REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Actio pro socio – jako środek nadzoru wspólnika w spółce z o.o.

Actio pro socio – jako środek nadzoru wspólnika w spółce z o.o.
Actio pro socio – jako środek nadzoru wspólnika w spółce z o.o.
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością istnieje wyraźny podział pomiędzy kompetencjami właścicielskimi (odnoszącymi się do wspólników), a kompetencjami menedżerskimi (odnoszącymi się do organu reprezentacji jakim jest zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). 

Szkoda wyrządzona spółce przez wspólnika, członka zarządu, członka rady nadzorczej, likwidatora …

Zasadniczo to zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinien, działając w jej imieniu, dążyć do tego aby wszelkie wyrządzone spółce szkody zostały naprawione. Zdarzyć się jednak może tak, że to osoby funkcyjne w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, swoim działaniem lub zaniechaniem wyrządzą jej szkodę. Co więcej, może dojść do sytuacji, że z uwagi na stosunki wewnętrzne w spółce, na przykład fakt, że większościowym wspólnikiem jest członek organu, który wyrządził spółce szkodę – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie podejmie czynności zmierzających do naprawienia tej szkody. Brak naprawienia szkody będzie miał także pośredni wpływ na sytuację majątkową wspólników – gdyż przekładać się to może na wartość posiadanych przez nich udziałów, czy też wartość potencjalnej dywidendy. 

W celu zminimalizowania ryzyka nieuzyskania przez spółkę naprawienia szkody, istnieje możliwość samodzielnego wystąpienia z powództwem o jej naprawienie przez wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – w ramach  tzw. actio pro socio

REKLAMA

Autopromocja

Kto może skorzystać z actio pro socio 

Instytucja actio pro socio stanowi środek nadzoru wspólników (m.in. w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością) nad działalnością spółki oraz jej funkcjonariuszy (zarząd, rada nadzorcza, komisja rewizyjna, likwidatorzy). Polega ona na tym, że w określonym w ustawie przypadku, wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, może wystąpić z powództwem o naprawienie szkody wyrządzonej spółce właśnie przez osoby funkcyjne, w związku z ich działalnością na rzecz spółki. 

Instytucja ta może okazać się szczególnie interesująca dla wspólników mniejszościowych, którzy dzięki niej mogą zabezpieczyć swoje interesy majątkowe, związane z uczestnictwem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Rodzi jednak pewne ryzyka, o których należy pamiętać. 

Z instytucji tej może skorzystać każdy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Co istotne, bez znaczenia pozostaje to ile udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiada wspólnik. Jeżeli dana osoba jest wspólnikiem, to jest uprawniona do wystąpienia z powództwem. 

Co ważne, wspólnik w takim postępowaniu nie reprezentuje spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Działa on w imieniu własnym, z wszelkimi konsekwencjami procesowymi z tego płynącymi. Żąda jednak tego, aby kwota odszkodowania została zasądzona na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ponieważ to ta jest bezpośrednio poszkodowana. 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Przesłanki wystąpienia z roszczeniem

REKLAMA

Główną przesłanką wytoczenia powództwa przez wspólnika, w ramach actio pro socio, jest bezczynność spółki. Jeżeli w ciągu roku od ujawnienia się czynu wyrządzającego spółce szkodę, spółka nie wystąpi z powództwem o jej naprawienie – wspólnik jest uprawniony wytoczenia takiego powództwa. 

Istotnym jest, że nie chodzi o moment, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie ani o sprawcy tej szkody. W momencie, w którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dowie się o zdarzeniu wyrządzającym szkodę – roczny termin, po którym wspólnik uprawniony jest do wytoczenia powództwa rozpoczyna swój bieg. 

Pozostałymi przesłankami do wytoczenia powództwa przez wspólnika są: 

  1. posiadanie przez powoda statusu wspólnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, 
  2. zdarzenie, z którym związana jest odpowiedzialność odszkodowawcza, 
  3. wyrządzenie spółce z ograniczoną odpowiedzialnością szkody, 
  4. związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem wyrządzającym szkodę, a samą szkodą. 
Ważne

Zwrócić należy uwagę, że wystąpienie z powództwem przez wspólnika jest jego autonomiczną decyzją. Dla skuteczności wystąpienia z powództwem nie jest wymagana uchwała żadnego organu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – jak to jest w przypadku dochodzenia przez spółkę roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub o naprawienie szkody wyrządzonej spółce przy sprawowaniu zarządu albo nadzoru. 

Przedmiot roszczenia

Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w ramach omawianej instytucji, uprawniony jest do dochodzenia wyłącznie roszczeń o charakterze odszkodowawczym. Instytucja ta dotyczy jednak wyłącznie roszczeń, o których mowa w art. 292-294 kodeksu spółek handlowych. 

Wspólnik jest zatem uprawniony do dochodzenia odszkodowania za szkodę:

  1. wyrządzoną spółce przy jej tworzeniu, 
  2. wyrządzoną spółce przez członków zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej, likwidatorów ich zawinionym działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki. 

Wspólnik nie jest uprawniony do dochodzenia na rzecz spółki innych roszczeń, aniżeli wynikających z wyżej wskazanych przepisów kodeksu spółek handlowych. W doktrynie spotkać się można ze stanowiskiem przeciwnym, jednak jest ono mniejszościowe i nie znajduje uzasadnienia systemowego. 

Ryzyka 

Jak wskazano wyżej wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który korzysta z instytucji actio pro socio, działa w postępowaniu sądowym w imieniu własnym. Powyższe oznacza, że występuje jako strona postępowania i jest odpowiedzialny za ponoszenie kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. 

Niezależnie od tego, pozwany w postępowaniu wytoczonym w ramach omawianej instytucji, może zażądać, aby sąd nakazał wspólnikowi (powodowi) złożenie kaucji na zabezpieczenie pokrycia szkody, grożącej pozwanemu w związku z wytoczonym przeciwko niemu powództwem. Wysokość i rodzaj kaucji sąd określa według własnego uznania. Brak wpłaty kaucji w oznaczonym przez sąd terminie oraz wysokości powoduje, że powództwo zostanie odrzucone. 

Prócz wyżej wskazanego ryzyka, wyróżnić należy jeszcze jedno, zdaje się najdalej idące i niebezpieczne dla wspólnika. W celu ograniczenia tzw. pieniactwa procesowego oraz ograniczaniu korzystania z prawa jakim jest actio pro socio, wprowadzono zasadę odpowiedzialności wspólnika (powoda) w sytuacji, w której powództwo wytoczone w tym trybie okazałoby się nieuzasadnione, a wspólnik (powód) działał w złej wierze lub dopuścił się rażącego niedbalstwa. 

Oczywiście, odpowiedzialność wspólnika zaktualizuje się dopiero w momencie, w którym pozwany poniesie szkodę – przy czym szkoda ta może mieć zarówno charakter majątkowy jak i niemajątkowy (krzywda). 

Powyższe ryzyka powodują, że instytucja ta, pomimo swoich zalet i możliwości zabezpieczenia interesów spółki oraz wszystkich wspólników nie jest często spotykana w praktyce. 

Podsumowanie 

Actio pro socio uznać należy za istotny środek nadzoru nad osobami funkcyjnymi w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a także za narzędzie umożliwiające utrzymanie porządku korporacyjnego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. 
Potencjalne ryzyka, które wiążą się z korzystaniem tego narzędzia powodują, że wspólnicy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością obawiają się jej stosować – na czym wielokrotnie traci sama spółka, a także pozostali wspólnicy. 

 

Mateusz Nowakowski, radca prawny, Chmura i Partnerzy Radcowie Prawni sp. p. 

Kontakt do autora znajdziesz tu: chmuralegal.pl

Kancelaria Chmura i Partnerzy zapewnia wszechstronną obsługę prawną dla przedsiębiorców. Działalność kancelarii koncentruje się na zapewnieniu klientom kompleksowego wsparcia w zakresie rozwiązywania ich problemów prawnych oraz pomocy w rozwijaniu działalności gospodarczej.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Nowości w KSeF: faktury konsumenckie, złożone załączniki, faktury poza KSeF. Konsultacje Ministerstwa Finansów

W dniu 18 lipca 2024 r. w Ministerstwie Finansów przy ul. Świętokrzyskiej 12 odbyło się kolejne spotkanie konsultacyjne dotyczące Krajowego Systemu e-Faktur zorganizowane przez Ministerstwo Finansów i Krajową Administrację Skarbową. Przedstawiciele MF podsumowali dotychczasowe prekonsultacje zmian w zakresie obowiązkowego KSeF. Eksperci Ministerstwa Finansów zaprezentowali też propozycje rozwiązań biznesowych tj. wymianę środowiska KSeF na docelowe, wdrożenie załączników i aktualizację struktury e-faktury,  a także planowane rozwiązania i nowe funkcjonalności KSeF.

Nowe dane o wynagrodzeniach Polaków. GUS odsłania karty

GUS opublikował dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czerwcu 2024 r. Przeciętna płaca wyniosła 8144,83 zł. Wzrost okazał się niższy od prognozowanego przez ekspertów. Mamy też nowe statystyki dotyczące zatrudnienia.

Podatek od nieruchomości od obiektów sportowych. Będą zmiany od 2025 roku. Czy podatek obejmie place zabaw?

W ramach analiz opublikowanego projektu zmian w podatku od nieruchomości, chwilę uwagi należy poświęcić obiektom sportowym. Jako że standardowo ich wartość nie należy do niskich, ewentualne ruchy w tym zakresie, mogą generować istotne skutki podatkowe. Aczkolwiek, akurat w tym obszarze, MF zaproponował też trochę korzyści. Niekorzyści też.

Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 16 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która ma dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczenia OC za szkody, które powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Projekt ten przewiduje m.in. zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych a także rolników. Czy w związku z tymi zmianami wzrosną ceny polis OC?

REKLAMA

Drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Najwięcej na płyn do e-papierosów, aż o 75 proc.

Rząd chce wprowadzić drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Ich skala ma być kilkukrotnie większa, niż zakładała mapa akcyzowa. Już w 20225 r. akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć: o 25 proc. na papierosy, o 38 proc. na tytoń do palenia oraz o 50 proc. na wkłady do podgrzewaczy tytoniu. Będzie podwyżka również płynów do e-papierosów, na które w 2025 r. akcyza wzrośnie aż o 75 proc.

Zakup sprzętu IT? Czasem lepiej wynająć. Na czym polega DaaS?

Na czym polega model biznesowy Device as a Service (DaaS)? Komu i kiedy się opłaca? Co sprawia, że jest to rosnący trend nie tylko w polskich firmach?

Twój biznes działa dobrze ale pieniądze gdzieś wyciekają. Ekspert podpowiada gdzie szukać przyczyn i źródeł wycieków

Takie pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy, którzy osiągając spore przychody, realizując duże i zyskowne projekty nagle stwierdzają brak gotówki na koncie. Dlaczego tak się dzieje? Gdzie są pieniądze? Na te i inne pytania odpowiada dr nauk ekonomicznych Elżbieta Sobów – specjalistka ds. finansów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem.

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

REKLAMA

Prezesa skazano za zaległości podatkowe spółki. Ale to sąd popełnił błąd

Samo tylko objęcie funkcji prezesa zarządu spółki nie może powodować automatycznego przyjęcia na siebie odpowiedzialności karnej za cudze działania. Tak uznał Rzecznik Praw Obywatelskich, informując o wniesieniu skargi kasacyjnej na korzyść prezesa spółki, którego sąd skazał za nieodprowadzenie zaliczek na podatek dochodowy, powstałych w okresie gdy nie objął jeszcze funkcji.

Podatek od nieruchomości obejmie nawet panele fotowoltaiczne. Takie zmiany już od 2025 roku

Zmiany w podatku od nieruchomości zmierzają do opodatkowania urządzeń energetycznych, np. paneli fotowoltaicznych. Budowle mają być opodatkowane jako całość techniczno-użytkowa. Podatkiem od nieruchomości (inaczej niż obecnie) już od 2025 roku objęte zostaną więc wszystkie elementów farmy fotowoltaicznej (w tym panele).

REKLAMA