Jak zaewidencjonować w kasie eksport towarów dla osoby fizycznej

Moment obowiązku zaewidencjonowania sprzedaży w kasie rejestrującej jest, co do zasady, tożsamy z momentem, kiedy firma jest zobowiązana wykazać transakcję w ewidencji i deklaracji. Firma nie powinna zatem ewidencjonować eksportu na kasie fiskalnej w chwili wystawienia dokumentu SAD, tj. w tym przypadku 28 marca 2006 r.

W obecnym stanie prawnym eksport towarów na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej podlega, na równi ze sprzedażą krajową, obowiązkowi ewidencjonowania go przy zastosowaniu kas rejestrujących (art. 111 ust. 1 ustawy o VAT). Przez sprzedaż na potrzeby VAT rozumie się również eksport towarów (art. 2 pkt 22 ustawy). Z przedstawionych regulacji wynika, że w sytuacji gdy eksport towarów dokonywany jest na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, to sprzedaż ta podlega obowiązkowi zaewidencjonowania na kasie rejestrującej.

Wartość transakcji eksportowych należy rozliczyć w tych okresach rozliczeniowych, w których powstał dla nich obowiązek podatkowy w VAT. Obowiązek zaewidencjonowania sprzedaży na kasie rejestrującej powstaje zatem z chwilą powstania obowiązku podatkowego w VAT dla danej czynności. Dotyczy to również eksportu towarów. Przepisy nie określają w tym zakresie odrębnych zasad postępowania dla eksportu. Niemniej jednak, z punktu widzenia praktycznego, mogą powstać pewne trudności w zastosowaniu tej zasady. Sam fakt wystawienia dokumentu SAD z pewnością nie skutkuje obowiązkiem zaewidencjonowania eksportu na kasie rejestrującej.

Zasadniczo firma powinna zaewidencjonować eksport towarów do ukraińskiego kontrahenta (osoby fizycznej) dopiero w chwili, gdy powstanie obowiązek podatkowy w VAT dla tego eksportu. Jak jednak praktycznie tego dokonać?

Przede wszystkim należy odróżnić eksport bezpośredni (wywóz dokonywany przez dostawcę, czyli firmę, lub na jego rzecz) od eksportu pośredniego (wywóz dokonywany przez nabywcę, czyli ukraińskiego kontrahenta, lub na jego rzecz). Dla każdego z nich obowiązek podatkowy powstaje bowiem na nieco innych zasadach.

W obu przypadkach eksport towarów podlega opodatkowaniu VAT stawką 0%, przy spełnieniu jednak nieco innych warunków. W eksporcie bezpośrednim firma może ją zastosować w miesiącu wywozu towaru (zgłoszenia do procedury wywozu), jeżeli przed złożeniem deklaracji podatkowej za ten miesiąc otrzyma dokument potwierdzający wywóz towaru na Ukrainę. Jeżeli warunek ten nie zostanie spełniony, firma nie ma obowiązku ewidencjonowania sprzedaży w kasie rejestrującej w tym miesiącu (o ile posiada dokument celny potwierdzający procedurę wywozu, np. kartę 3 dokumentu SAD, jeszcze bez potwierdzenia wywozu).

Obowiązek podatkowy powstanie tylko wówczas, gdy spełniony zostanie wymagany warunek. Jeżeli nie, zostanie on przeniesiony do następnego miesiąca. W następnym miesiącu obowiązek podatkowy powstanie niezależnie od tego, czy firma otrzyma dokument potwierdzający eksport, czy też nie. Różnica będzie natomiast polegała na zastosowaniu różnej stawki opodatkowania tej sprzedaży. Stawkę 0% firma ma prawo zastosować, jeżeli otrzyma dokument wywozu (karta 3 dokumentu SAD z potwierdzeniem na odwrocie daty wywozu i nazwy urzędu celnego, który dokonał odprawy towaru) przed złożeniem deklaracji podatkowej za ten okres (czyli do 25. dnia miesiąca następnego). Gdy nie otrzyma tych dokumentów, musi zastosować stawki właściwe dla sprzedaży tego towaru w kraju, np. 22%. Otrzymanie wymaganego dokumentu przed końcem miesiąca, w którym nastąpił wywóz towaru, albo miesiąca następnego i zarejestrowanie go w kasie nie sprawi żadnego problemu. Firma zarejestruje eksport w kasie w dniu jego otrzymania.

Terminem złożenia deklaracji VAT jest 25. dzień miesiąca następującego po miesiącu, którego rozliczenie dotyczy. I tu właśnie powstaje problem z technicznym ewidencjonowaniem w kasie fiskalnej sprzedaży eksportowej, jeżeli dokumenty dotrą do firmy już w miesiącu następnym. Jak wiadomo, w kasie fiskalnej wszelkich ewidencji dokonuje się z datą bieżącą. Nie ma natomiast możliwości zaewidencjonowania sprzedaży eksportowej ze stawką 0% (lub jakiejkolwiek innej sprzedaży) z datą wsteczną, np. kwietniową, gdy firma otrzyma dokument potwierdzający wywóz już w maju. W takiej sytuacji należy postąpić w następujący sposób:

Nieco inna sytuacja będzie miała miejsce w eksporcie pośrednim. Jeżeli wywozu towaru poza terytorium Wspólnoty dokona nabywca ukraiński (lub inna firma na jego zlecenie), to firmie będzie również przysługiwało prawo do zastosowania stawki 0% do tej dostawy jako eksportowej. Przed złożeniem deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym dokonała dostawy towarów, firma będzie musiała posiadać kopię dokumentu potwierdzającą wywóz tych towarów. Nie ma znaczenia, że dokumenty te będą wystawione na ukraińskiego nabywcę dokonującego ich wywozu. Istotne jest natomiast to, aby z dokumentów wynikała tożsamość towaru będącego przedmiotem dostawy i wywozu. W tym przypadku jednak przepisy wymagają posiadania tych dokumentów jedynie do dnia złożenia deklaracji za miesiąc dokonania dostawy.

Nie ma natomiast możliwości przesunięcia rozliczenia, w oczekiwaniu na ten dokument, do następnego miesiąca, tak jak w eksporcie bezpośrednim. Ich brak skutkuje obowiązkiem opodatkowania dostawy stawkami krajowymi. Ewidencjonowanie w kasie fiskalnej będzie analogiczne jak w poprzedniej sytuacji.

Ewidencjonowanie dostawy eksportowej przy zastosowaniu kas rejestrujących, ze względu na ich specyfikę, wymusza nieco inny sposób postępowania niż ten, jaki jest stosowany w ewidencji poza kasą. Możliwe jednak jest i prawnie dopuszczalne osiągnięcie tego samego rezultatu.

Mariusz Darecki

ekspert w zakresie VAT