Prowadzenie działalności gospodarczej przez obywateli Chin na terytorium RP

Umowami wiążącymi te państwa, mającymi wpływ na prowadzenie działalności gospodarczej przez obywateli Chin na obszarze Polski są m.in. Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (dalej: „umowa w sprawie popierania inwestycji”) oraz Umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Chińskiej Republiki Ludowej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu (dalej: „umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania”), obie z dnia 7 czerwca 1988 roku.

W myśl art. 2 umowy w sprawie popierania inwestycji, każda strona będzie popierać inwestorów drugiej strony i dopuści takie inwestycje zgodnie ze swoim prawem i przepisami, zaś z art. 3 ust. 1 wynika, że inwestycjom i działalności związanej z inwestycjami zostanie przyznane sprawiedliwe traktowanie i będą one korzystały z ochrony na terytorium drugiej strony. Zgodnie z art. 3 ust. 2 umowy w sprawie popierania inwestycji, takie traktowanie i ochrona będą nie mniej korzystne niż przyznane inwestycjom i działalności związanej z inwestycjami inwestorów z jakiegokolwiek państwa trzeciego. Ustalenia te zostały rozwinięte m.in. w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Prowadzeniu działalności gospodarczej przez obywateli Chin na terytorium Polski sprzyjać może też umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania. Stosownie do art. 7 ust. 1 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zyski przedsiębiorstwa umawiającego się państwa będą podlegać opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że przedsiębiorstwo prowadzi działalność w drugim umawiającym się państwie przez położony tam zakład, bowiem w takim przypadku zyski przedsiębiorstwa mogą być opodatkowane w drugim państwie, jednak tylko w takiej mierze, w jakiej mogą być przypisane temu zakładowi. Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej umowy, dywidendy, które płaci spółka mająca siedzibę w umawiającym się państwie osobie mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę w drugim umawiającym się państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim państwie. Z art. 10 ust. 2 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania wynika jednak, że dywidendy te mogą być również opodatkowane w tym państwie i według prawa państwa, w którym spółka wypłacająca dywidendy ma swoją siedzibę, ale jeżeli odbiorca dywidend jest ich właścicielem, podatek ten nie może przekroczyć dziesięciu procent kwoty dywidend brutto (te postanowienia ustępu nie naruszają opodatkowania spółki od zysków, z których dywidendy są wypłacane). Zgodnie z art. 13 ust. 1 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, zyski ze sprzedaży majątku powstające w umawiającym się państwie mogą być opodatkowane w tym państwie. W myśl art. 14 ust. 1 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania dochody, które osoba mająca miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie osiąga z wykonywania usług zawodowych albo z innej samodzielnej działalności (samodzielnie wykonywana działalność lekarzy, prawników, inżynierów, architektów, naukowa itp.) będą podlegać opodatkowaniu tylko w tym państwie, z wyjątkiem jednej z następujących okoliczności, w których takie dochody mogą być również opodatkowane w drugim się państwie:

a) jeżeli ta osoba dysponuje zwykle stałą placówką dla wykonywania swojej działalności w drugim umawiającym się państwie; w takim przypadku dochody mogą być opodatkowane w tym drugim umawiającym się państwie, jednak tylko w takiej wysokości, która może być przypisana tej stałej placówce;

Zezwolenie dla cudzoziemca na pobyt czasowy i pracę

b) jeżeli ta osoba przebywa w drugim umawiającym się państwie przez okres lub okresy przekraczające łącznie 183 dni w danym roku kalendarzowym; w takim przypadku tylko ta część dochodu pochodząca z wykonywania działalności w tym drugim umawiającym się państwie może być opodatkowana w tym drugim państwie.

Honoraria i inne podobne należności, które osoba mająca miejsce zamieszkania w jednym z państw otrzymuje z tytułu członkostwa w radzie zarządu spółki mającej siedzibę w drugim państwie, mogą być opodatkowane w tym drugim państwie (art. 16 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania).

Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej,  osoby zagraniczne z państw członkowskich Unii Europejskiej, z państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz osoby zagraniczne z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa z Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak obywatele polscy.

Możliwością taką dysponują również obywatele innych państw niż wymienione powyżej, w tym obywatele Chin. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 2 osoby takie mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy, jeżeli posiadają w Rzeczypospolitej Polskiej:

a) zezwolenie na pobyt stały,

b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

c) zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z kształceniem się na studiach lub w celu połączenia się z rodziną,

d) zezwolenie na pobyt czasowy udzielone przybywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przebywającemu na tym terytorium w celu połączenia z rodziną członkowi rodziny, w rozumieniu art. 159 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, osób, o których mowa w lit. a, b, e oraz f,

e) status uchodźcy,

f) ochronę uzupełniającą,

g) zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany,

h) zezwolenie na pobyt czasowy i pozostają w związku małżeńskim, zawartym z obywatelem polskim zamieszkałym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

i) zezwolenie na pobyt czasowy w celu wykonywania działalności gospodarczej, udzielone ze względu na kontynuowanie prowadzonej już działalności gospodarczej na podstawie wpisu do CEIDG,

2) korzystają w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej,

3) posiadają ważną Kartę Polaka,

4) są członkami rodziny, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043, ze zm.), dołączającymi do obywateli państw, o których mowa w ust. 1, lub przebywającymi z nimi.

Prawa i obowiązki przedsiębiorcy podlegającego kontroli

Możliwością podjęcia działalności gospodarczej na zasadach takich samych jak obywatele polscy dysponują również cudzoziemcy, którzy przebywają na terytorium Polski na podstawie złożonego w terminie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i wniosek nie zawiera braków formalnych (lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie) lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej byli uprawnieni do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na podstawie opisanego powyżej ust. 2 pkt 1 lit. c, d i h.

Jeżeli cudzoziemiec nie spełnia warunków wymienionych powyżej, ma on prawo do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółki: komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej, a także do przystępowania do takich spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji, o ile umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej (art. 13 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Z podjęciem działalności gospodarczej przez cudzoziemca na terytorium Polski wiąże się uprawnienie do udzielenia takiemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 142 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej udziela się, jeżeli celem pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest prowadzenie działalności gospodarczej na podstawie przepisów obowiązujących w tym zakresie na tym terytorium. Zezwolenia tego udziela się także w przypadku, gdy celem pobytu cudzoziemca jest wykonywanie pracy poprzez pełnienie funkcji w zarządzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej, którą cudzoziemiec utworzył lub której udziały lub akcje objął lub nabył (art. 142 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach).

W celu udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemiec podejmujący działalność gospodarczą musi wykazać spełnienie następujących warunków (art. 142 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach):  posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego lub potwierdzenia pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadanie źródła stabilnego i regularnego dochodu (wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania siebie i członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu) i posiadanie zgody właściwego organu na zajmowanie określonego stanowiska lub wykonywanie zawodu, jeżeli obowiązek jej uzyskania wynika z przepisów odrębnych. Ponadto cudzoziemiec musi wykazać, iż ma zapewnione na terytorium Polski miejsce zamieszkania (art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach). W przypadku podmiotu, który prowadzi działalność gospodarczą wymagane jest (art. 142 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o cudzoziemcach), aby w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemca podmiot ten osiągnął dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie, w którym podmiot ten ma siedzibę lub miejsce zamieszkania lub zatrudniał na czas nieokreślony i w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej przez okres 1 roku poprzedzającego złożenie wniosku co najmniej 2 pracowników będących obywatelami polskimi lub cudzoziemcami, posiadającymi zezwolenia pobytowe lub status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub czasową, zgodę na pobyt, obywatelstwo Unii Europejskiej lub państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo korzystającymi na innej podstawie ze swobody przepływu osób.  Ewentualnie, zgodnie z art. 1 42 ust. 1 pkt 3 lit. b należy wykazać posiadanie środków pozwalających na spełnienie w przyszłości warunków określonych w lit. a lub prowadzi działania pozwalające na spełnienie w przyszłości tych warunków, w szczególności przyczyniające się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy.

Podjęcie działalności gospodarczej przez obywateli Chin na terytorium Polski wiązać się może zatem z korzyściami (wynikającymi z powyżej omówionych ustaw i umów wiążących te państwa), zwłaszcza z uzyskaniem zezwolenia na pobyt tymczasowy, co skutkować może uzyskaniem dostępu do innych krajów Unii Europejskiej, jak też w przyszłości ewentualnym dostępem do rynków państw, które mogą podpisać umowy o wolnym handlu z Unią Europejską (obecnie rozmowy na ten temat prowadzone są z USA).

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Autor: Tomasz Bernady, radca prawny w Kancelarii GACH, HULIST, MIZIŃSKA, WAWER – adwokaci i radcowie prawni sp.p.