Sprzedaż firmy a przepisy UE

Tak, materia ta jest regulowana przez VI Dyrektywę. Przepisy ustawy o VAT są w tej kwestii zharmonizowane z przepisami unijnymi.

Zauważmy, że VAT jest jedynym podatkiem, który został nieomal w pełni zharmonizowany w Unii Europejskiej. W zakresie VAT w unijnym systemie prawnym najistotniejszymi aktami są nieznane dotąd w polskim systemie prawa dyrektywy, a w szczególności zaś fundamentalna dla podatku od wartości dodanej VI Dyrektywa, która reguluje podstawowe zasady dotyczące VAT w państwach członkowskich.

Dyrektywy stanowią zbiór wytycznych dla państw członkowskich co do stanowienia powszechnie obowiązującego prawa wewnętrznego. Dyrektywy wiążą, jeżeli chodzi o bezpośredni skutek, państwa członkowskie, do których są adresowane – według art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską dyrektywa jest wiążąca w zakresie zamierzonego celu w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego, do którego jest skierowana, zostawiając jednak władzom krajowym wybór formy i środków.

Pamiętajmy, że począwszy od 1 maja 2004 r. przy analizie przepisów ustawy o VAT można posiłkować się przepisami VI Dyrektywy. Zgodnie z jej art. 5 (8) zdanie pierwsze, w przypadku przeniesienia całości lub części majątku przedsiębiorstwa, za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia albo w formie wkładu niepieniężnego do spółki, państwa członkowskie mogą przyjąć, że nie nastąpiła dostawa towarów, i że w takim przypadku odbiorca będzie traktowany jako następca prawny przenoszącego majątek. Mając na uwadze konstrukcję art. 91 ustawy o VAT, dotyczącego korekty podatku naliczonego dokonywanej nie przez zbywcę, ale przez nabywcę przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału), należy stwierdzić, iż polski ustawodawca w całej rozciągłości sankcjonuje sytuację, o której mówi zdanie pierwsze art. 5 (8) VI Dyrektywy, tj. że w przypadku zbycia przedsiębiorstwa nie dochodzi do dostawy towarów i że nabywca przedsiębiorstwa traktowany jest jako następca prawny jego zbywcy.

W dalszej części (zdanie drugie) art. 5 (8) VI Dyrektywy stanowi, że w uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu niedopuszczenia do pogorszenia zasad konkurencji, gdy odbiorca nie podlega w całości opodatkowaniu. Mając na uwadze literę tego przepisu, należy zauważyć, że gdyby podmiot sprzedający przedsiębiorstwo odzyskał całą kwotę podatku naliczonego związaną z nabyciem towarów sprzedanych następnie (bez podatku) w ramach całości przedsiębiorstwa podmiotowi prowadzącemu działalność zwolnioną od podatku, wówczas towary te nie zostałyby opodatkowane na żadnym stadium obrotu, co prowadziłoby do naruszenia zasady powszechności opodatkowania. Ostatecznie należy stwierdzić, że przepisy ustawy o VAT w zakresie dotyczącym zbycia przedsiębiorstwa są zgodne z przepisami VI Dyrektywy.

• art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady 77/388/EEC z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Official Journal L 145, 13.06.1977),

• art. 6 pkt 1 i art. 91 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535).