Koszty uzyskania przychodów bezpośrednie i pośrednie

Przedstawiona definicja jest pojemna. Dotyczy ona szerokiego katalogu kosztów, które pojawiają się w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Nie dzieli też kosztów na mniejsze kategorie. Nie oznacza to jednak, że koszty uzyskania przychodów stanowią grupę jednolitą.

Pojęcie bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów i kosztów inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami pojawia się w ustawie w związku z regulacjami dotyczącymi zasad rozliczania kosztów w czasie. Niestety ustawodawca nie przedstawił ich legalnej definicji.

Pomocniczo możemy sięgać do ustawy o rachunkowości. Musimy jednak pamiętać, że kosztów bezpośrednio związanych z przychodami i kosztów innych niż koszty bezpośrednio związane z przychodami (pośrednich) nie można utożsamiać z pojęciami kosztów bezpośrednich oraz kosztów pośrednich w rozumieniu ustawy o rachunkowości. 

Przyjęte regulacje skutkują koniecznością samodzielnego klasyfikowania kosztów przez podatników. Znając specyfikę prowadzonej działalności i rzeczywistość w jakiej funkcjonuje firma, przedsiębiorcy sami muszą dokonać oceny, czy poniesione koszty są kosztami bezpośrednimi, czy pośrednimi uzyskania przychodów. Jeżeli dany wydatek odnosi się do konkretnego przychodu, należy zaliczyć go do bezpośrednich kosztów uzyskania przychodów.

Jeżeli uznamy, że koszt dotyczy całokształtu działalności jednostki i wpływa na jej ogólnie pojęte funkcjonowanie, powinniśmy uznać, że jest to koszt inny niż bezpośrednio związany z przychodami (pośredni). Pamiętajmy, że prawidłowa klasyfikacja kosztów jest niezbędna dla prawidłowego rozliczenia kosztów uzyskania przychodów w czasie.

Koszty bezpośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami (bezpośrednie)

Do kosztów bezpośrednio związanych z uzyskiwanymi przychodami zaliczamy wydatki, które są ściśle (bezpośrednio) związane z konkretnymi przychodami, jakie osiąga podmiot gospodarczy w związku z charakterem prowadzonej działalności tj. gdy można przypisać konkretnym kosztom konkretne przychody w danym okresie.

Jeżeli dla przykładu budujemy lokal pod wynajem, do kosztów bezpośrednich zaliczymy koszty dotyczące zakupu nieruchomości, materiałów, usług obcych. Kosztami bezpośrednimi w przedstawionym przykładzie będę również wydatki na ubezpieczenie, ochronę obiektu, usługi telekomunikacyjne, energetyczne i inne wydatki eksploatacyjne związane z inwestycją.

W jednostkach handlowych do kosztów bezpośrednio związanymi z uzyskiwanymi przychodami zaliczymy wartość sprzedanych towarów, a w jednostkach usługowych koszt wytworzenia produktu albo usługi.

Koszty inne niż bezpośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami (pośrednie)

Koszty pośrednie dotyczą wydatków nie odnoszących się wprost do źródeł przychodów. Są to koszty bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, ale nie mające bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach.

Nie oznacza to jednak, że osiągnęlibyśmy przychód nie ponosząc kosztów pośrednich. Koszty te również mają wpływ na uzyskiwanie przychodów i warunkują ich osiągnięcie.

Są to więc również koszty, które pozwalają podatnikowi utrzymać istniejące źródło przychodów tak aby to źródło przynosiło przychody w przyszłości. Jako przykład wspomnieć można o wydatkach na ochronę magazynów, hal, obiektów produkcyjnych.

Za koszty pośrednie uznamy koszty, które podatnicy ponoszą realizując obowiązki wynikające z przepisów prawa. Zaliczymy do nich wydatki na opłacenie niektórych podatków (np. podatku od nieruchomości), albo uiszczenie opłat wynikających w przepisów prawa (innych niż opłaty sankcyjne).

Do kosztów pośrednich zalicza się również np. koszty ogólnoadministracyjne, prenumeraty czasopism, wydatki na badania rynku, reklamę, marketing, badania sprawozdań finansowych, szkolenia pracowników, obsługę bankową, obsługę prawną, księgową, doradztwo, koszty ochrony mienia związane z ogólnym funkcjonowaniem firmy.

Podział kosztów podatkowych na koszty bezpośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami i koszty inne niż bezpośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami został wprowadzony do ustaw podatkowych od 1 stycznia 2007 r. Nie oznacza to jednak, że są to pojęcia nowe i wcześniej nieznane. Na istnienie bezpośrednich i pośrednich kosztów podatkowych zwracały uwagę zarówno sądy, jak i autorzy publikacji podatkowych przede wszystkim przy okazji interpretowania podatkowej definicji kosztów uzyskania przychodów i ich rozliczania w czasie. 

Obecne regulacje w znacznym stopniu przyjmują pojęciowe znaczenie kosztów bezpośrednich i pośrednich wypracowane przez wiele lat obowiązywania ustaw o podatkach dochodowych przez sądownictwo i doktrynę.