Jak ewidencjonować, wykazywać w bilansie i rozliczać zaliczki na poczet dywidendy

rada

Wypłaconą zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy, do momentu zatwierdzenia sprawozdania finansowego, traktuje się jako należność od udziałowców, prezentowaną w aktywach bilansu w pozycji innych należności krótkoterminowych. Opóźnienie w wypłacie dywidendy spowoduje konieczność wypłaty udziałowcom odsetek za zwłokę. Zapłacone odsetki nie będą dla spółki stanowić kosztu uzyskania przychodu. U otrzymujących je udziałowców będą stanowić przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych.

uzasadnienie

Możliwość wypłaty zaliczek na poczet przewidywanej dywidendy uzależniona jest od spełnienia warunków określonych przepisami Kodeksu spółek handlowych.

Zaliczki na poczet dywidendy - warunki ich wypłaty

Przede wszystkim, aby wypłata zaliczki była możliwa, w umowie spółki muszą się znaleźć zapisy upoważniające zarząd do podejmowania decyzji o takich wypłatach.

Kolejne warunki sformułowane są w art. 195 § 1 k.s.h. Zgodnie z zapisem tego artykułu spółka może wypłacić zaliczkę na poczet przewidywanej dywidendy, jeżeli jej zatwierdzone sprawozdanie finansowe za poprzedni rok obrotowy wykazuje zysk. Zaliczka może stanowić najwyżej połowę zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku, którymi w celu wypłaty zaliczek może dysponować zarząd, oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne. Spółka powinna również posiadać własne środki na wypłatę zaliczki.

Zaliczki na poczet dywidendy - opodatkowanie

Wypłacane zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy opodatkowane są według tych samych zasad co należna udziałowcom dywidenda. Są to przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, opodatkowane 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym (art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Spółka, jako płatnik podatku, zobowiązana jest do jego potrącenia w momencie wypłaty zaliczki oraz przekazania na rachunek właściwego dla swojej siedziby urzędu skarbowego w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu potrącenia podatku. W tym samym terminie spółka składa również do urzędu deklarację PIT-8A. Gdyby otrzymującym zaliczkę udziałowcem była osoba prawna, to kwotę potrąconego podatku należałoby przekazać 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty, wraz z deklaracją CIT-6. Natomiast udziałowcowi w tym samym terminie należałoby przekazać informację o kwocie potrąconego podatku na druku CIT-7.

Zaliczki na poczet dywidendy - prezentacja w bilansie

W odróżnieniu od Kodeksu spółek handlowych w ustawie o rachunkowości ustawodawca nie przewiduje możliwości podziału wyniku finansowego przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego. Dlatego kwoty dokonanych wypłat nie można księgować poprzez konto 821 - „Rozliczenie wyniku finansowego”. Księgowań należy dokonywać z użyciem kont rozrachunków z udziałowcami. Do momentu zatwierdzenia sprawozdania wypłata zaliczki traktowana jest jako należność od udziałowca i jako taka podlega wykazaniu w aktywach bilansu w pozycji pozostałych należności krótkoterminowych (w poz. B.II.1 lit. b) lub B.II.2 lit. c).

Odsetki za zwłokę w wypłacie dywidendy - skutki podatkowe u spółki i udziałowców

Z dniem wskazanym w uchwale zgromadzenia wspólników o podziale zysku wspólnicy nabywają roszczenie o wypłatę dywidendy. Jeżeli wypłata nie zostanie dokonana w przewidzianym terminie, wówczas wspólnicy, w oparciu o art. 481 Kodeksu cywilnego, nabywają prawo żądania odsetek za zwłokę.

Wypłacone odsetki nie będą stanowiły dla spółki kosztów uzyskania przychodu. Wyłączenie takiej możliwości określa art. 16 ust. 1 pkt 13a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Na podstawie tego przepisu nie są kosztami uzyskania przychodu odsetki od dywidend i innych dochodów z udziału w zyskach osób prawnych.

U otrzymującego odsetki udziałowca będą one stanowić przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, opodatkowane na tej samej zasadzie co dywidenda. Stanowisko takie zajął m.in. Małopolski Urząd Skarbowy w postanowieniu w sprawie interpretacji prawa podatkowego z 10 maja 2006 r., sygn. DP3/423-66/06/38059. Czytamy w nim m.in.:

"(...) Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że Spółka, mocą Uchwały Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia, zobowiązana była do wypłaty swoim akcjonariuszom kolejnych rat dywidendy w ściśle określonych terminach. Opóźnienie w wypłacie rat skutkowało wypłaceniem odsetek.

(...) Przedmiotowe odsetki nie stanowią odrębnego tytułu powstania przychodu i kwalifikowane są do przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Roszczenia akcjonariuszy do wypłaty odsetek miały podstawę prawną - Uchwałę Walnego Zgromadzenia.

W świetle powyższego właściwym jest zakwalifikowanie przedmiotowych odsetek do przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Stanowią one podstawę do pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego w wysokości 19%, deklarując go w deklaracji PIT-8A (...)"

Należy jednak zaznaczyć, że niektóre urzędy skarbowe zajmują odmienne stanowisko w tej sprawie. Odsetki od opóźnionej wypłaty dywidendy kwalifikują do przychodów z innych źródeł, przy których wypłacie płatnik nie jest zobowiązany do potrącenia podatku (informacja o zakresie stosowania pprzepisów prawa podatkowego Drugiego Urzędu Skarbowego w Kielcach z 12 lutego 2004 r., sygn. OG-005/7/PDI/3/2004).

PRZYKŁAD

W październiku 2006 r. spółka wypłaciła udziałowcom zaliczki na poczet dywidendy w wysokości 100 000 zł. Po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego za 2006 r. w podjętej uchwale o podziale zysku na dywidendę dla udziałowców przeznaczono 250 000 zł. W związku z przekroczeniem określonego w uchwale terminu wypłaty dywidendy spółka została zobowiązana do zapłaty na rzecz udziałowców odsetek za zwłokę w wysokości 2000 zł.

Zapisy w księgach roku 2006

1. Wypłata zaliczki na poczet dywidendy z uwzględnieniem potrąconej zaliczki na podatek w wysokości 190 00 zł (100 000 zł x 19%)

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki z udziałowcami” (w analityce: konta imienne udziałowców) 100 000 zł

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: zryczałtowany podatek dochodowy) 19 000 zł

  Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 81 000 zł

2. Zapłata zryczałtowanego podatku

  Wn konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: rozrachunki z US z tytułu podatku od dywidendy) 19 000 zł

  Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 19 000 zł

W bilansie sporządzanym na koniec 2006 r. saldo konta 240 w wysokości 100 000 zł prezentujemy w aktywach bilansu - jako inne należności krótkoterminowe.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Zapisy w księgach roku 2007

3. Kwota należnej wspólnikom dywidendy, wynikającej z zatwierdzonego sprawozdania finansowego za rok 2006

  Wn konto 821 „Rozliczenie wyniku finansowego” 250 000 zł

  Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki z udziałowcami” (w analityce: konta imienne udziałowców) 250 000 zł

4. Zarachowanie odsetek od nieterminowo wypłaconej dywidendy

  Wn konto 755 „Koszty finansowe” 2 000 zł

  Ma konto 240 „Pozostałe rozrachunki z udziałowcami” (w analityce: konta imienne udziałowców) 2 000 zł

5. Potrącenie zryczałtowanego podatku dochodowego w dniu wypłaty dywidendy (252 000 zł - - 100 000 zł) × 19% = 28 880 zł

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki z udziałowcami” (w analityce: konta imienne udziałowców) 28 880 zł

  Ma konto 220 „Rozrachunki publicznoprawne” (w analityce: zryczałtowany podatek dochodowy) 28 880 zł

6. Wypłata dywidendy wraz z odsetkami za zwłokę z uwzględnieniem wypłaconej zaliczki oraz potrąconego podatku (252 000 zł - 100 000 zł - 28 880 zł) = 123 120 zł

  Wn konto 240 „Pozostałe rozrachunki z udziałowcami” (w analityce: konta imienne udziałowców) 123 120 zł

  Ma konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 123 120 zł

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawa prawna:
- art. 195 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz.U. Nr 94, poz. 1037; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 133, poz. 935

- art. 30a ust. 1 pkt 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 217, poz. 1588

- art. 16 ust. 1 pkt 13a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 217, poz. 1589

- art. 481 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 133, poz. 935

Izabela Grochola

główna księgowa w spółce z o.o.