Zwrot dopłat wraz z oprocentowaniem a koszt podatkowy spółki

Instytucja dopłat w odniesieniu do spółki z o.o. uregulowana została w art. 177–179 k.s.h. Podstawą do wniesienia dopłat przez wspólników jest umowa spółki. Dopłaty wniesione przez wspólników zasilają środki obrotowe spółki, stanowią część jej majątku, jednakże nie powiększają ani udziałów wspólników, ani kapitału zakładowego. Mają one na celu dostarczyć spółce określony kapitał, który zostanie przeznaczony na realizację inwestycji, czy też pokrycie straty bilansowej. Przepisy k.s.h. nie przesądzają kwestii zwrotu dopłat. Zwrot uwarunkowany jest dobrą sytuacją finansową spółki oraz podjęciem uchwały przez wspólników.

Dopłaty mogą być zwracane wspólnikom, jeżeli nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Tym samym zwrot nie może nastąpić tak długo, jak długo spółka wykazywać będzie stratę bilansową. Ponadto zwrot dopłat wymaga podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników (art. 228 pkt 5 k.s.h.). Faktyczny zwrot nastąpi w terminie określonym w uchwale, jednakże nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia o zamierzonym zwrocie. Ogłoszenie takie powinno być dokonane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz, jeżeli jest taki wymóg, w piśmie wskazanym przez umowę spółki do ogłoszeń. Spółka dokonując zwrotu powinna wypłacać uprzednio wniesione do spółki dopłaty równomiernie wszystkim wspólnikom.

Choć żaden z przepisów k.s.h. wprost nie rozstrzyga, czy od wniesionych do spółki dopłat wspólnicy mogą otrzymać odsetki, w mojej ocenie nie jest to wykluczone. Przykładowo, umowa spółki może przewidywać oprocentowanie kwot wniesionych tytułem dopłat. Przy czym, podobnie jak zwrócone wspólnikom dopłaty nie stanowią dla spółki kosztu uzyskania przychodu (w myśl art. 16 ust. 1 pkt 53 u.p.d.o.p.), tak w poczet tychże kosztów nie można zaliczyć wypłaconego wspólnikom oprocentowania od zwracanych dopłat. Taką możliwość wyraźnie wyłącza art. 16 ust 1 pkt 13a ustawy, zgodnie z którym nie uznaje się za koszt uzyskania przychodów odsetek od dopłat wnoszonych do spółki w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach.

W tym miejscu trzeba poczynić istotne zastrzeżenie. Przepis ten został dodany ustawą z 20 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. Nr 144, poz. 931) zmieniającej tą ustawę z 1 stycznia 1999 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy zmieniającej wprowadzona zasada, zgodnie z którą odsetki od dopłat nie mogą być kosztem podatkowym, znajdzie zastosowanie do odsetek od dopłat wynikających z uchwał właściwych organów spółki podjętych po 31 grudnia 1998 r.

Jeżeli natomiast stosowna uchwała została podjęta do 31 grudnia 1998 r., warunkiem zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodów oprocentowania dopłaty było zawiadomienie w terminie do 31 stycznia 1999 r. urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę podatnika o podjęciu stosownej uchwały oraz jednoczesne przesłanie jej kopii. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku, przepis nakazuje traktować uchwałę jako podjętą po 31 grudnia 1998 r. Jeśli spółka przed końcem 1998 roku podjęła uchwałę, w której przewidziano oprocentowanie wniesionych dopłat, a nie powiadomiła o tym fakcie właściwy urząd skarbowy we wskazanym terminie, mimo faktycznego zwrotu dopłaty wraz z oprocentowaniem, nie mogła wypłaconej kwoty oprocentowania zaliczyć w poczet kosztów. Zasada ta znajduje zastosowanie do dopłat wniesionych od 1 stycznia 1999 r., a także do dopłat, których obowiązek wniesienia powstał przed tą datą, lecz spółka nie dopełniła wymogów staranności i nie poinformowała właściwego urzędu skarbowego o podjęciu uchwały w tym zakresie.