Leasing finansowy przedsiębiorstwa – rozliczenia podatkowe (PIT, CIT, VAT, PCC)

Leasing finansowy a podatki dochodowe

W celu zakwalifikowania umowy jako leasing finansowy przedsiębiorstwa, kontrakt musi spełnić szczegółowe warunki ustawowe (zawarte w art. 17f ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – dalej: „ustawa o CIT”, oraz odpowiednio w art. 23f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – dalej: „ustawa o PIT”):

1. umowa leasingu została zawarta na czas oznaczony; Nie ma przeciwwskazań aby umowy leasingu były zawierane na dłuższe okresy np. 10 lub 15 lat;

2. suma ustalonych w umowie leasingu opłat, pomniejszona o należny podatek od towarów i usług, odpowiada co najmniej wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych;

3. umowa zawiera postanowienie, że w podstawowym okresie umowy leasingu:

- odpisów amortyzacyjnych dokonuje korzystający, albo

- finansujący rezygnuje z dokonywania odpisów amortyzacyjnych, w przypadku gdy korzystającym jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej.

Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne które wchodzą w skład przedsiębiorstwa będą zatem amortyzowane przez Korzystającego, który co istotne, dokona ponownej wyceny ŚT i WNiP. Dodatkowo, amortyzacji (która trwać musi przynajmniej 60 miesięcy), podlegać będzie tzw. goodwill czyli wartość firmy.

W tym wypadku, wartość początkową firmy stanowi dodatnia różnica między ceną nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a wartością rynkową składników majątkowych wchodzących w skład, przyjętego do odpłatnego korzystania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, odpowiednio z dnia przyjęcia do odpłatnego korzystania (art. 16g ust.2 ustawy o CIT, oraz odpowiednio 22g ust. 2 ustawy o PIT). Zgodnie z art. 16b ust. 2 pkt 2 ustawy o CIT (odpowiednio art. 22b ust.2 ustawy o PIT), amortyzacji podlega, niezależnie od przewidywanego okresu używania, wartość firmy, jeżeli wartość ta powstała w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części w drodze przyjęcia do odpłatnego korzystania, a odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z przepisami rozdziału 4a, dokonuje Korzystający.

Opłaty w leasingu finansowym - dla kogo przychód, dla kogo koszt?

W leasingu finansowym będziemy mieli do czynienia z czterema rodzajami opłat:

1. Opłata wstępna: Dla Finansującego będzie stanowić przychód. Zaznaczyć należy, że będzie on uprawniony do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu wydatków poniesionych na nabycie lub wytworzenie przekazanych w ramach umowy leasingu przedsiębiorstwa m.in. materiałów i towarów które są przenoszone na Korzystającego w ramach opłaty wstępnej. Korzystający rozpozna koszt uzyskania przychodu w momencie zbycia wskazanych elementów przenoszonych w ramach opłaty wstępnej.

2. Rata kapitałowa odnosząca się do środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych: rata kapitałowa w części stanowiącej spłatę wartości początkowej ŚT i WNiP nie stanowi kosztu uzyskania przychody dla Korzystającego. KUP stanowić będą odpisy amortyzacyjne od zaktualizowanej wartości początkowej (tj. wynikającej z wyceny) poszczególnych ŚT i WNiP podlegające amortyzacji po stronie Korzystającego (tj. z wyjątkiem gruntów i prawa wieczystego użytkowania), zgodnie z art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT (odpowiednio PIT), tj. od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym te ŚT i WNiP Korzystający wprowadzi do ewidencji. Opłata ta nie będzie przychodem dla Finansującego.

3. Rata kapitałowa odnosząca się do goodwill:

Rata kapitałowa w części stanowiącej spłatę dodatniej wartości firmy, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu dla Korzystającego. KUP po stronie Korzystającego stanowić będą odpisy amortyzacyjne od dodatniego goodwill, zgodnie z  art. 16h ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT (odpowiednio PIT), tj. począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dodatnia wartość firmy zostanie przez Korzystającego wprowadzona do ewidencji. Rata kapitałowa odnosząca się do goodwill będzie przychodem dla Finansującego.

Stanowisko w zakresie możliwości amortyzacji tzw. goodwill potwierdził m.in. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, interpretacją indywidualną z dnia 2 listopada 2017 r., znak: 0111-KDIB1-2.4010.182.2017.2.AK potwierdzając stanowisko wnioskodawcy:

Dlatego też uznać należy, że Spółka będzie mieć prawo do dokonywania odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej ŚT oraz WNiP (za wyjątkiem wartości początkowej gruntów/prawa wieczystego użytkowania gruntów, które nie podlegają amortyzacji), a także wartości firmy Przedsiębiorstwa. Dodatkowo stanowisko, zgodnie z którym Spółka jest uprawniona do przyjęcia wartości początkowej ŚT oraz WNiP, a także wartości firmy Przedsiębiorstwa (o ile wystąpi), dla celów amortyzacji podatkowej wynika z wykładni systemowej art. 16a ust. 2 pkt 3, art. 16b ust. 2 pkt 2 lit. b oraz art. 16b ust. 2 pkt 4 ustawy o CIT w zw. z art. 17f ustawy o CIT.

4. Rata odsetkowa:

Będzie stanowić zarówno koszt uzyskania przychodu dla Korzystającego (z zastrzeżeniem limitów wynikających z kosztów finansowania dłużnego), oraz przychód dla Finansującego.

Leasing finansowy a VAT

Leasing finansowy przedsiębiorstwa, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o VAT nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, o ile umowa ta zakłada, że w następstwie m.in zakończenia umowy lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności przedsiębiorstwa zostanie przeniesione na korzystającego. Taką transakcję, jako niepodlegającej opodatkowaniu VAT, dokumentujemy poprzez notę księgową (zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy o rachunkowości).

Leasing a podatek od czynności cywilnoprawnych;

Umowa leasingu przedsiębiorstwa (jak również każda inna umowa leasingu) nie jest wymieniona w zamkniętym katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Podsumowanie

Umowa leasingu finansowego przedsiębiorstwa stanowić może interesującą alternatywę dla standardowych procesów restrukturyzacyjnych (również dla podmiotów powiązanych). Rekomendujemy sporządzanie wniosków o interpretacje indywidualne, w zakresie uznania przedmiotu leasingu za przedsiębiorstwo lub zorganizowaną część przedsiębiorstwa, szczególnie w zakresie podatku od towarów i usług oraz możliwości amortyzowania wartości firmy.

Stan prawny na dzień: 15 czerwca 2021 r.

Wojciech Kliś, starszy prawnik działu podatkowego CGO LEGAL