Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Standardy audytu wewnętrznego

Członkostwo w Unii wymaga większej dyscypliny i racjonalizacji wydatków publicznych, dbałości o prawidłowe wykorzystanie środków pochodzących z Unii oraz przeciwdziałania nadużyciom finansowym. Temu wszystkiemu służyć ma audyt wewnętrzny w jednostkach sektora publicznego. Wprowadzenie tego obowiązku zrodziło nową grupę zawodową - audytorów wewnętrznych, a co za tym idzie, konieczność opracowania standardów wykonywania tego zawodu. Powinny być one nawigatorem każdego audytora. Jakich zasad nakazują przestrzegać te standardy?
Rozwój praktyk zarządzania sektorem publicznym wykreował ideę audytu wewnętrznego i ukształtował miejsce audytora wewnętrznego w jednostkach tego sektora. W polskiej rzeczywistości jest to zjawisko nowe, wzbudza więc uzasadnione zainteresowanie, wywołując wiele dyskusji na temat jego roli i miejsca. Niezwykle ważne jest więc prawidłowe ukształtowanie zasad wykonywania tego zawodu. Zasady te określają m.in. standardy audytu wewnętrznego.
Standardy kontroli finansowej oraz standardy audytu wewnętrznego nie są przepisami prawa, lecz wskazówką ministra finansów dotyczącą zasad budowania systemów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych oraz zasad działania audytorów wewnętrznych. Stwierdzenie to sformułowane przez resort finansów i zamieszczone m.in. na stronie internetowej z zakładką dotyczącą audytu wewnętrznego i kontroli finansowej oddaje rangę standardów opracowanych przez Ministerstwo Finansów. Ogólny charakter standardów Ministerstwo Finansów uzasadnia tym, że sektor finansów publicznych obejmuje jednostki organizacyjne różnej wielkości i wykonujące różnorodne zadania, stąd też standardy zostały sformułowane w sposób jak najbardziej ogólny i zwięzły. Mają one bowiem służyć wszystkim.
W zamyśle ministra finansów standardy mają być podstawą do tworzenia lub opisywania bardziej szczegółowych i precyzyjnych procedur czy zasad dobrej praktyki, które jednostki sektora finansów publicznych będą tworzyć adekwatnie do swoich potrzeb.
Departament Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego jest otwarty na propozycje zmian standardów. Stwierdzono, że zakres i tekst standardów będzie podlegać zmianom. Będą one modyfikowane na podstawie sugestii i wniosków ze strony audytorów wewnętrznych oraz innych pracowników jednostek doskonalących swój system kontroli finansowej.
Standardy są dziełem zespołu Ministerstwa Finansów odpowiedzialnego za koordynację kontroli finansowej i audytu wewnętrznego, który współpracował z głównym inspektorem audytu wewnętrznego oraz wieloma specjalistami z innych instytucji.
Trzeba przyznać, że Departament Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego w Ministerstwie Finansów to jedna z najowocniej pracujących jednostek organizacyjnych w całym resorcie. Owoce pracy tego departamentu są widoczne m.in. na jego stronie internetowej. Zakładki niektórych departamentów są po prostu martwe, mimo że tak wiele nastąpiło zmian w zakresie ich pracy. Tymczasem rezultaty i wyniki pracy departamentu Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnetrznego są po prostu imponujące. Zarówno kandydaci przygotowujący się do egzaminu na audytora wewnętrznego, jak i sami audytorzy są w tej szczęśliwej sytuacji, że strona internetowa tego departamentu po prostu żyje. Można tam znaleźć szereg aktualnych informacji zarówno na temat egzaminów na audytora wewnętrznego, jak i obowiązków audytorów w sektorze finansów publicznych. Jak już wspomniałam, departament otwarty jest na współpracę. Zachęca do niej sam Augustyn Kubik, główny inspektror audytu wewnętrznego, jak i dyrektor departamentu Bożena Zwolenik.
Jakie regulacje prawne
Szczegółowe warunki planowania, tryb przeprowadzania oraz sposób dokumentowania audytu wewnętrznego określiło rozporządzenie ministra finansów z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu przeprowadzania audytu wewnętrznego (Dz.U. nr 111, poz. 973). Stanowi ono wykonanie delegacji zawartej w art. 35j ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 155, poz. 1014 z późn. zm.). Jak informuje resort finansów, zostało ono przygotowane z uwzględnieniem i na podstawie powszechnie uznawanych standardów międzynarodowych (Standardy Profesjonalnej Praktyki Audytu Wewnętrznego opracowane przez Instytut Audytorów Wewnętrznych).
Rola i zadania audytora
Omówienie standardów, według których powinien pracować audytor wewnętrzny, wymaga skupienia się na roli audytora i zadaniach, jakie przed nim stoją. Audytor wewnętrzny, przeprowadzając audyt wewnętrzny:
• bada wiarygodność sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu przez następcze sprawdzenia przestrzegania zasad rachunkowości, zgodności zapisów w księgach rachunkowych z dowodami księgowymi, zgodności sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu z zapisami w księgach rachunkowych,
• dokonuje oceny adekwatności, efektywności i skuteczności systemów kontroli, zarządzania ryzykiem i kierowania jednostką sektora finansów publicznych,
• dokonuje oceny przestrzegania zasady celowości i oszczędności w dokonywaniu wydatków, uzyskiwania możliwie najlepszych efektów w ramach posiadanych środków oraz przestrzegania terminów realizacji zadań i zaciągniętych zobowiązań.
Audytor wewnętrzny w celu przygotowania planu audytu wewnętrznego dokonuje analizy obszarów ryzyka w zakresie działania jednostki sektora finansów publicznych, w której jest przeprowadzany audyt wewnętrzny, biorąc pod uwagę przede wszystkim m.in. cele i zadania jednostki, przepisy prawne dotyczące działania jednostki, wyniki wcześniej przeprowadzonego audytu lub kontroli. Audytor wewnętrzny, przygotowując plan audytu wewnętrznego, ustala kolejność poddania obszarów ryzyka audytowi wewnętrznemu, biorąc pod uwagę stopień ich ważności oraz uwzględnia czynniki organizacyjne.
W przypadku zmiany czynników, na podstawie których sporządzony został plan audytu wewnętrznego, a także w szczególnie uzasadnionych przypadkach audytor wewnętrzny, na wniosek kierownika jednostki, przeprowadza audyt wewnętrzny poza planem audytu wewnętrznego. Jeżeli przeprowadzenie audytu wewnętrznego poza planem audytu wewnętrznego stworzy zagrożenie dla realizacji tego planu, audytor wewnętrzny zawiadamia o tym na piśmie kierownika jednostki oraz (w większości przypadków) głównego inspektora audytu wewnętrznego.
W związku z zadaniami, jakie stoją przed audytorem, ma on prawo wglądu do dokumentów i innych materiałów związanych z funkcjonowaniem komórki, w której jest przeprowadzany audyt wewnętrzny, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych. Audytor wewnętrzny może sporządzać z dokumentów niezbędne odpisy, kopie lub wyciągi, jak również zestawienia i obliczenia, w tym zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, w celu włączenia ich do bieżących akt audytu wewnętrznego.
Audytor wewnętrzny sporządza notatkę służbową z innych czynności podjętych w toku zadania audytowego, a także zdarzeń, które mają istotne znaczenie dla ustaleń audytu wewnętrznego. Audytor wewnętrzny sporządza sprawozdanie z przeprowadzenia audytu wewnętrznego, w którym przedstawia, w sposób jasny, rzetelny i zwięzły, ustalenia i wnioski poczynione w czasie audytu wewnętrznego.
Audytor pyta, my wyjaśniamy
Pracownicy komórki, w której jest przeprowadzany audyt wewnętrzny, są obowiązani, na żądanie audytora wewnętrznego, udzielać informacji i ustnych wyjaśnień. Udzielone informacje i złożone ustne wyjaśnienia powinny być utrwalone na piśmie oraz podpisane przez osobę, która je złożyła, i przez audytora wewnętrznego albo przez samego audytora wewnętrznego. Pracownicy komórki, w której jest przeprowadzany audyt wewnętrzny, mają prawo z własnej inicjatywy złożyć oświadczenia dotyczące przedmiotu audytu. Audytor wewnętrzny nie może odmówić włączenia tych oświadczeń do bieżących akt audytu wewnętrznego.
Kto stoi na straży etyki zawodowej
Najważniejsze dla audytora są standardy profesjonalnej praktyki oraz zasady kodeksu etyki. Od audytora wewnętrznego wymagana jest przede wszystkim rzetelność. Niezwykle istotna jest też niezależność. Pozwala ona audytorom wewnętrznym na formułowanie osądów w sposób bezstronny i bez uprzedzeń. Audytor ma zatem dać rozsądną, lecz nie absolutną gwarancję, że realizacja wyznaczonych przez organizację celów przy odpowiednim i zgodnym z prawem (legalnym) prowadzeniu działalności nie będzie utrudniona przez zdarzenia, które są możliwe do przewidzenia.
Powinien on ocenić ryzyka wystąpienia nieprawidłowości, ocenić sprawność i adekwatność systemu kontroli wewnętrznej. Audytor szacuje ryzyka w instytucji w celu zidentyfikowania słabości systemu gospodarki finansowej, systemu kontroli, systemu zarządzania organizacją. Nie wydaje on jednak wyroków – lecz obnaża słabości, identyfikuje problemy i sugeruje ich rozwiązanie, biorąc pod uwagę występujące w systemie błędy. Audytor wewnętrzny wnosi do jednostki wartość dodaną.
Audyt wewnętrzny i zewnętrzny – podobieństwa i różnice
Warto zwrócić uwagę na podobieństwa i różnice między audytem wewnętrznym i zewnętrznym oraz między rolą audytora wewnętrznego i biegłego rewidenta. Podstawowe wymogi stawiane audytorom wewnętrznym, to: posiadanie obywatelstwa polskiego, posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych oraz korzystanie z pełni praw publicznych, niekaralność za przestępstwo popełnione z winy umyślnej, posiadanie wyższego wykształcenia oraz zdanie odpowiedniego egzaminu.
Audytor wewnętrzny podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki, który ma zapewnić organizacyjną odrębność wykonywania przez niego zadań określonych w ustawie. W przypadku urzędów, do których stosowane są przepisy ustawy o służbie cywilnej audytorzy wewnętrzni podlegają dyrektorowi generalnemu. W pozostałych jednostkach sektora finansów publicznych audytor podlega kierownikowi jednostki. Audytor wewnętrzny nie może wykonywać czynności nie związanych z przeprowadzaniem audytu, w szczególności nie może uczestniczyć w pracach koncepcyjnych dotyczących tworzenia nowych procedur i systemów oraz w czynnościach mających na celu ich wdrożenie. Wymagania te wynikają z konieczności zapewnienia obiektywizmu audytora wewnętrznego. Warunek zapewnienia organizacyjnej odrębności wykonywania zadań nie będzie wypełniony w przypadku usytuowania audytora w ramach komórki spełniającej zadania inne niż audyt wewnętrzny.
Każde działanie lub zaniechanie ingerujące w rzetelność i obiektywizm audytorów wewnętrznych stanowi naruszenie ustawy. Ważne jest zatem takie zorganizowanie i umieszczenie komórki audytu w jednostce przez kierownika tej jednostki, które zapewni bezwzględną niezależność i oddzielenie funkcji audytu od pozostałych komórek w strukturze jednostki. Resort finansów stawia na profesjonalizm audytorów wewnętrznych. Powinien on być zapewniony poprzez odpowiedni system kwalifikacyjny. Niezależnie od tego, kierownicy jednostek, w których zatrudnieni będą audytorzy, powinni dbać o ich zawodowy rozwój, umożliwiając im udział w szkoleniach, seminariach i stażach.
W okresie prac nad ustawą toczyła się dyskusja, czy audyt wewnętrzny jest wystarczający, czy zapewni odpowiedni nadzór kontroli finansów publicznych. Wiele osób, szczególnie ze środowiska audytorów zewnętrznych, wypowiadało się, że ich zdaniem finanse publiczne powinny podlegać audytowi zewnętrznemu. Twierdzili oni, iż tylko taki audyt jest naprawdę niezależny i tylko on może pomóc ratować stan finansów publicznych i ograniczyć wszelkie nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami publicznymi, a więc pieniędzmi poniekąd nas wszystkich. Jakie są zatem podstawowe różnice między jednym a drugim audytorem?
Po pierwsze, audytor wewnętrzny zatrudniony jest w danej jednostce na umowę o pracę na czas nieokreślony. Umowa ta, co wymaga podkreślenia, podlega szczególnej ochronie. Audytorom wewnętrznym zatrudnionym w jednostkach administracji rządowej przysługuje szczególna ochrona stosunku pracy polegająca na konieczności uzyskania zgody GIAW – głównego inspektora audytu wewnętrznego – na jego rozwiązanie. Natomiast audyt zewnętrzny dokonywany jest na podstawie umowy cywilnoprawnej. Biegły rewident nie jest pracownikiem danej jednostki. Wykonuje swoje zadania w danej jednostce przez określony czas.
Co ocenia audytor
Audytor, przeprowadzając audyt wewnętrzny, powinien m.in. oceniać przestrzeganie zasady celowości i oszczędności w dokonywaniu wydatków przez podmioty dysponujące publicznymi pieniędzmi. Audyt wewnętrzny nie ogranicza się wyłącznie do obszaru finansowego, daje możliwość spojrzenia na całość organizacji w celu poszukiwania i eliminowania słabych jej stron. Działanie to służy wspomaganiu kierownictwa całego sektora publicznego.
Różni się także co do zasady przedmiot kontroli audytora wewnętrznego i biegłego rewidenta. Audytor ma kontrolować całość działalności firmy, zarówno za okres miniony, jak i obecny, natomiast biegły kontroluje roczne sprawozdania finansowe jednostki za okres miniony. Chociaż należy przyznać, że zgodnie z polskimi normami profesjonalnymi biegły coraz częściej wypowiada się także na temat: systemu kontroli wewnętrznej, jakości informacji menedżerskiej, możliwości kontynuacji działania itp. Różnią się także efekty pracy obu audytorów – audytor wewnętrzny sporządza raport pokontrolny i zalecenia, audytor zewnętrzny natomiast opinię i raport biegłego. Odmienny jest również krąg odbiorców tych dokumentów. W przypadku audytu zewnętrznego są to zarządy, właściciele jednostek, kredytodawcy i inwestorzy. Pamiętać należy także o służbach fiskalnych. Opinia i raport z badania muszą być dostarczone do urzędu skarbowego.
Cele audytu wewnętrznego
W myśl standardów, celami audytu wewnętrznego są:
• identyfikacja i analiza ryzyka związanego z działalnością jednostki, a w szczególności ocena efektywności zarządzania ryzykiem oraz ocena systemu kontroli wewnętrznej,
• wyrażanie opinii na temat skuteczności mechanizmów kontrolnych w badanym systemie,
• dostarczanie kierownikowi jednostki, w oparciu o ocenę systemu kontroli wewnętrznej, racjonalnego zapewnienia, że jednostka działa prawidłowo,
• składanie sprawozdań z poczynionych ustaleń, oraz tam gdzie jest to właściwe, przedstawianie uwag i wniosków dotyczących poprawy skuteczności działania jednostki w danym obszarze.
Możliwe są także sytuacje, w których wystąpi konieczność przeprowadzenia w jednostce zarówno audytu wewnętrznego, jak i zewnętrznego. Konieczna jest wówczas współpraca obu audytorów. Wykonanie procedur audytorskich ułatwia biegłemu rewidentowi efektywny system kontroli wewnętrznej. Międzynarodowe standardy audytorskie zakładają, że audytorzy wewnętrzni i zewnętrzni powinni koordynować i wzajemnie uzupełniać swoje działania. Zgodnie z przyjętą za granicą praktyką audytorzy wspólnie raportują rezultaty swojej pracy do Komitetu Audytu (komórki niezależnej od zarządu). Przedstawione tu przykładowe relacje między audytorem wewnętrznym a biegłym rewidentem nie wyczerpują oczywiście wszystkich mogących pojawić się w tym zakresie kwestii.
Standardy audytu wewnętrznego
Standardy audytu wewnętrznego dzielą się na:
• standardy ogólne – organizacja,
• Standardy szczegółowe – wykonywanie zawodu,
• Standardy szczegółowe – realizacja audytu wewnętrznego.
Standardy ogólne – organizacja
Standardy organizacji określają zasady i zakres działania komórki (stanowiska) audytu wewnętrznego, jej umiejscowienie w strukturze organizacyjnej jednostki oraz obowiązki audytora wewnętrznego.
Audytor wewnętrzny (kierownik komórki audytu wewnętrznego) podlega bezpośrednio kierownikowi danej jednostki oraz wspomaga ją w realizacji celów i funkcji wyznaczonych przez przepisy prawa, regulacje wewnętrzne, a także inne dokumenty. Audytor wewnętrzny (kierownik komórki audytu wewnętrznego) odpowiada wobec kierownika jednostki za realizację zadań związanych z audytem wewnętrznym. Jednocześnie audytorzy wewnętrzni muszą zachowywać swoją niezależność i postępować zgodnie z ustalonymi standardami audytu wewnętrznego i normami etyki zawodowej.
Zasadą obowiązującą w audycie wewnętrznym jest przeprowadzanie zadań audytowych w sposób kompleksowy i konstruktywny. Zawsze, kiedy jest to możliwe, trzeba występować o pomoc ze strony personelu komórki audytowanej przy planowaniu i wykonywaniu danego zadania, słuchać ich opinii i wskazówek. Niezależnie od tego audytorzy wewnętrzni muszą mieć zagwarantowany, z uwzględnieniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, nieograniczony dostęp do wszelkich dokumentów.
Komórka audytu wewnętrznego
Kierownik jednostki jest odpowiedzialny za utworzenie komórki audytu wewnętrznego lub stanowiska do spraw audytu wewnętrznego i za zapewnienie organizacyjnej odrębności wykonywanych przez nie zadań. Audyt wewnętrzny przeprowadza audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce, a w przypadkach określonych w ustawie, audytor wewnętrzny zatrudniony w jednostce nadrzędnej lub nadzorującej. Należy dążyć do tego, aby w każdej jednostce zatrudnionych było co najmniej dwóch audytorów wewnętrznych. Audytor wewnętrzny (kierownik komórki audytu wewnętrznego) opracowuje procedury, zawierające zwięzły opis stosowanej metodyki audytu wewnętrznego. Zasady organizacji, szczegółowe cele, zakres i procedury audytu wewnętrznego powinny być określone w formie pisemnej, zgodne ze Standardami oraz uzgodnione z kierownikiem jednostki.
Obowiązki i zadania audytora wewnętrznego
Jak już wcześniej wspomniano, obowiązkiem audytora wewnętrznego jest rzetelne, obiektywne i niezależne:
• ustalenie stanu faktycznego w zakresie funkcjonowania gospodarki finansowej,
• określenie oraz analiza przyczyn i skutków uchybień,
• przedstawienie uwag i wniosków w sprawie usunięcia uchybień oraz usprawnienia audytowanej działalności.
Audytor wewnętrzny, przeprowadzając audyt wewnętrzny:
• bada wiarygodność sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu (planu finansowego),
• dokonuje oceny adekwatności, efektywności i skuteczności systemów kontroli, w tym przestrzegania procedur kontroli zarządzania ryzykiem i kierowania jednostki,
• dokonuje oceny przestrzegania zasady celowości i oszczędności w dokonywaniu wydatków, uzyskiwania możliwie najlepszych efektów w ramach posiadanych środków oraz przestrzegania terminów realizacji zadań i zaciągniętych zobowiązań.
Planowanie i sprawozdawczość oraz czynności sprawdzające
Audyt wewnętrzny przeprowadza się na podstawie rocznego planu audytu opartego na analizie ryzyka. Zalecane jest opracowanie planu, który powinien obejmować obszary pracy komórki audytu wewnętrznego w perspektywie średnio i długookresowej. Wyniki z wykonania planu audytu wewnętrznego w danym roku przedstawia się w sprawozdaniu rocznym. Audytor wewnętrzny powinien, o ile zachodzi taka potrzeba, przeprowadzać czynności sprawdzające.
SŁOWNICZEK
AUDYT WEWNĘTRZNY – ogół działań, przez które kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę funkcjonowania jednostki w zakresie gospodarki finansowej pod względem legalności, gospodarności, celowości, rzetelności, a także przejrzystości i jawności.
CELOWOŚĆ – badanie w szczególności:
• zapewnienia zgodności działań jednostki z jej celami statutowymi,
• zapewnienia optymalizacji zastosowanych metod i środków, ich adekwatności dla osiągnięcia założonych celów,
• zakresu przyjętych przez kierownictwo kryteriów oceny realizacji celów i zadań.
CZYNNIK RYZYKA – zdarzenie, działanie, zaniechanie, które może spowodować wystąpienie ryzyka.
GOSPODARNOŚĆ – badanie w szczególności:
• zapewnienia oszczędnego i efektywnego wykorzystania środków,
• uzyskania właściwej relacji nakładów do efektów (czy taki sam wynik działalności jednostki można było osiągnąć mniejszym nakładem środków lub czy przy zastosowaniu takich samych środków można było osiągnąć lepszy wynik),
• wykorzystania możliwości zapobiegania lub ograniczania wysokości szkód powstałych w działalności jednostki.
JAWNOŚĆ – badanie w szczególności:
• udostępniania sprawozdań dotyczących finansów i działalności jednostki,
• udostępniania innych informacji dotyczących funkcjonowania jednostki i podejmowanych decyzji.
LEGALNOŚĆ – badanie w szczególności:
• zgodności funkcjonowania jednostki lub audytowanej działalności z obowiązującymi przepisami prawa,
• prawidłowości stanowienia przepisów wewnętrznych obowiązujących w jednostce w ramach wykonywania jej zadań,
• zgodności audytowanej działalności z aktami administracyjnymi, orzeczeniami sądowymi, umowami cywilnoprawnymi oraz innymi obowiązującymi aktami i normami,
• zaniechania działania mimo prawnie określonego obowiązku.
OBSZAR AUDYTU WEWNĘTRZNEGO – każdy obszar działania jednostki, w obrębie którego audytor wewnętrzny wyodrębnił obszary ryzyka do przeprowadzenia zadania audytowego.
OBSZAR RYZYKA – procesy, zjawiska lub problemy wymagające przeprowadzenia audytu wewnętrznego.
PRZEJRZYSTOŚĆ – badanie w szczególności:
• klasyfikowania dochodów i wydatków publicznych,
• stosowania obowiązujących zasad rachunkowości,
• prowadzenia sprawozdawczości.
RACJONALNE ZAPEWNIENIE – satysfakcjonujący poziom zaufania przy danych kosztach, korzyściach i stopniu ryzyka.
RYZYKO – prawdopodobieństwo wystąpienia dowolnego zdarzenia, działania lub zaniechania, którego skutkiem może być szkoda w majątku lub wizerunku danej jednostki lub które może przeszkodzić w osiągnięciu wyznaczonych celów i zadań.
RZETELNOŚĆ – badanie w szczególności:
• wypełniania obowiązków przez pracowników z należytą starannością, sumiennie i terminowo, · należytego wypełniania zadań jednostki, w szczególności określonych dla poszczególnych komórek organizacyjnych i osób,
• dokumentowania określonych działań lub stanów faktycznych zgodnie z rzeczywistością, we właściwej formie i w wymaganych terminach, z uwzględnieniem wszystkich faktów i okoliczności.
Standardy dotyczące wykonywania zawodu
Standardy te określają zasady związane z niezależnością i obiektywizmem, rzetelnością i profesjonalizmem, oceną jakości i efektywności pracy audytora wewnętrznego, a także zgodności ze standardami.
Audytorowi wewnętrznemu należy stawiać wysokie wymagania dotyczące umiejętności zawodowych, umiejętności postępowania z ludźmi na wszystkich szczeblach organizacji oraz zdolności do twórczego myślenia i działania, ponieważ audytowani oceniają działanie audytora wewnętrznego i instytucję audytu wewnętrznego na podstawie kontaktów z poszczególnymi audytorami. Postawa audytora wewnętrznego, który nie spełnia zakładanych wysokich standardów wykonywania tego zawodu, może zaszkodzić funkcji i wizerunkowi audytu wewnętrznego.
Audytor wewnętrzny powinien zachowywać się taktownie i z szacunkiem wobec audytowanych i kolegów – innych audytorów wewnętrznych. Audytorowi wewnętrznemu potrzebna jest determinacja w radzeniu sobie z trudnymi problemami oraz we wkraczaniu w nowe obszary poddawane badaniu. Audytor wewnętrzny nie powinien ulegać naciskom. Powinien być skłonny do wytężonej i długotrwałej pracy, jakiej wymaga ustalenie faktów, zdolny do ich udokumentowania, w taki sposób, aby nie budziły żadnych wątpliwości i nadawały się do przyjęcia przez kierownictwo.
Uwagi sformułowane w trakcie wykonywania zadania audytowego powinny opierać się na faktach, zaś fakty nie mogą zostać pozbawione właściwego im kontekstu. Audytor wewnętrzny musi dokonać obiektywnej, czyli pozbawionej dążenia do osiągnięcia jakichkolwiek własnych osobistych celów, oceny istotności ustaleń, jakie przyniosło zadanie audytowe. Ustalenia i wnioski audytor wewnętrzny musi oprzeć na faktach, a nie na wrażeniach, jakim uległ w czasie dokonywania badań. Powinien pamiętać, że jego działalność jest usługą świadczoną kierownictwu, które ma mieć zaufanie do wyników jego pracy.
Niezależność i obiektywizm
Audytor wewnętrzny powinien być niezależny, zarówno w sferze organizacyjnej, jak i operacyjnej.
Niezależność organizacyjna wyraża się w tym, że audytor wewnętrzny podlega bezpośrednio kierownikowi jednostki, który zapewnia organizacyjną odrębność wykonywanych przez niego zadań. Niezależność operacyjna polega na tym, że audytor wewnętrzny nie powinien być narażony na próby narzucenia obszarów audytu, wpływania na sposób wykonywania pracy i przekazywania wyników. Musi on mieć zagwarantowany nieograniczony dostęp do wszelkich dokumentów, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, do wszystkich pracowników oraz wszelkich innych źródeł informacji potrzebnych do przeprowadzenia audytu. Audytor wewnętrzny nie może brać udziału w działalności operacyjnej jednostki.
Obiektywizm
Obowiązkiem audytora wewnętrznego jest ustalenie stanu faktycznego. Audytor wewnętrzny powinien zachować obiektywizm podczas przeprowadzania zadania audytowego, formułować swoje oceny w oparciu o fakty, w sposób bezstronny i wolny od uprzedzeń oraz unikać konfliktu interesów. W przypadku gdy audytor wewnętrzny bierze udział w innych działaniach niż czynności audytowe, działania te nie mogą prowadzić do konfliktu interesów. W szczególności należy wykluczyć z zakresu obowiązków audytora wewnętrznego takie zadania lub uprawnienia, które wchodzą w zakres zarządzania jednostką. Audytor wewnętrzny nie może dostosowywać swoich ocen dotyczących audytu wewnętrznego do oczekiwań innych osób. Zadania audytowe muszą być wykonywane w taki sposób, aby audytor wewnętrzny nie był stawiany w sytuacjach, w których mógłby czuć się niezdolny do wydawania obiektywnych opinii, zgodnych z jego umiejętnościami i wiedzą. Kierownik komórki audytu wewnętrznego powinien w taki sposób wyznaczać zadania audytowe pozostałym audytorom wewnętrznym, aby uniknąć potencjalnych konfliktów interesów lub stronniczości.
Bezstronność
Audytor wewnętrzny nie powinien, co najmniej przez dwa lata, oceniać działalności jednostki, za którą był uprzednio odpowiedzialny. Udział audytora wewnętrznego w badaniu działań, za które odpowiada kierownik komórki audytu wewnętrznego, powinien podlegać nadzorowi osoby niezatrudnionej w tej komórce.
O każdym rzeczywistym lub domniemanym naruszeniu niezależności lub obiektywizmu audytor wewnętrzny (kierownik komórki audytu wewnętrznego) informuje kierownika jednostki.
Rzetelność i profesjonalizm
Audytor wewnętrzny powinien wykonywać swoje zadania w sposób rzetelny. Działania audytowe powinny być wykonywane w sposób rozważny, ale zdecydowany i skuteczny.
Audytor wewnętrzny powinien sumiennie wykonywać swoje obowiązki, dążąc do osiągnięcia najlepszych rezultatów swojej pracy, mając na względzie wnikliwe oraz rozważne wykonywanie zadań. W swoim postępowaniu audytor wewnętrzny powinien być kreatywny, a wyznaczone zadania wykonywać z zaangażowaniem i z najlepszą wolą i wiedzą.
Audytor wewnętrzny nie powinien uchylać się od przedstawiania kierownikowi jednostki wniosków mogących skutkować koniecznością podjęcia trudnych decyzji.
Ważne adresy
Uwagi i propozycje dotyczące standardów można przekazywać do Departamentu Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego Ministerstwa Finansów
Uwagi dot. „Standardów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych” można kierować na adres:
Slawomir.Kacprzak@mofnet.gov.pl
Uwagi dot. „Standardów audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych” można kierować na adres:
Daniel.Maksym@mofnet.gov.pl;
Urszula.Sojka@mofnet.gov.pl
Oddział Instytutu Audytorów Wewnętrznych w Polsce:
www.iia.org.pl
Należyta staranność
Wszelkie działania audytora wewnętrznego powinny cechować się należytą starannością.
Zachowanie należytej staranności przez audytora wewnętrznego oznacza takie posługiwanie się posiadaną wiedzą, umiejętnościami i doświadczeniem, aby uzyskać kompetentną ocenę procesu lub stanu. Do wniosków audytor wewnętrzny powinien dochodzić po przeprowadzeniu wszechstronnych analiz, ocen i dyskusji z kompetentnymi pracownikami jednostki.
Standardy szczegółowe
Określają one zarządzanie komórką audytu wewnętrznego w jednostce, zakres działań audytu wewnętrznego, przeprowadzanie audytu wewnętrznego, nadzór nad przeprowadzaniem audytu wewnętrznego, komunikowanie wyników oraz przeprowadzanie czynności sprawdzających (tzw. audytu sprawdzającego). Czas pracy pracowników audytu wewnętrznego jest ograniczony. Z tego powodu podstawowe znaczenie ma takie przeznaczenie i wykorzystanie czasu, które przynosi największe korzyści danej jednostce. Aby zaplanować efektywne wykorzystanie umiejętności i czasu pracy audytorów wewnętrznych oraz materiałów potrzebnych do wykonania zadania audytowego, audytor wewnętrzny dokonuje oceny ryzyka. Kluczowe znaczenie dla właściwego wykorzystania zasobów komórki audytu wewnętrznego ma ustalenie priorytetów obszarów ryzyka, a więc także kolejności, w jakiej powyższe obszary zostaną poddane audytowi.
Ze względu na fakt, że audytorzy wewnętrzni zajmują się oceną efektywności i gospodarności zarządzania, oceną elementów systemu kontroli wewnętrznej, ich ustalenia powinny przyczyniać się do poprawy działalności jednostki audytowanej w przyszłości. Audytorzy wewnętrzni nie powinni wykorzystywać błędów wykrytych w trakcie swoich badań do oceniania osób za nie odpowiedzialnych.
Planowanie prac w komórkach audytu wewnętrznego powinno opierać się na ocenie wystąpienia potencjalnych zagrożeń w obszarach poddawanych audytowi, według kryterium istotności i ryzyka. Zatem ocena ryzyka stanowi technikę stosowaną do wyboru oraz uprzedniego typowania potencjalnych zadań audytu. Audytor wewnętrzny przeprowadza również ocenę ryzyka dotyczącego środowiska audytu.
Standardy audytu wewnętrznego nie zalecają żadnych metod przeprowadzania audytu wewnętrznego. Każdorazowo audytor wewnętrzny powinien tak dobrać metody przeprowadzenia audytu wewnętrznego, aby jak najlepiej wykonać zadanie audytowe.
Wiesława Moczydłowska
PODSTAWA PRAWNA
• Komunikat nr 1 ministra finansów z dnia 30 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia „Standardów audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych”
• Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 155, poz. 1014 z późn. zm.)
• Rozporządzenie ministra finansów z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu przeprowadzania audytu wewnętrznego (Dz.U. nr 111, poz. 973).
EKSPERT WYJAŚNIA
Sławomir Kacprzak, radca generalny w Departamencie Koordynacji Kontroli Finansowej i Audytu Wewnętrznego Ministerstwa Finansów
Czy standardy były potrzebne
Minister Finansów ponad rok temu wydał „Standardy audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych”. Jaka jest ich rola, skoro na rynku dostępne są standardy wydane przez Instytut Audytorów Wewnętrznych?
– W przepisach ustawy o finansach publicznych zostały ustalone tylko ogólne zasady prowadzenia audytu wewnętrznego w sektorze publicznym. Jednocześnie minister finansów, jako organ właściwy w sprawach koordynacji audytu wewnętrznego w administracji publicznej, został zobowiązany w przepisach ustawy do określenia standardów audytu wewnętrznego zgodnych z powszechnie uznanymi standardami w tej dziedzinie. W praktyce, podstawowym dokumentem, który posłużył nam jako wzór do opracowania naszych standardów, były „Standardy profesjonalnej praktyki audytu wewnętrznego” opracowane przez Instytut Audytorów Wewnętrznych – IIA (Institute of Internal Auditors – Framework for the Standards for the Professional Practice of Internal Auditing). Przy opracowywaniu Standardów staraliśmy się oczywiście uwzględnić polskie rozwiązania prawne i terminologię.
Standardy audytu wewnętrznego mają przede wszystkim służyć pomocą w organizacji i pracach audytu wewnętrznego, a także w jego ocenie. Jako podstawowy cel Standardów można wskazać zapewnienie odpowiedniej jakości audytu wewnętrznego oraz jego spójnego i jednolitego wykonywania w administracji publicznej. W trzech częściach Standardów zostały określone podstawowe zasady organizacji audytu wewnętrznego, podstawowe wymagania dotyczące wykonywania zawodu audytora wewnętrznego oraz podstawowe zasady przeprowadzania audytu wewnętrznego. Standardy, podobnie jak przepisy prawa, nie opisują szczegółowo technik czy sposobów przeprowadzania audytu wewnętrznego. Audytorzy powinni więc, pamiętając o ogólnych zasadach ustalonych w przepisach i Standardach, opracować bardziej szczegółowe i precyzyjne procedury audytu wewnętrznego dostosowane już do jednostki, w której pracują – jej zadań, struktury organizacyjnej czy uwarunkowań finansowych. Funkcjonowanie Standardów audytu wewnętrznego jest jednym z przedmiotów oceny, której, z upoważnienia ministra finansów, dokonują w wybranych jednostkach pracownicy naszego departamentu.
Bezpośrednią przyczyną wprowadzenia audytu wewnętrznego w polskiej administracji publicznej były zobowiązania poczynione w procesie negocjacji o przystąpienie do Unii Europejskiej. Strona unijna wymagała wprowadzenia w Polsce skutecznego systemu ochrony przekazywanych przez siebie środków finansowych. Jednym z elementów tego systemu jest właśnie audyt wewnętrzny prowadzony zgodnie z międzynarodowymi standardami. Wdrażanie audytu wewnętrznego w polskiej administracji publicznej było na bieżąco oceniane przez służby Komisji Europejskiej. Urzędnicy z Brukseli zapoznawali się z wszystkimi ważniejszymi dokumentami, które tworzyliśmy na potrzeby tego systemu. Standardy audytu wewnętrznego, oparte na Standardach IIA, nie wzbudziły zastrzeżeń ze strony Komisji.
Uzupełnieniem Standardów audytu wewnętrznego są inne dokumenty opracowane w Ministerstwie Finansów: „Kodeks etyki audytora wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych” i „Karta audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych”. W kwietniu tego roku zostały ogłoszone nieco zmienione wersje tych dokumentów, w których uwzględnione zostały uwagi ze strony pracowników Komisji Europejskiej. Wzorem do opracowania kodeksu etyki, podobnie jak w przypadku Standardów, był podobny dokument IIA.
Audyt w jednostkach samorządu
Audyt wewnętrzny w jednostkach samorządu terytorialnego rządzi się nieco innymi prawami? Czy w przepisach i standardach uwzględniona została specyfika tych jednostek?
– Do prowadzenia audytu wewnętrznego zobowiązane są tylko te jednostki samorządu terytorialnego, których przychody lub wydatki przekroczyły w ubiegłym roku 35 mln zł. Tryb prowadzenia audytu wewnętrznego dla całej administracji publicznej jest taki sam. Występują jednak pewne różnice w przypadku uprawnień i obowiązków audytorów wewnętrznych działających w sferze samorządowej. Z jednej strony mają mniej obowiązków – audytorzy zatrudnieni w jednostkach samorządu terytorialnego nie mają obowiązku przesyłania do Głównego Inspektora Audytu Wewnętrznego (GIAW) rocznych planów audytu oraz sprawozdań z wykonania tych planów, nie podlegają też ocenie prowadzonej przez pracowników naszego Departamentu. Z drugiej strony mają także mniej uprawnień – rozwiązanie stosunku pracy z samorządowym audytorem nie wymaga zgody GIAW. Możliwość zwolnienia audytorów w gminach, powiatach i województwach samorządowych bez zgody GIAW często jest wskazywana przez nich jako poważne ograniczenie ich niezależności i osłabienie ich pozycji w urzędzie.
Standardy audytu wewnętrznego zostały sformułowane w sposób na tyle ogólny, aby można je było stosować we wszystkich jednostkach sektora finansów publicznych, które są przecież bardzo różnorodne pod względem formy organizacyjnej, wykonywanych zadań czy wielkości. Oczywiście, audytorzy wewnętrzni, niezależnie od rodzaju jednostki, w której pracują, powinni zachowywać zasady wskazane w Standardach, czyli m.in. niezależność, obiektywizm, rzetelność czy profesjonalizm. Również audytorzy w jednostkach samorządu powinni opracować szczegółowe procedury, według których będzie prowadzony audyt wewnętrzny.
Rok 2004 to pierwszy rok obowiązkowego prowadzenia audytu wewnętrznego w samorządzie terytorialnym. Co najmniej od końca pierwszego kwartału br. we wszystkich jednostkach samorządu, które przekroczyły wspomniany próg, powinni być zatrudnieni audytorzy wewnętrzni. Teraz ich najważniejszym zadaniem jest opracowanie po raz pierwszy rocznego planu audytu – na rok 2005. Warto w tym miejscu wspomnieć o zakresie audytu wewnętrznego w tych jednostkach. Przepisy ustawy o finansach publicznych wyraźnie stanowią, iż audyt wewnętrzny prowadzi się w jednostkach samorządu terytorialnego. Audyt wewnętrzny nie może być więc ograniczony wyłącznie do urzędu gminy czy starostwa powiatowego, mimo że audytor będzie zatrudniony właśnie w urzędzie gminy czy starostwie. Analiza ryzyka, która powinna stanowić podstawę planu audytu, musi obejmować zatem wszystkie jednostki organizacyjne w gminie, powiecie czy województwie samorządowym. Natomiast w przypadku przekroczenia progu 35 mln zł przez poszczególne jednostki organizacyjne, powinny one samodzielnie prowadzić audyt wewnętrzny.
Właśnie z uwagi na zakres audytu wewnętrznego, który w tym przypadku wykracza poza macierzysty urząd, bardzo ważne jest, aby w gminie, powiecie czy województwie samorządowym określone zostały w formie wewnętrznych regulacji cele i zasady audytu wewnętrznego, a także uprawnienia i odpowiedzialność audytorów wewnętrznych. Jako podstawa do opracowania takiego dokumentu może służyć wspomniana już przez ze mnie Karta audytu wewnętrznego dostępna na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www. mf. gov. pl).
CZYTELNICY PYTAJĄ
Jak zostać audytorem
Kto może być audytorem wewnętrznym? Jakie warunki trzeba spełniać?
– Audytorami wewnętrznymi zgodnie z art. 35k pkt 1-5 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2003 r. nr 15, poz. 148) mogą być osoby, które posiadają obywatelstwo polskie, wyższe wykształcenie, pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzystają z pełni praw publicznych, nie były karane za przestępstwa popełnione z winy umyślnej, a także złożyły z pozytywnym wynikiem egzamin przed komisją powołaną przez ministra finansów.
Ustawodawca przewidział trzyletni okres przejściowy, podczas którego kandydaci na audytorów mają możliwość przygotowania się do spełnienia ustawowych wymogów. Tak więc audytorami wewnętrznymi do 31 grudnia 2004 r. mogą być pracownicy z przynajmniej rocznym doświadczeniem na stanowisku związanym z przeprowadzaniem kontroli lub audytu. Po tym okresie jedynie osoby, które złożyły z wynikiem pozytywnym egzamin przed komisją powołaną przez ministra finansów mogą wykonywać funkcję audytora wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych.
Gdzie zatrudniać audytora
Czy audytor wewnętrzny może być zatrudniony w komórce kontroli wewnętrznej?
– Zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Finansów powinny być tworzone tworzenie odrębne komórki organizacyjne bądź samodzielne stanowiska pracy, ze względu na zachowanie niezależności audytorów wewnętrznych, których zadaniem jest tylko i wyłącznie przeprowadzanie audytu wewnętrznego.
Jeżeli jednak, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, kierownik jednostki (i dyrektor generalny) zdecyduje, że nie ma takiej możliwości, dopuszczalne jest tymczasowe prowadzenie audytu wewnętrznego przez audytora zatrudnionego w komórce kontroli, pod warunkiem że:
• kierownik komórki kontroli i audytu wewnętrznego będzie spełniał warunki określone dla audytora wewnętrznego,
• zadania audytora wewnętrznego, zatrudnionego w komórce audytu wewnętrznego i kontroli, nie będą obejmowały kontroli wewnętrznej (a więc np. przygotowywania procedur wewnętrznej kontroli finansowej lub sprawowania kontroli określonej w tych procedurach).
Kiedy standard jest profesjonalny
Co to są powszechnie uznawane standardy?
– Są to wypracowane przez środowiska i instytucje profesjonalne standardy kontroli finansowej i audytu (nie tylko wewnętrznego).
Istnieje kilka powszechnie uznawanych źródeł takich standardów. Do najważniejszych zalicza się: międzynarodowy Instytut Audytorów Wewnętrznych (Institute of Internal Auditors), Komitet Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (International Accounting Standards Committee), INTOSAI – Międzynarodową Organizacją Najwyższych Organów Kontroli (International Organization of Supreme Audit Institutions) oraz Komitet Kontaktowy Najwyższych Organów Kontroli/Audytu państw UE (Europejskie Wytyczne Stosowania Standardów Audytu INTOSAI).
Minister finansów określił, zgodne z międzynarodowymi standardami, krajowe standardy w formie dwóch odrębnych zbiorów dokumentów, tj. Standardów kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych oraz Standardów audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych
Wiesława Moczydłowska


Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Rozliczenie używania prywatnych samochodów do celów służbowych - auta elektryczne, hybrydowe i napędzane wodorem
    Wprowadzenie możliwości zwrotu pracownikom kosztów używania do celów służbowych samochodów prywatnych z napędem elektrycznym, hybrydowym i wodorowym, przewiduje projekt ustawy, który został opublikowany 8 sierpnia 2022 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Nowe przepisy mają być przyjęte przez rząd w trzecim kwartale 2022 roku.
    Dochody i wydatki budżetowe 2022/2023. Czy rządowi wystarczy pieniędzy na dodatki drożyźniane?
    Dodatki drożyźniane, które otrzymają obywatele w związku ze wzrostem cen ogrzewania (sam dodatek węglowy – a to dopiero początek – kosztować będzie prawie 12 mld zł.), wymagają radykalnego zwiększenia dochodów budżetu państwa. Rosnące niezadowolenie a przede wszystkim strach przed brakiem ogrzewania i najzwyklejszą biedą wraz z perspektywą podwójnych wyborów (Sejm i Senat oraz samorządu terytorialnego) uzasadniać będzie wypłatę obywatelom dodatkowych świadczeń, których jedynym źródłem jest kasa państwowa. Trzeba ją dodatkowo zasilić, bo inflacyjna premia fiskalna na pewno nie wystarczy – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Spółka rodzinna – problemy związane z przekształceniem
    Przekształcenie jako jedna z transakcji restrukturyzacji spółki, zasadniczo nie wpływa na jej funkcjonowanie, zmieniając jedynie formę prawną prowadzonej działalności. Praktyka pokazuje jednak, że cała procedura może być zdecydowanie bardziej skomplikowana i znacząco wykraczać poza przygotowanie umowy przyszłej spółki, a sam plan przekształcenia uwzględniać szereg innych czynności, nie tylko z zakresu prawa. Dobrze widać to na przykładzie przekształcenia spółki rodzinnej, gdzie dodatkowym wyzwaniem może być udział małoletnich dzieci. Jakie wyzwania stoją przed prawnikami?
    PIT-36, PIT-36L, PIT-39 (i załączniki) za 2022 rok - nowe wzory formularzy podatkowych
    Ministerstwo Finansów przygotowało nowe wzory formularzy rocznego zeznania podatkowego PIT-36 (wersja 30), PIT-36S (wersja 30), PIT-36L (wersja 19), PIT-36LS (wersja 19), PIT-39 (wersja 12) i załączników PIT/B (wersja 20), PIT/BR (wersja 6), PIT/IP (wersja 4), PIT/M (wersja 9), PIT/O (wersja 27) oraz PIT/Z (wersja11), które mają dotyczyć rozliczenia dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. oraz do odliczeń od dochodu (przychodu) i od podatku dokonanych w zeznaniu składanym za 2022 r. Konsultacje podatkowe tych wzorów rozpoczęły się 4 sierpnia 2022 r. i potrwają do 16 sierpnia 2022 r. Po zakończeniu tych konsultacji podatkowych, wzory formularzy, zostaną udostępnione do stosowania (opublikowane) w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zgodnie z art. 45b ustawy o PIT, w brzmieniu obwiązującym od 1 stycznia 2022 r. Formularze te nie będą ogłoszone w drodze rozporządzenia Ministra Finansów publikowanego w Dzienniku Ustaw.
    Dodatek na ogrzewanie - wniosek do 30 listopada 2022 roku
    Rząd przyjął założenia do ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Ustawa ta ma m.in. zapewnić wsparcie finansowe w postaci jednorazowego dodatku pieniężnego dla posiadaczy niektórych indywidualnych źródeł ciepła wspomoże te gospodarstwa domowe, dla których główne źródło ciepła zasilane jest: pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy albo skroplonym gazem LPG względnie olejem opałowym.
    Stawka 0% VAT na książki, gazety i czasopisma w Polsce? Od kiedy?
    Obniżenie do zera stawki VAT na książki, gazety i czasopisma może być szansą na zwiększenie czytelnictwa i dostępności niektórych wydawnictw. Ale to przede wszystkim szansa na poprawę sytuacji finansowej wydawców i ich utrzymanie na rynku – podkreśla Marek Frąckowiak, prezes Izby Wydawców Prasy. Unia Europejska już w kwietniu 2022 roku uchwaliła przepisy, które dają Polsce taką możliwość. Wprowadzenie stawki 0% VAT na książki i prasę oznaczałoby dla budżetu państwa koszt ok. 200 mln zł, ale – jak wskazuje IWP – finansowe konsekwencje braku wsparcia dla tej branży mogą się okazać dużo wyższe.
    Dodatek węglowy tylko dla gospodarstw domowych ogrzewających się węglem kamiennym
    Dodatek węglowy w wysokości 3 tys. zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym ogrzewającym się węglem kamiennym - zdecydował 5 sierpnia 2022 r. Sejm. Wcześniej Sejm odrzucił część poprawek Senatu do ustawy o dodatku węglowym. Ustawa ta trafi teraz do podpisu Prezydenta RP. Odrębne przepisy mają przyznać wsparcie finansowe dla ogrzewających swoje mieszkania ciepłem systemowym, pelletem, drewnem, olejem opałowym, czy LPG.
    Kalkulator wynagrodzeń 2022 - brutto, netto, zaliczki na podatek, składki ZUS
    Przygotowany przez Infor kalkulator wynagrodzeń (Niskie Podatki, Polski Ład 2.0) oblicza wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne, według zasad, które obowiązują od 1 lipca 2022 r. Istnieje możliwość uwzględniania wysokości wynagrodzenia brutto w ciągu roku.
    Dopłaty (dodatki) na ogrzewanie - 3 tys. zł na pellet, 2 tys. zł na olej opałowy, 1 tys. zł na drewno kawałkowe, 500 zł na LPG, do 3,9 tys. zł dla nietaryfowanych odbiorców ciepła systemowego
    Przygotowaliśmy kompleksowe rozwiązanie dla odbiorców ciepła - poinformowała 5 sierpnia 2022 r. w Sejmie minister klimatu i środowiska Anna Moskwa. Poinformowała m.in. o dopłatach (dodatkach) dla ogrzewających się pelletem, drewnem, olejem opałowym, czy LPG. Nietaryfowani odbiorcy ciepła systemowego otrzymają do 3,9 tys. zł wsparcia finansowego.
    Zmiany w VAT od 2024 roku - ewidencja odbiorców płatności i płatności transgranicznych
    Minister Finansów przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, który przewiduje wprowadzenie od 2024 roku nowych obowiązków dostawców usług płatniczych w zakresie VAT. Dostawcy usług płatniczych będą musieli prowadzić kwartalną ewidencję odbiorców płatności i płatności transgranicznych i udostępniać ją administracji podatkowej, która przekaże te dane do Centralnego elektronicznego systemu informacji o płatnościach (CESOP), prowadzonego przez Komisję Europejską. Dostawca usług płatniczych będzie musiał prowadzić ewidencję na temat danego odbiorcy płatności tylko wówczas, gdy łączna liczba płatności otrzymanych przez danego odbiorcę płatności przekroczy próg 25 płatności w kwartale kalendarzowym.
    Jak korzystać z ulgi B+R?
    Ulga badawczo-rozwojowa (ulga B+R) jest atrakcyjnym instrumentem podatkowym, pozwalającym na znaczne obniżenie zobowiązania podatkowego. Polski Ład dodatkowo uatrakcyjnił tę ulgę poprzez umożliwienie połączenia jej z ulgą IP box oraz zwiększenie do 200% możliwości odliczenia kwoty kosztów kwalifikowanych.
    Polski Ład 2.0 - zmiany podatkowe od 1 lipca 2022 r. Rozliczenie wynagrodzeń kierowców. Mniejsze koszty przewoźników?
    Rozliczanie pracowników od nowego roku 2022 przysporzyło problemów niejednemu pracodawcy i księgowemu. Chociaż z założenia Polski Ład miał uprościć dotychczasowy system podatkowy i obniżyć ich wysokość, zmiana przepisów od stycznia jeszcze bardziej go skomplikowała. Dlatego rząd postanowił jeszcze raz znowelizować ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji zlikwidował niektóre z wcześniej wprowadzonych rozwiązań. Jakie? Przede wszystkim obniżył pierwszy próg podatkowy z 17 proc. na 12 proc., co związane jest z mniejszą kwotą wolną od podatku, zniósł ulgę dla klasy średniej oraz usunął tzw. rolowanie zaliczek. Ten ostatni przepis dawał pewną dowolność w rozliczaniu pracownika według systemu podatkowego z 2021 lub 2022 roku w zależności od tego, która opcja była dla niego korzystniejsza. Czy reforma „Niskie Podatki” (tzw. Polski Ład 2.0), obowiązująca od 1 lipca 2022 roku, okazała się tym razem sukcesem, a przewoźnicy oszczędzą na zmianach?
    Kara za brak obowiązkowego OC w 2023 roku - dwukrotna podwyżka
    Kara za jazdę samochodem osobowym bez obowiązkowego OC w 2023 roku wyniesie najprawdopodobniej 6770 zł (od 1 stycznia do 30 czerwca) i 6900 zł (od 1 lipca do 31 grudnia) - w przypadku przerwy w ciągłości ubezpieczenia powyżej 14 dni. Rząd planuje bowiem na 2023 rok sporą podwyżkę minimalnego wynagrodzenia (tzw. najniższej krajowej). Co więcej, w 2023 roku mają być dwie zmiany płacy minimalnej. Spowoduje to, że kary dla posiadaczy pojazdów bez opłaconego OC wzrosną do rekordowego poziomu. Eksperci porównywarki ubezpieczeniowej Ubea.pl postanowili sprawdzić, ile po planowanych podwyżkach od 1 stycznia i od 1 lipca 2023 r. mogą wynosić stawki karne za brak obowiązkowego OC.
    Wpłaty na konto małoletniego dziecka a podatek od darowizn oraz inne niejasności opodatkowania darowizn
    Wpłaty dokonywane na konto małoletniego dziecka dokonywane przez prawnych opiekunów są wykonywaniem obowiązku alimentacyjnego, a nie umową darowizny, z tego powodu nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn – interpretacja podatkowa Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej sygn. 0111-KDIB2-2.4015.73.2022.1.MM.
    Dziedziczenie ulgi termomodernizacyjnej w PIT, sukcesja podatkowa spadkobierców - stanowisko Ministra Finansów
    W odpowiedzi z 27 lipca 2022 r. na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich, Minister Finansów zgodził się z wykładnią przepisów prawa podatkowego, zgodnie z którą prawo do ulgi termomodernizacyjnej w PIT ma wymiar majątkowy. A zatem prawo do ulgi termomodernizacyjnej co do zasady może (zdaniem MF) podlegać przejęciu przez spadkobiorców uprawnionego do tej ulgi podatnika na podstawie art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej.
    Raty kredytu hipotecznego - prognoza jesień 2022-2023-2024. Podwójne wakacje kredytowe w sierpniu 2022 r.
    Od 10 miesięcy pierwszy lub drugi tydzień każdego miesiąca kredytobiorcy kojarzą głównie z podwyżkami stóp procentowych. Sierpień jednak będzie miesiącem wyjątkowym dla osób z kredytem. Jakie są prognozy na wysokość rat kredytów hipotecznych na jesień 2022 roku i na lata 2023-2024?
    Praca zdalna - od kiedy w kodeksie pracy?
    Myślę, że uda się to jesienią tego roku – odpowiedziała w czwartek PAP.pL szefowa MRiPS Marlena Maląg, zapytana o to, kiedy nastąpi nowelizacja Kodeksu pracy, związana z wprowadzeniem do niego pojęcia pracy zdalnej. Dziś możliwa jest ona na podstawie przepisów covidowych.
    Wyższe stawki podatku od nieruchomości – koszty dla przedsiębiorców
    W 2023 r. maksymalne stawki podatku od nieruchomości wzrosną średnio o 12 proc., na co wpływa wysoka inflacja. Dla porównania, w 2022 r. maksymalne stawki wyniosły średnio 4 proc. więcej w porównaniu z rokiem poprzednim. Choć to gminy ostatecznie decydują o wysokości stawek i mogą ustalać je na znacznie niższych poziomach, w praktyce większość z nich (zwłaszcza miasta wojewódzkie) stosuje maksymalne stawki, aby ratować uszczuplone budżety. A to oznacza zwiększenie obciążeń podatkowych dla przedsiębiorców, którzy i tak zmagają się ze wzrostami różnorakich kosztów.
    Ulga sponsoringowa, czyli dodatkowe 50% kosztów uzyskania przychodu
    Ulga sponsoringowa jest preferencją, która pojawiła się w obu ustawach o podatku dochodowym od początku 2022 roku. Jak podkreślali legislatorzy rozwiązanie miało stanowić formę zachęty podatkowej, mającej na celu wsparcie określonych dziedzin życia społeczno–gospodarczego.
    Podatek ekologiczny a rynek samochodów używanych
    Używane samochody są coraz droższe. W II kwartale br. przyrost liczby ofert aut z drugiej ręki, które kosztują ponad 100 tys. zł, wyniósł 12%. Natomiast samochody z przedziału 50-100 tys. zł zaliczyły wzrost o 5% – wynika z danych autobaza.pl. Z drugiej strony o 14% mniej na rynku jest najtańszych pojazdów do 5 tys. zł. W przyszłości może być jeszcze drożej ze względu na coraz popularniejsze podatki ekologiczne. W Holandii pojawiła się propozycja dodatkowej płatności za przejechane kilometry. W Polsce wprowadzenie Krajowego Planu Odbudowy również ma wiązać się z dodatkowymi opłatami dla kierowców. Czy to gwóźdź do trumny dla starszych samochodów używanych?
    Diety zagraniczne 2022 - zmiany stawek diet i limitów noclegowych w delegacjach zagranicznych
    Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotował projekt rozporządzenia, który zakłada podwyższenie (najprawdopodobniej jeszcze w 2022 roku) diet i limitów na nocleg w delegacjach zagranicznych do niektórych państw. Rozporządzenie dotyczy wprost pracowników sfery budżetowej ale też określa minimalny poziom diet także dla wszystkich innych pracowników. Także zwolnienie podatkowe związane z dietami pracowniczymi i innymi należnościami za czas podróży służbowej pracownika obejmuje wszystkich pracowników (nie tylko sfery budżetowej). To zwolnienie podatkowe jest ograniczone do wysokości tych diet i należności określonych dla pracowników sfery budżetowej. Ponadto wskutek podwyższenia stawki diety zwiększą się koszty podatkowe przedsiębiorców z tytułu podróży służbowych. Projekt tego rozporządzenia został opublikowany 3 sierpnia 2022 r. i przewiduje także podwyższenie (od 2023 roku) diety krajowej (do 45 zł) i innych należności z tytułu podróży służbowych na terenie kraju.
    Dieta w delegacji krajowej w 2023 roku. 45 zł za dobę od 1 stycznia
    Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotował projekt rozporządzenia, który zakłada podwyższenie od 1 stycznia 2023 r. kwoty diety w czasie podróży służbowej krajowej do 45 zł za dobę podróży (aktualnie – od 28 lipca 2022 r. - obowiązuje stawka 38 zł za dobę). Razem ze stawką diety wzrośnie też ryczałt za nocleg, ryczałt na pokrycie kosztów dojazdu środkami komunikacji miejscowej i limit zwrotu udokumentowanych kosztów noclegu. Rozporządzenie dotyczy wprost pracowników sfery budżetowej ale także określa minimalny poziom diet także dla wszystkich innych pracowników. Także zwolnienie podatkowe związane z dietami pracowniczymi i innymi należnościami za czas podróży służbowej pracownika obejmuje wszystkich pracowników (nie tylko sfery budżetowej). To zwolnienie podatkowe jest ograniczone do wysokości tych diet i należności określonych dla pracowników sfery budżetowej. Ponadto wskutek podwyższenia stawki diety zwiększą się koszty podatkowe przedsiębiorców z tytułu podróży służbowych. Projekt tego rozporządzenia został opublikowany 3 sierpnia 2022 r. i przewiduje także podwyższenie (najprawdopodobniej jeszcze w 2022 roku) niektórych diet i limitów na nocleg w delegacjach zagranicznych.
    Zmiany w VAT 2023-2024. Dwie nowelizacje ustawy o VAT w konsultacjach
    Przygotowany przez Ministerstwo Finansów projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, tzw. SLIM VAT 3 trafił do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Jednocześnie konsultowany jest również projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Tymi nowelizacjami resort finansów chce wprowadzić kolejny pakiet uproszczeń w podatku VAT i następne narzędzia poprawiające skuteczność zwalczania oszustw VAT, szczególnie w obszarze e-commerce.
    Kupić mieszkanie czy wynająć? Co się bardziej opłaca?
    Wynajem mieszkania jest coraz bardziej popularny w Polsce szczególnie wśród ludzi młodych. Przemawia za tym brak gotowości do podejmowania długoterminowych zobowiązań i potrzeba większej elastyczności. Problem w tym, że najem ma też swoje ciemne strony, o których zapominają zwolennicy korzystania, a nie własności. Co się bardziej opłaca w dłuższej perspektywie czasowej - zakup mieszkania, czy wynajem?
    Dokumentacja powypadkowa przedsiębiorstwa - na co zwrócić uwagę
    Z raportu Ayming i Business Centre Club wynika, że przedsiębiorcy w Polsce mają problem z prawidłowym zarządzaniem danymi o wypadkach. Tymczasem właściwe przygotowanie i analizowanie dokumentacji powypadkowej wpływa na obniżenie poziomu wypadkowości w firmie i związanych z nią kosztów.