REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak rozliczać podatkowo opcje, swapy i inne pochodne instrumenty finansowe

inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Nasza spółka zawiera z nabywcami umowy na sprzedawane wyroby. Aby ograniczyć skutki wahań rynkowych cen sprzedawanych produktów, spółka zawiera z wyspecjalizowanymi podmiotami transakcje na instrumentach pochodnych (opcje, swapy, forward, futures). Zawierane kontrakty obejmują często rozliczenie pieniężne samego instrumentu, bez dostawy towaru (tzw. transakcje nierzeczywiste). Gdy wystawiającym opcje walutowe jest spółka, otrzymuje ona od brokera premię opcyjną. Natomiast gdy spółka jest nabywcą opcji, dokonuje ona płatności premii na rzecz brokera. Spółka albo dokonuje realizacji praw z nabytych opcji, albo rezygnuje z tej realizacji. Jak rozliczyć te transakcje w podatku dochodowym od osób prawnych?

RADA

REKLAMA

Autopromocja

W przypadku transakcji rzeczywistych mających za przedmiot pochodne instrumenty finansowe koszt podatkowy powinien zostać rozliczony (zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8b updop) w momencie, gdy podatnik:

1) zrealizował prawa wynikające z tych instrumentów, albo

2) zrezygnował z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, albo

3) dokonał odpłatnego zbycia tych praw.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Koszt ten powinien być ustalony w wysokości wydatków na nabycie pochodnego instrumentu finansowego (np. premia opcyjna) oraz na nabycie tzw. instrumentu bazowego (waluta, towar etc.). Przychód z transakcji rzeczywistej mającej za przedmiot pochodne instrumenty finansowe powinien być rozliczony w momencie zbycia instrumentu bazowego - zgodnie z art. 12 ust. 3a updop.

Natomiast przy transakcjach nierzeczywistych koszt podatkowy może nie wystąpić - jeżeli podatnik zrealizował zysk z tej transakcji. Przychód należy rozpoznać w momencie jego uzyskania, czyli w dacie realizacji kontraktu.

UZASADNIENIE

Warto na wstępie przybliżyć, choć w podstawowym zakresie, problematykę pochodnych instrumentów finansowych i kontraktów terminowych. Jak wiadomo, są one coraz częściej wykorzystywane w praktyce, choć niekoniecznie oznacza to powszechną znajomość zasad ich rozliczeń.

Najbogatszą normatywną definicję tych instrumentów finansowych znajdziemy w § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 12 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad uznawania, metod wyceny, zakresu ujawniania i sposobu prezentacji instrumentów finansowych (Dz.U. Nr 149, poz. 1674; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 228, poz. 1508).

W myśl tej definicji instrumentem pochodnym jest instrument finansowy, który spełnia łącznie następujące warunki:

a) jego wartość jest zależna od zmiany wartości tzw. instrumentu bazowego (czyli np. określonej stopy

procentowej, ceny papieru wartościowego lub towaru, kursu wymiany walut, indeksu cen lub stóp, oceny wiarygodności kredytowej lub indeksu kredytowego albo innej podobnej wielkości) i

b) jego nabycie nie powoduje poniesienia żadnych wydatków początkowych albo wartość netto tych wydatków jest niska w porównaniu do wartości innych rodzajów kontraktów, których cena podobnie zależy od zmiany warunków rynkowych, i

c) jego rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Do instrumentów pochodnych należy zaliczać w szczególności transakcje terminowe, takie jak: kontrakty forward lub futures, opcje oraz kontrakty swap.

PRZYKŁAD 1 - FORWARD

Spółka Malina przewiduje, że za pół roku będzie musiała nabyć 100 tys. USD. Spółka chce się uniezależnić od ryzyka kursowego i zawiera kontrakt forward po cenie 3,50 zł za 1 USD. Innymi słowy - nabywa prawo zakupu za pół roku 100 tys. USD po kursie 3,50 zł za 1 USD. Za pół roku w momencie realizacji transakcji kurs rynkowy wynosi 4 zł za 1 USD. Spółka Malina osiągnęła więc zysk 0,5 zł na każdym zakupionym dolarze.

PRZYKŁAD 2 - OPCJA WALUTOWA

Spółka Malina przewiduje, że za pół roku będzie musiała nabyć 100 tys. USD. Spółka nabywa (za premię opcyjną) opcję zakupu 100 tys. USD po cenie 3,50 zł za 1 USD do zrealizowania w określonym dniu wygaśnięcia opcji. W dniu wygaśnięcia opcji cena rynkowa wynosi 3 zł za 1 USD. Skorzystanie z prawa, jakie daje opcja, nie jest dla spółki opłacalne (na rynku można kupić taniej), więc rezygnuje ona z realizacji opcji. Ceną tej rezygnacji jest poniesiony wcześniej koszt premii.

PRZYKŁAD 3 - SWAP1

Swap może polegać na umowie między dwoma podmiotami, w której płatność o oprocentowaniu zmiennym zamieniana jest na płatność o oprocentowaniu stałym. Pozwala to uzyskać korzyści obu stronom.

Przykładowo:

Spółka 1 otrzymuje propozycję kredytów oprocentowanych: 5% rocznie lub WIBOR + 1% rocznie.

Spółka 2 otrzymuje propozycję kredytów oprocentowanych: 5,1% rocznie lub WIBOR + 1,3% rocznie.

Spółka 1 jest zainteresowana kredytem o oprocentowaniu stałym, a spółka 2 o oprocentowaniu zmiennym. W takiej sytuacji może dojść do transakcji, w której oba podmioty biorą przeciwne kredyty i następuje wymiana:

Spółka 1:

WIBOR + 1% - [WIBOR - 3,95%] = 4,95%

Spółka 2:

5,1% + [WIBOR - 3,95%] = WIBOR + 1,15%

Jak widać, po wymianie obie strony płacą mniej, niż gdyby każda wzięła kredyt bezpośrednio w banku.

Pochodne instrumenty finansowe w podatku dochodowym

REKLAMA

Pochodne instrumenty finansowe to w podatku dochodowym prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych, albo od wysokości stóp procentowych lub indeksów, a w szczególności opcje i kontrakty terminowe (art. 16 ust. 1b updop). Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie normują szczegółowo kwestii podatkowych związanych z różnymi pochodnymi instrumentami finansowymi. Nie ma zatem przepisów oddzielnych dla opcji, swapów czy forwardów. Przepisy updop określają tylko pewne zasady ogólne, według których należy kwalifikować i rozliczać skutki podatkowe tych transakcji.

Koszty uzyskania przychodów z pochodnych instrumentów finansowych. W związku z rozliczaniem wydatków na nabycie pochodnych instrumentów finansowych powstaje pytanie, kiedy można zaliczyć je do kosztów podatkowych.

 

Wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, dopiero jeżeli podatnik:

1) zrealizował prawa wynikające z tych instrumentów, albo

2) zrezygnował z realizacji praw wynikających z tych instrumentów, albo

3) dokonał odpłatnego zbycia tych praw (art. 16 ust. 1 pkt 8b updop).

Jeżeli dochodzi do realizacji prawa z kontraktu terminowego, za moment potrącenia kosztu uzyskania przychodów należy uznać dzień realizacji kontraktu terminowego określony zwykle jako „value date”. W tym momencie rozliczany jest bowiem wynik finansowy między stronami, ale nie jest dokonywany przelew środków pieniężnych.

Termin ten nie może być tożsamy z datą rozliczenia, określaną zwykle jako „delivery date”, czyli dniem przepływu środków pieniężnych wynikających z rozliczenia. Stanowisko takie prezentują organy podatkowe - przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2009 r. (nr ILPB3/423W-101/08-2/BN). Również tak samo widzą te kwestie sądy administracyjne - przykładem jest wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2008 r. (sygn. akt III SA/Wa 536/08).

Warto jednak pamiętać, że wydatki te mogą być zaliczone wprost do kosztów, jeżeli stosownie do art. 16g ust. 3 i 4 updop nie powiększają wartości początkowej środka trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Koszt podatkowy z tytułu zapłaconej premii opcyjnej (w przypadku rezygnacji z praw do wykonania opcji) trzeba uwzględnić w dacie wykonania praw z opcji, określonej jako „expiry date”. W tej dacie wygasają wszelkie prawa z opcji, a więc również prawo nabywcy do wyrażenia woli co do realizacji opcji bądź też rezygnacji z tego prawa. Nie ma więc znaczenia, że premia opcyjna jest płacona wcześniej - w momencie zawierania kontraktu.

Nie należy też zapominać o podstawowych zasadach rozliczania kosztów podatkowych. Jeżeli nabywca w wyniku realizacji np. opcji zakupu blach stalowych nabył w marcu te blachy, a następnie wykonał z nich blachodachówkę, to koszt nabycia tych blach powinien rozliczyć w momencie uzyskania przychodu ze sprzedaży blachodachówki, czyli zgodnie z art. 15 ust. 4 updop. Powyższe zasady dotyczą jednak tylko transakcji rzeczywistych.

W pytaniu wspomniano, że spółka zawiera często kontrakty o charakterze nierzeczywistym. Warto wyjaśnić, że przykładowo zakupione w transakcji nierzeczywistej aktywa (np. środki pieniężne w walucie obcej) nie są w trakcie realizacji transakcji własnością podatnika ani też nie wpływają na jego konto walutowe. W przypadku zamknięcia transakcji nie następuje faktyczne przekazanie waluty. Należy rozliczać tylko różnicę między wartością kontraktu a wartością waluty, której dotyczył kontrakt.

Odwrotnie jest w transakcji rzeczywistej - tu w wyniku realizacji kontraktu dochodzi do faktycznego świadczenia - przekazania tzw. instrumentu bazowego (np. waluty czy towarów).

W transakcji nierzeczywistej podatnik nie ponosi kosztów nabycia instrumentu bazowego (np. waluty, towaru). Może również nie ponieść kosztów nabycia instrumentu pochodnego. Zatem koszt podatkowy w takiej sytuacji nie wystąpi.

Przychody z pochodnych instrumentów finansowych. W transakcji nierzeczywistej podatnik uzyskuje przychód należny w myśl art. 12 ust. 3 updop, dopiero gdy zostały zrealizowane prawa wynikające z instrumentu pochodnego. Realizacja praw wynikających z instrumentu pochodnego jest warunkiem tego, by powstał przychód należny.

Gdy strony kontraktów nierzeczywistych dokonują rozliczenia finansowego stanowiącego różnicę między bieżącą wartością instrumentu bazowego a jego wartością określoną w kontrakcie, przychód należny powstaje w dacie realizacji kontraktu (value date).

W przypadku przychodów z premii opcyjnej otrzymujący premię osiągnie przychód w dniu zawarcia kontraktu ustalającego zapłatę tej premii. Premia jest przecież opłatą niezależną od „wyniku” zawartego kontraktu i stanowi zapłatę dla jej wystawcy za samo ryzyko związane z jej wystawieniem. Argumentację taką prezentują również organy podatkowe - przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji indywidualnej z 23 stycznia 2009 r. (nr ILPB3/423W-101/08-2/BN). Podobnie zresztą jak sądy administracyjne (wyrok WSA w Warszawie z 11 września 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 536/08).

SŁOWNICZEK

Kontrakt forward - to umowa nakładająca na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów (waluty, towarów etc.) o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Forward nierzeczywisty polega na tym, że w dniu realizacji transakcji można nie dostarczyć danego aktywa (np. waluty), tylko zapłacić różnicę między ceną ustaloną w umowie a ceną rynkową obowiązującą w dniu realizacji kontraktu.

Kontrakt futures - to umowa o określonej standardowej charakterystyce, będąca przedmiotem obrotu w obrocie regulowanym (na giełdzie). Nakłada na jedną stronę obowiązek dostarczenia, a na drugą - odbioru aktywów o określonej ilości, w określonym terminie w przyszłości i po określonej cenie, ustalonej w momencie zawierania kontraktu. Czyli zasadniczo umowa futures jest taka sama jak umowa forward. Różnica polega na tym, że futures jest rozliczany na giełdzie na koniec każdego dnia.

Opcja - to kontrakt, w wyniku którego jednostka nabywa prawo kupna - opcja kupna (call) lub sprzedaży - opcja sprzedaży (put) aktywów (waluta, towar) po określonej z góry cenie i w określonym czasie. Z opcji można się wycofać, jeżeli uznamy, że będzie to dla nas niekorzystne, ale karą za to jest utrata zapłaconej przy nabyciu opcji premii opcyjnej.

Kontrakt swap - to umowa zamiany przyszłych płatności na warunkach z góry określonych przez strony.

• art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) i d) ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi - Dz.U. Nr 183, poz. 1538; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 171, poz. 1056

• art. 12 ust. 3a, art. 16 ust. 1b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100

Paweł Huczko

konsultant podatkowy

 

 

1 Źródło przykładu - Wikipedia.

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Księgowego

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Nowości w KSeF: faktury papierowe czasowo poza KSeF, faktury konsumenckie, złożone załączniki. Konsultacje Ministerstwa Finansów

W dniu 18 lipca 2024 r. w Ministerstwie Finansów przy ul. Świętokrzyskiej 12 odbyło się kolejne spotkanie konsultacyjne dotyczące Krajowego Systemu e-Faktur zorganizowane przez Ministerstwo Finansów i Krajową Administrację Skarbową. Przedstawiciele MF podsumowali dotychczasowe prekonsultacje zmian w zakresie obowiązkowego KSeF. Eksperci Ministerstwa Finansów zaprezentowali też propozycje rozwiązań biznesowych tj. wymianę środowiska KSeF na docelowe, wdrożenie załączników i aktualizację struktury e-faktury,  a także planowane rozwiązania i nowe funkcjonalności KSeF.

Nowe dane o wynagrodzeniach Polaków. GUS odsłania karty

GUS opublikował dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czerwcu 2024 r. Przeciętna płaca wyniosła 8144,83 zł. Wzrost okazał się niższy od prognozowanego przez ekspertów. Mamy też nowe statystyki dotyczące zatrudnienia.

Podatek od nieruchomości od obiektów sportowych. Będą zmiany od 2025 roku. Czy podatek obejmie place zabaw?

W ramach analiz opublikowanego projektu zmian w podatku od nieruchomości, chwilę uwagi należy poświęcić obiektom sportowym. Jako że standardowo ich wartość nie należy do niskich, ewentualne ruchy w tym zakresie, mogą generować istotne skutki podatkowe. Aczkolwiek, akurat w tym obszarze, MF zaproponował też trochę korzyści. Niekorzyści też.

Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 16 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która ma dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczenia OC za szkody, które powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Projekt ten przewiduje m.in. zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych a także rolników. Czy w związku z tymi zmianami wzrosną ceny polis OC?

REKLAMA

Drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Najwięcej na płyn do e-papierosów, aż o 75 proc.

Rząd chce wprowadzić drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Ich skala ma być kilkukrotnie większa, niż zakładała mapa akcyzowa. Już w 20225 r. akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć: o 25 proc. na papierosy, o 38 proc. na tytoń do palenia oraz o 50 proc. na wkłady do podgrzewaczy tytoniu. Będzie podwyżka również płynów do e-papierosów, na które w 2025 r. akcyza wzrośnie aż o 75 proc.

Zakup sprzętu IT? Czasem lepiej wynająć. Na czym polega DaaS?

Na czym polega model biznesowy Device as a Service (DaaS)? Komu i kiedy się opłaca? Co sprawia, że jest to rosnący trend nie tylko w polskich firmach?

Twój biznes działa dobrze ale pieniądze gdzieś wyciekają. Ekspert podpowiada gdzie szukać przyczyn i źródeł wycieków

Takie pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy, którzy osiągając spore przychody, realizując duże i zyskowne projekty nagle stwierdzają brak gotówki na koncie. Dlaczego tak się dzieje? Gdzie są pieniądze? Na te i inne pytania odpowiada dr nauk ekonomicznych Elżbieta Sobów – specjalistka ds. finansów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem.

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

REKLAMA

Prezesa skazano za zaległości podatkowe spółki. Ale to sąd popełnił błąd

Samo tylko objęcie funkcji prezesa zarządu spółki nie może powodować automatycznego przyjęcia na siebie odpowiedzialności karnej za cudze działania. Tak uznał Rzecznik Praw Obywatelskich, informując o wniesieniu skargi kasacyjnej na korzyść prezesa spółki, którego sąd skazał za nieodprowadzenie zaliczek na podatek dochodowy, powstałych w okresie gdy nie objął jeszcze funkcji.

Podatek od nieruchomości obejmie nawet panele fotowoltaiczne. Takie zmiany już od 2025 roku

Zmiany w podatku od nieruchomości zmierzają do opodatkowania urządzeń energetycznych, np. paneli fotowoltaicznych. Budowle mają być opodatkowane jako całość techniczno-użytkowa. Podatkiem od nieruchomości (inaczej niż obecnie) już od 2025 roku objęte zostaną więc wszystkie elementów farmy fotowoltaicznej (w tym panele).

REKLAMA