tys. zł kwoty wolnej od podatku dla rozliczających się liniowo

    Polski Ład - przedsiębiorcy chcą zmian, m.in. kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 tys. zł dla przedsiębiorców rozliczających się liniowo. O wprowadzenie podatkowych zmian do Polskiego Ładu wystąpił do premiera Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.

    Zwrot VAT zapłaconego w Wielkiej Brytanii po 1 stycznia 2021 r.

    Zwrot VAT. Wielka Brytania będzie nadal przyznawać zwroty podatku VAT przedsiębiorcom z UE. Taką informację potwierdziła brytyjska administracja podatkowa - poinformowało 23 czerwca 2021 r. polskie Ministerstwo Finansów.

    Ogólnopolski Konkurs Wiedzy o Podatkach dla uczniów szkół ponadpodstawowych

    Krajowa Izba Doradców Podatkowych i Ministerstwo Finansów zapraszają do udziału w Ogólnopolskim Konkursie Wiedzy o Podatkach. Dwuetapowy konkurs skierowany jest do uczniów szkół ponadpodstawowych, a ze względu na pandemię w tym roku zostanie przeprowadzony w formule online.

    Praktyka w stosowaniu przepisów o MDR

    Regulacje dotyczące schematów podatkowych (MDR) obowiązują w polskim porządku prawnym od 1 stycznia 2019 roku, a więc już ponad dwa lata. Co więcej, biorąc pod uwagę retrospektywny obowiązek zgłaszania schematów podatkowych, można powiedzieć, że zaraportowane do tej pory schematy podatkowe dotyczą uzgodnień, w zakresie których to pierwsza czynność miała miejsce nawet trzy lata temu (schematy transgraniczne).

    Korepetycje, kursy i inne usługi prywatnego nauczania - zwolnienie z VAT

    Prywatne nauczanie a VAT. Usługi prywatnego nauczania świadczone przez nauczycieli są zwolnione z VAT. Konieczne jest jednak posiadanie przez nauczyciela kierunkowego wykształcenia, a także świadczenie usług nauczania na podstawie umowy zawartej z uczniem (lub opiekunem prawnym ucznia). Jednak zwolnienie to nie ma zastosowania do usług świadczonych przez nauczycieli w ramach zajęć organizowanych przez podmiot trzeci.

    Zwolnienie podatkowe na inwestycję w PSI - od kiedy?

    Zwolnienie podatkowe na inwestycję w PSI. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 18 marca 2021 r. (sygn. I SA/Op 22/21) potwierdził, że prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego w Polskiej Strefie Inwestycji (PSI) istnieje od momentu poniesienia pierwszych kosztów kwalifikowanych. Takie rozstrzygnięcie kwestionuje dotychczas powszechne wśród organów skarbowych.

    Wzór deklaracji uproszczonej AKC-US od 1 lipca 2021 r.

    Akcyza od samochodów osobowych. Ustawodawca określił nowy wzór deklaracji uproszczonej w sprawie podatku akcyzowego od samochodów osobowych (AKC-US). Rozporządzenie w tej sprawie wchodzi w życie 1 lipca 2021 r.

    Globalne podatki i minimalna stawka CIT [Raport PIE]

    Globalne podatki. Transfer zysków do rajów podatkowych powoduje, że globalne wpływy z podatku CIT są corocznie zmniejszane o ok 240 mld USD. Najbogatsi ludzie świata przelewają 7,6 bln USD na zagraniczne konta, by uniknąć organów podatkowych. Polski Instytut Ekonomiczny w raporcie „Global taxes in the post-COVID-19 era” wskazuje, że wprowadzenie globalnego podatku majątkowego zapewniłoby 289 mld USD rocznie, globalnego podatku klimatycznego – 279 mld USD rocznie, a globalnej minimalnej stawki CIT – 127 mld USD rocznie. Zebrane w ten sposób środki wystarczyłyby na zaszczepienie przeciw COVID-19 każdej dorosłej osoby na świecie 4 razy w ciągu roku.

    VAT e-commerce. Procedura szczególna dla przesyłek do 150 euro

    VAT e-commerce. Resort finansów objaśnia uproszczoną procedurę w zakresie deklarowania i odroczenia płatności podatku z tytułu importu towarów w przesyłkach o wartości nieprzekraczającej 150 euro (tzw. „USZ”). Zmiany już od 1 lipca 2021 r.

    Fundusze inwestycyjne - zmiana przepisów

    Fundusze inwestycyjne. 22 czerwca 2021 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Projekt ten dostosowuje polskie prawo do przepisów Unii Europejskiej, dotyczących funduszy inwestycyjnych oraz zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Zgodnie z projektem większość zmian ma wejść w życie 2 sierpnia 2021 r.

    Należyta staranność w cenach transferowych w świetle objaśnień Ministerstwa Finansów

    Należyta staranność w cenach transferowych. Pojęcie należytej staranności nie jest sprecyzowane w przepisach. Ustawodawca nie wskazuje konkretnych działań, które powinny zostać powzięte, ani informacji, które należy weryfikować. Pewne wskazówki w zakresie domniemania oraz należytej staranności, o których mowa w art. 11o ust. 1b ustawy o CIT wynikają z objaśnień podatkowych MF.

    Pakiet Slim VAT 2 z poprawkami

    Slim VAT 2. Sejmowa komisja finansów publicznych przyjęła w dniu 22 czerwca, wraz z poprawkami, nowelizację ustawy o podatku od towarów i usług, której celem jest uproszczenie rozliczania przez podatników podatku od towarów i usług – tzw. pakiet Slim VAT 2.

    Refakturowanie podatku od nieruchomości na dzierżawcę lub najemcę

    Refakturowanie podatku od nieruchomości. Podatek od nieruchomości nie może być przedmiotem sprzedaży lub innej czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, a w efekcie nie podlega odrębnemu „refakturowaniu”. Jednak jeżeli strony umowy dzierżawy lub najmu postanowią, że wynajmujący „przerzuca” koszt podatku od nieruchomości na dzierżawcę (najemcę), wówczas koszt ten stanowi element ceny usługi dzierżawy (najmu). Innymi słowy wartość podatku od nieruchomości stanowi część zapłaty (czynszu) za usługę dzierżawy lub najmu. Dlatego też w takiej sytuacji wydzierżawiający (lub najemce) powinien wystawić fakturę, w której podstawa opodatkowania, to łączna cena (wartość) usługi dzierżawy obejmująca m.in. wartość podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT. Koszty podatku od nieruchomości nie mogą bowiem stanowić samodzielnego świadczenia, lecz są elementem podstawowej czynności, jaką jest dzierżawa nieruchomości, zatem co do zasady nie powinny być wykazywane na fakturze w odrębnej pozycji.

    Transparentność wynagrodzeń w UE - jak się przygotować?

    Transparentność wynagrodzeń w UE. Projekt przygotowany przez Komisję Europejską zakłada rewolucyjne zmiany w zakresie transparentności wynagrodzeń. Jakie rozwiązania zakłada i jakie konsekwencje może za sobą nieść? Jak przygotować organizację do ujawnienia płac?

    Jaki wzrost PKB w 2021 roku?

    PKB w 2021 roku. Wzrost gospodarczy (tj. wzrost Produktu Krajowego Brutto - PKB) Polski w 2021 r. może zbliżyć się do 5 proc., ale resort finansów pozostaje konserwatywny w swoich prognozach - powiedział 22 czerwca PAP Biznes minister finansów, funduszy i polityki regionalnej Tadeusz Kościński. Podkreślił, że w budżecie są zabezpieczone środki na wypadek kolejnej fali pandemii. Dodał, że wykonanie budżetu po czerwcu może być zbliżone do tego po maju, kiedy to w odnotowano nadwyżkę w wysokości 9,4 mld zł.

    Elektroniczny TAX FREE od początku 2022 roku

    Ustawa o VAT daje możliwość zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym. Procedura TAX FREE pozwala turystom odwiedzającym Polskę na uniknięcie podwójnego opodatkowania. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa szykują zmiany dla przedsiębiorców działających w systemie zwrotu VAT podróżnym od początku 2022 roku, polegającą na odejściu od papierowej wersji procedury i zastąpienie jej elektronicznym systemem ewidencji.

    Przedsiębiorca jako honorowych dawca krwi - co przysługuje?

    Honorowy dawca krwi, który jest pracownikiem, po oddaniu krwi może otrzymać dwa dni wolnego. Co jednak w sytuacji gdy honorowym dawcą krwi jest przedsiębiorca? Czy z tego tytułu przysługują mu jakieś preferencje?

    Zmęczenie cyfrowe w czasie pandemii

    Zmęczenie cyfrowe. 41% ankietowanych niepokoi się wpływem Internetu na dobre samopoczucie bardziej niż przed pandemią – wynika z badania EY. Jak postrzegamy obecnie korzystanie z kanałów cyfrowych?

    E-faktury - zagrożenia i ryzyka

    E-faktury. Już w październiku 2021 r. w Polsce zostaną wprowadzone e-faktury – zapowiada polski rząd. Na razie będą dobrowolną formą rozliczenia, jednak za dwa lata (od 2023 roku) system podatkowy zostanie całkowicie zdigitalizowany. Eksperci wskazują, że oprócz oczywistych korzyści, takich jak uszczelnienie systemu podatkowego czy uproszczenie rozliczeń między kontrahentami, e-faktury wiążą się też z pewnymi ryzykami. To przede wszystkim obawa przed inwigilacją i działaniami hakerów.