Czy wydatki na aplikacje prawnicze są kosztem podatkowym w działalności gospodarczej?

Istotne w tym wypadku jest to, że tego rodzaju wydatki nie pozostają w ścisłym związku przyczynowym z ewentualnymi przychodami, które będą osiągane. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 3 marca 2016, uznanie kosztów poniesionych na zdobycie uprawnień zawodowych za koszty uzyskania przychodów, pociągnęłoby za sobą konieczność zaliczenia do  nich również i wydatków na wcześniej ukończone studia, co oczywiście nie może mieć miejsca.

Ponadto rozpoczynając daną aplikację nie można mieć całkowitej pewności, że się ją ukończy. Tym bardziej niepewne jest rozpoczęcie kierunkowej działalności gospodarczej. W świetle powyższego związek pomiędzy wydatkami poniesionymi np. na aplikację radcowską a przychodem osiągniętym w wyniku wykonywania zawodu radcy prawnego jest zbyt odległy i warunkowy, aby mógł spełniać wymogi określone w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Nie przyczyniają się one bowiem zachowaniu lub zabezpieczeniu źródeł uzyskania przychodów.

W tym przypadku wydatki poniesione przed rozpoczęciem działalności gospodarczej nie mogą zostać uznane za poniesione w celu zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, ponieważ jeszcze ono nie istnieje. W konsekwencji wydatki te w istocie rzeczy mają charakter typowo osobisty i służą zdobyciu kwalifikacji zawodowych, a co za tym idzie nie można uznać ich za koszt uzyskania przychodów z działalności gospodarczej.

PIT-Y 2015 (książka + CD)

Powyższe stanowisko zostało poparte m. in.  wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2015 r. (sygn. akt II FSK 2051/15), gdzie organ stwierdził, że „poniesione wydatki nie były działaniem zdeterminowanym na uzyskanie przychodu, ale na zdobycie wymaganych ustawą uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego. Prawidłowo zatem organ interpretacyjny uznał, że skoro wydatki zostały poniesione przed rozpoczęciem prowadzenia działalności gospodarczej, to brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy ich poniesieniem a uzyskiwaniem przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej w późniejszym okresie.”

W ubiegłych latach zdarzało się, że sądy były w tej kwestii bardziej przychylne dla podatników stwierdzając, iż wydatki na aplikacje mogą zostać uwzględnione w kosztach uzyskania przychodów (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2012 r. (sygn. I SA/Po 301/12) czy WSA w Łodzi z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 122/13).

Jednak od jakiegoś czasu w tego typu sprawach utrwaliła się niekorzystna dla podatników linia orzecznicza, uwzględniająca szczególnie moment rozpoczęcia działalności gospodarczej. Potwierdzają to także wyroki NSA z 23 lipca 2015 r. (sygn. akt II FSK 4052/14, II FSK 3986/14, II FSK 803/15)

Źródło: Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2016 (II FSK 31/14).

Oprac. Monika Gołębiewska