Wyrok ETS w sprawie opodatkowania konwersji na kapitał pożyczek zaciągniętych przed przystąpieniem do UE

Sprawa rozstrzygnięta przed ETS dotyczyła Elektrowni Pątnów, która jest spółką zależną Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin S.A. Ta ostatnia w latach 2002-2004 udzieliła Elektrowni Pątnów kilku pożyczek. Zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami podatkowymi Elektrownia Pątnów zapłaciła podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) z tytułu zaciągniętych pożyczek.

W 2005 roku spółka dominująca zawarła z Elektrownią Pątnów porozumienie przewidujące zamianę wierzytelności przysługujących jej z tytułu pożyczek na udziały w Elektrowni Pątnów. W wyniku powyższego potrącenia doszło do umorzenia długu Elektrowni Pątnów wobec spółki dominującej, a także do podwyższenia kapitału tej spółki zależnej. Spółka dominująca objęła podwyższoną wartość nominalną każdego z dotychczasowych udziałów w łącznej kwocie stanowiącej równowartość jej wierzytelności wobec Elektrowni Pątnów. Podwyższenie kapitału opodatkowane zostało PCC.

Elektrownia Pątnów wszczęła następnie postępowanie przed organami podatkowymi, twierdząc, że została podwójnie opodatkowana PCC z tytułu konwersji pożyczki na kapitał zakładowy, z naruszeniem art. 5 ust. 3 tiret drugie dyrektywy 69/335, obowiązującej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia 1 maja 2004 r. w następstwie przystąpienia tego państwa do Unii Europejskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzyga kasację w tej sprawie,  postanowił zawiesić postępowanie i zwrócił się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:

„Czy w świetle prawa wspólnotowego (w szczególności przepisów dyrektywy 69/335[...]) nakładając podatek kapitałowy na operację podwyższenia kapitału, organy podatkowe zobowiązane są uwzględnić operacje dotyczące tego samego składnika kapitału, które podlegały opodatkowaniu podatkiem kapitałowym przed dniem akcesji Polski do Unii Europejskiej?

W szczególności czy mechanizm przewidziany w art. 5 ust. 3 tiret drugie dyrektywy 69/335[...] ma zastosowanie do sytuacji, gdy konwersja pożyczek udzielonych spółce kapitałowej, o których mowa w art. 4 ust. 2 lit. c) dyrektywy, ma miejsce po akcesji, a pożyczki te były już uprzednio, na podstawie ustawodawstwa krajowego obowiązującego do dnia akcesji, opodatkowane na zasadach określonych w polskiej ustawie [PCC]?”.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że przy obliczaniu podstawy opodatkowania podatkiem kapitałowym podwyższenia kapitału spółki w drodze konwersji pożyczek zaciągniętych przez tę spółkę przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej na udziały, w sytuacji gdy konwersja miała miejsce po przystąpieniu, uwzględniać należy wcześniejsze opodatkowanie tych pożyczek na podstawie obowiązującego wówczas ustawodawstwa krajowego.

Trybunał podkreślił, iż wprowadzenie do prawa polskiego regulacji zakazującej ponownego opodatkowania tych samych kwot z tytułu włączenia ich do kapitału zakładowego nie może być traktowane jako zakwestionowanie dokonanego już wcześniej opodatkowania, czyli tym samym zakaz ten nie ma charakteru retroaktywnego.

Katarzyna Szymańska

Asystent doradcy podatkowego, Taxways Sp. z o.o.