Transakcje faktoringu pełnego wymagalnościowego w księgach faktora i faktoranta

Katarzyna Kreczmańska-Gigol¹

Księgowanie faktoringu pełnego u faktoranta wymagalnościowego prześledzimy na konkretnym przykładzie.

PRZYKŁAD 1

FAKTOR podpisał umowę faktoringową z firmą STOLARZ. Firma STOLARZ nie jest zainteresowana wcześniejszym, niż to wynika z terminu płatności, posiadaniem gotówki. Zależy jej na pewności, że zainkasuje należność w terminie jej płatności. Chce również skorzystać z doświadczenia faktora w zarządzaniu należnościami - ograniczyć ryzyko i pracochłonność obsługi kredytu kupieckiego udzielanego odbiorcom. FAKTOR przejął na siebie ryzyko wypłacalności dłużników faktoringowych, a za przelane wierzytelności płaci w terminie ich płatności.

Warunki umowy są następujące:

• limit faktoringu - 3 mln zł,

• forma faktoringu - faktoring pełny wymagalnościowy; faktor wykupuje całą wierzytelność, ale płaci za nią w terminie wynikającym z faktury²,

• okres płatności wierzytelności wynosi maksimum 90 dni,

• prowizja przygotowawcza wynosi 1 proc. od kwoty limitu,

• prowizja administracyjna - 0,5 proc. od każdej wykupionej wierzytelności (liczona od całej wartości wierzytelności),

• prowizja za delkredere - 0,7 proc. od każdej wykupionej wierzytelności (liczona od całej wartości wierzytelności),

• brak jest dodatkowych usług nie związanych z przelewem wierzytelności, a koszty zarządzania należnościami zostały wliczone do prowizji administracyjnej.

Operacja 1

a) FAKTOR podpisuje umowę faktoringową z firmą STOLARZ. FAKTOR wystawia na faktoranta - firmę STOLARZ fakturę VAT z tytułu prowizji przygotowawczej (1 proc. od 3 mln zł, czyli 30 tys. zł).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

b) Firma STOLARZ płaci FAKTOROWI prowizję w dniu podpisania umowy.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 2

Firma STOLARZ przelewa na FAKTORA wierzytelność, której płatnikiem jest firma MEBLE.

Kwota wierzytelności - 122 000 zł

Okres płatności wierzytelności - 30 dni

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 3

FAKTOR wystawia faktorantowi - firmie STOLARZ fakturę VAT z tytułu prowizji administracyjnej i prowizji delkredere. Prowizje faktoringowe są opodatkowane VAT³.

Prowizja administracyjna netto = 0,5% x 122 000 = 610

Prowizja administracyjna brutto = 610 + (22% x 610) = 610 + 134,20 = 744,20

Prowizja za delkredere netto = 0,7% x 122 000 = 854

Prowizja za delkredere brutto = 854 + (22% x 854) = 854 + 187,88 = 1041,88

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 4

Firma STOLARZ płaci FAKTOROWI prowizję administracyjną i delkredere od przelanej wierzytelności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 5

FAKTOR płaci firmie STOLARZ za przelaną wierzytelność po upływie jej terminu płatności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 6

Dłużnik faktoringowy - firma MEBEL, płaci w terminie lub przed terminem za przelaną wierzytelność.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Tak wyglądałoby księgowanie transakcji faktoringowych, przy faktoringu pełnym wymagalnościowym, w firmie faktora, gdyby dłużnik zapłacił w terminie lub przed terminem. Sytuację, gdy dłużnik spóźnia się z płatnością, ale płaci kapitał i odsetki obrazuje przykład 1a.

PRZYKŁAD 1a

Operacje 1a-5a nie zmieniłyby się. Byłyby takie same, jak w przykładzie 1.

Operacja 6a

Dłużnik MEBLE płaci po terminie całą wierzytelność.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 7a

Przeniesienie prowizji z przychodów przyszłych okresów w przychody ze sprzedaży.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 8a

Faktor naliczył dłużnikowi odsetki karne za 15 dni opóźnienia.

Odsetki karne - 122 000 x 11,5% x 15 : 365 = 576,88 zł

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 9a

Dłużnik dokonuje płatności odsetek karnych.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kolejny przypadek dotyczy sytuacji, gdy dłużnik płaci po terminie kapitał bez odsetek za opóźnienie (przykład 1b).

PRZYKŁAD 1b

Operacje 1b-5b nie zmieniłyby się. Wyglądałyby, jak w przykładzie 1.

Operacja 6b

Dłużnik płaci za wierzytelność po 15 dniach.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 7b

Faktor przenosi prowizję z przychodów przyszłych okresów w przychody ze sprzedaży.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 8b

Faktor naliczył dłużnikowi - firmie MEBLE odsetki karne z tytułu opóźnienia w spłacie.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Ponieważ dłużnik nie spłacił odsetek, FAKTOR uznał wierzytelność z tytułu odsetek za wątpliwą i utworzył odpisy aktualizacyjne.

Przy faktoringu wymagalnościowym gotówka faktora nie zmniejsza się, ale pojawiają się zobowiązania wobec faktoranta i należności w stosunku do dłużnika faktoringowego. Zarobek faktora jest niższy niż przy faktoringu przyspieszonym i zaliczkowym, bo nie inkasuje odsetek. Jednocześnie koszty faktora też są niższe, bo nie ma kosztów pozyskiwania pieniądza. Przychodem dla faktora są prowizje pobierane od faktoranta - przygotowawcza, administracyjna, delkredere (czyli za przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika) i ewentualnie opłaty dodatkowe pobierane od faktoranta (np. za weryfikację zdolności kredytowej dłużnika).

Faktoring pełny wymagalnościowy polega na tym, że faktor przejmuje na siebie ryzyko wypłacalności dłużnika faktoringowego, a za przelaną wierzytelność płaci faktorantowi dopiero w terminie płatności wierzytelności.

PRZYKŁAD 2

Firma OWOC podpisała umowę faktoringową z wyspecjalizowaną firma faktoringową FAKTOR. Firma OWOC nie jest zainteresowana finansowaniem, ponieważ nie ma problemów z płynnością, a działalność bieżącą finansuje kredytami bankowymi. Zależy jej natomiast na pewności, że zainkasuje należność w terminie jej płatności. Chce również skorzystać z doświadczenia faktora w zarządzaniu należnościami - ograniczyć ryzyko i pracochłonność obsługi kredytu kupieckiego udzielanego odbiorcom. FAKTOR zdecydował się na przejęcie na siebie ryzyka wypłacalności dłużników faktoringowych, a za przelane wierzytelności płaci w terminie ich płatności.

Warunki umowy są następujące:

• limit faktoringu - 5 mln zł,

• forma faktoringu - faktoring pełny wymagalnościowy; faktor wykupuje całą wierzytelność, ale zapłaci w terminie płatności wierzytelności wynikającym z faktury,

• okres płatności wierzytelności wynosi maksimum 30 dni,

• prowizja przygotowawcza wynosi 0,5 proc. od kwoty limitu,

• prowizja administracyjna - 0,5 proc. od każdej wykupionej wierzytelności (liczona od całej wartości wierzytelności),

• prowizja za delkredere - 0,5 proc. od każdej wykupionej wierzytelności (liczona od całej wartości wierzytelności),

• brak jest dodatkowych usług nie związanych z przelewem wierzytelności, a koszty zarządzania należnościami zostały wliczone do prowizji administracyjnej.

Operacja 1

a) FirmaOwocpodpisuje umowę faktoringową z firmą FAKTOR. FAKTOR wystawia na faktoranta - firmę OWOC fakturę VAT z tytułu prowizji przygotowawczej (0,5 proc. od 5 mln zł, czyli 25 tys. zł).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

b) Firma OWOC płaci prowizję w dniu podpisania umowy.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 2

Firma OWOC sprzedaje soki firmie KUPIEC z terminem płatności 30 dni⁴.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 3

Firma OWOC przelewa wierzytelność z tytułu sprzedanych firmie KUPIEC produktów na FAKTORA w ramach zawartej wcześniej umowy faktoringowej.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 4

FAKTOR wystawia firmie OWOC fakturę z tytułu prowizji administracyjnej i delkredere.

Prowizja administracyjna netto = 0,5% x 122 000 = 500

Prowizja administracyjna brutto = 500 + (22% x 500) = 500 + 110 = 610

Prowizja za delkredere netto = 0,5% x 122 000 = 500

Prowizja za delkredere brutto = 500 + (22% x 500) = 500 + 110 = 610

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 5

Firma OWOC płaci FAKTOROWI prowizję administracyjną i delkredere od przelanej wierzytelności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Operacja 6

FAKTOR płaci firmie OWOC za przelaną wierzytelność po upływie jej terminu płatności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

 

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przy faktoringu pełnym wymagalnościowym nie ma efektu poprawy płynności w momencie przelewu wierzytelności, natomiast faktorant pozbywa się ryzyka wypłacalności dłużnika. Przenosi to ryzyko na faktora. Efektem faktoringu wymagalnościowego jest unikanie ryzyka kredytowego przy finansowaniu kontrahentów, a co się z tym wiąże unikanie groźby utraty płynności na skutek niedokonania płatności w terminie przez dłużnika faktoringowego.

Bibliografia:

• art. 516 kodeksu cywilnego - ustawa z 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn.zm.),

• K. Kreczmańska-Gigol, Faktoring w świetle prawa cywilnego, podatkowego i bilansowego, Difin, Warszawa 2006,

• K. Kreczmańska-Gigol, Faktoring w teorii i w praktyce, Helion, Gliwice 2007, wyd. 3,

• K. Kreczmańska-Gigol, Opodatkowanie faktoringu, „Prawo Przedsiębiorcy” nr 45/2006.

¹ Ekspert w dziedzinie faktoringu, wieloletni pracownik sektora bankowego, doktor nauk ekonomicznych SGH. Autorka wielu publikacji z zakresu bankowości i finansów przedsiębiorstw, m.in.: Faktoring w świetle prawa cywilnego, podatkowego i bilansowego, Faktoring w teorii i w praktyce. Wykładowca na podyplomowym studium „Zarządzanie płynnością finansową przedsiębiorstwa” w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Adres e-mail: katarzyna.gigol@faktoring.info.pl.

² Brak jest funkcji finansowej faktoringu. Wykorzystywana jest funkcja administracyjna i zabezpieczająca.

³ Patrz przykład 1.

⁴ Podobnie jak w przykładzie 1 - pełne księgowanie sprzedaży produktów powinno dodatkowo obejmować: Konto Koszt sprzedaży - Wn: Koszt; Konto Produkty - Ma: Koszt, który pomijam w celu uproszczenia.