Kontrahent zmarł i nie zapłacił faktury? Skarbówka: VAT można odzyskać!

• Czego dotyczyła interpretacja
• Co rozstrzygnęła skarbówka
• Ulga na złe długi a śmierć dłużnika
• Ryzyka i zastrzeżenia
• Powołana interpretacja

Czego dotyczyła interpretacja

Spółka, czynny podatnik VAT, w latach 2025 i 2026 wystawiła kontrahentowi szereg faktur za dostawy i usługi. Podatek należny odprowadziła w terminie, ale nabywca nie zapłacił. Od terminów płatności minęło ponad 90 dni. Spółka wskazała, że w chwili dokonywania transakcji kontrahent – zgodnie z posiadaną przez nią wiedzą i jego oświadczeniem – był zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, prowadzącym jednoosobową działalność i posługującym się NIP. 30 marca 2026 r. dłużnik zmarł nagle. Jak podała spółka, po zmarłym nie było osób, od których mogłaby skutecznie uzyskać zapłatę, a odzyskanie należności na zwykłej drodze stało się niemożliwe. Spółka zapytała, czy mimo śmierci kontrahenta może skorygować VAT, czyli złożyć korekty JPK_V7 w ramach ulgi na złe długi?

Co rozstrzygnęła skarbówka

Dyrektor KIS uznał stanowisko spółki za prawidłowe. Fiskus potwierdził: śmierć dłużnika nie pozbawia wierzyciela prawa do ulgi na złe długi z art. 89a ust. 1 ustawy o VAT.

Mechanizm jest następujący. Wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny, gdy nieściągalność wierzytelności została uprawdopodobniona. Za uprawdopodobnioną uznaje się nieściągalność wtedy, gdy wierzytelność nie została uregulowana ani zbyta w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności (art. 89a ust. 1a ustawy o VAT). Poza uprawdopodobnieniem nieściągalności i brakiem uregulowania lub zbycia wierzytelności ustawa przewiduje obecnie dwa zasadnicze warunki po stronie wierzyciela: na dzień poprzedzający złożenie deklaracji, w której dokonuje korekty, musi on być zarejestrowany jako podatnik VAT czynny (art. 89a ust. 2 pkt 3 lit. a), a od wystawienia faktury nie mogą upłynąć trzy lata, licząc od końca roku, w którym ją wystawiono (pkt 5). Znaczenie ma także moment korekty wyznaczony w art. 89a ust. 3. W opisanej sprawie warunki te były spełnione, więc korekta przysługuje – i to zarówno co do wierzytelności, których nieściągalność uprawdopodobniła się przed śmiercią dłużnika, jak i po niej.

Warto zwrócić uwagę na element, który w praktyce bywa mylony. Ponieważ dostawy i usługi były według opisu przedstawionego przez spółkę wykonywane na rzecz podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny, art. 89a ust. 2a nie znajdował zastosowania. Nie było zatem konieczne potwierdzenie wierzytelności prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowanie jej do egzekucji, wpisanie wierzytelności do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym ani ogłoszenie wobec dłużnika upadłości konsumenckiej. Te dodatkowe wymogi dotyczą wyłącznie sytuacji, w której nabywcą był podmiot niebędący czynnym podatnikiem VAT (np. konsument).

Ulga na złe długi a śmierć dłużnika

Najważniejszy wniosek: śmierć dłużnika ani nie blokuje ulgi, ani nie jest jej warunkiem. Prawo do korekty i tak powstaje po 90 dniach od terminu płatności, niezależnie od tego, co dzieje się z dłużnikiem. Interpretacja jedynie potwierdza, że zgon kontrahenta nie odbiera tego prawa.

Trzeba tylko pamiętać, gdzie wykazać korektę. Ulgę rozlicza się w JPK_V7 za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności – a nie w dowolnym, wygodnym momencie. Jeżeli podatnik przeoczy ten okres, może skorygować później, ale musi „wrócić" do deklaracji za właściwy miesiąc.

Ryzyka i zastrzeżenia

Interpretacja indywidualna zapewnia ochronę jej adresatowi, jeżeli rzeczywisty stan faktyczny jest zgodny z opisem przedstawionym we wniosku i podatnik zastosuje się do interpretacji. Dla innych podatników jest wskazówką interpretacyjną, ale nie daje im indywidualnej ochrony. Kluczowe założenie, na którym oparł się organ, to status dłużnika jako czynnego podatnika VAT wynikający z jego oświadczenia. Gdyby okazało się, że kontrahent nim nie był, do gry wchodzą przesłanki z art. 89a ust. 2a ustawy o VAT i rozliczenie ulgi wygląda inaczej.

Druga uwaga dotyczy ewentualnej spłaty. Gdyby po dokonaniu korekty należność została jednak uregulowana lub zbyta, wierzyciel musiałby z powrotem zwiększyć podstawę opodatkowania i podatek należny (art. 89a ust. 4 ustawy o VAT). Przy częściowej spłacie zwiększenia dokonuje się tylko w odniesieniu do zapłaconej części należności.

Wreszcie zakres rozstrzygnięcia: omówiona interpretacja odnosi się wyłącznie do VAT. Ulga na złe długi w podatkach dochodowych (art. 26i ustawy o PIT i art. 18f ustawy o CIT) to odrębny mechanizm, z własnymi warunkami, i wniosków z tej interpretacji nie należy przenosić na grunt PIT czy CIT bez osobnej analizy.

Powołana interpretacja

interpretacja indywidualna dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 sierpnia 2026 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.456.2026.5.ICZ