Jak ująć w księdze wydatki na eksploatację

RADA

Ograniczenia w zaliczaniu do kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z eksploatacją środków transportu niewprowadzonych do ewidencji środków trwałych dotyczą wyłącznie samochodów osobowych. Chociaż według prawa o ruchu drogowym zarówno motocykl, jak i samochód osobowy są zaliczane do pojazdów samochodowych, to jednak są osobno definiowane w tych przepisach. Obowiązująca od 2007 r. definicja samochodu osobowego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych również bazuje na definicji tego samochodu zawartej w prawie o ruchu drogowym, natomiast nie uwzględnia zapisów zawartych w definicji motocykla. Motocykle oraz samochody osobowe są również odrębnie klasyfikowane w Klasyfikacji Środków Trwałych. Pozwala to uznać, że motocykl nie może być utożsamiany z samochodem osobowym, a więc w sytuacji opisanej w pytaniu nie ma Pani obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu, a wydatki na eksploatację motocykla będzie Pani mogła w całości zaliczyć do kosztów. Zapisów w księdze będzie Pani zatem dokonywać bezpośrednio na podstawie dowodów ich poniesienia. Wydatek związany z zapłatą składki OC również będzie Pani mogła zaliczyć do kosztów, jeśli to Pani opłaci tę składkę i będzie w stanie wykazać, że wydatek ten został poniesiony w celu uzyskania przychodów z działalności gospodarczej.

UZASADNIENIE

Wzrastająca liczba samochodów przy niedostatecznej infrastrukturze drogowej i powstające w związku z tym utrudnienia w szybkim przemieszczaniu się sprawiają, że coraz częściej przedsiębiorcy decydują się na wykorzystywanie na potrzeby firmy nie samochodów, ale pojazdów jednośladowych - motocykli i motorowerów. Nie zawsze są one ich własnością, gdyż zdarza się, że motocykl należy do członka najbliższej rodziny przedsiębiorcy. Tak właśnie jest w sytuacji opisanej w pytaniu. Wynika z niego bowiem, że prowadząc ośrodek szkolenia kierowców, wykorzystuje Pani na potrzeby tej działalności motocykl stanowiący własność Pani męża i syna. Powstaje w związku z tym pytanie o zasady zaliczania wydatków ponoszonych w związku z jego eksploatacją do kosztów uzyskania przychodów. Wątpliwości powstają przede wszystkim w odniesieniu do konieczności prowadzenia dla motocykla ewidencji przebiegu pojazdu i ustalania na jej podstawie limitu wydatków stanowiących koszt uzyskania przychodu.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera bowiem ograniczenie w możliwości zaliczania przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą do kosztów uzyskania przychodów wydatków ponoszonych z tytułu używania niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych samochodu osobowego (w tym także stanowiącego własność przedsiębiorcy), na potrzeby tej działalności. Kosztu nie stanowią wydatki przekraczające kwotę wynikającą z pomnożenia liczby kilometrów faktycznego przebiegu oraz stawki za 1 km przebiegu określonej w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra. Dlatego ustawodawca nakazał podatnikom prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu w celu ustalenia faktycznego przebiegu samochodu umożliwiającego ustalenie górnego limitu, do którego ponoszone wydatki stanowią koszt.

WARTO ZAPAMIĘTAĆ

Wydatki na eksploatację samochodu osobowego niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych stanowią koszt tylko do wysokości limitu wynikającego z ewidencji przebiegu pojazdu.

Aby zatem odpowiedzieć na pytanie, czy w przypadku używania na potrzeby prowadzonej działalności motocykla niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych konieczne jest prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu, trzeba rozstrzygnąć, czy motocykl może zostać uznany za samochód osobowy, którego dotyczy powyższe ograniczenie.

Pojęcie samochodu osobowego zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w art. 5a pkt 19. Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o samochodzie osobowym, oznacza to pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, konstrukcyjnie przeznaczony do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (z wyjątkami niemającymi w tym przypadku zastosowania). Widać więc, że definicja ta bazuje na definicji samochodu osobowego zawartej w prawie o ruchu drogowym w art. 2 pkt 40. Należy jednak zauważyć, że ustawa - Prawo o ruchu drogowym pojęcie motocykla definiuje odrębnie w art. 2 pkt 45. Zgodnie z tym przepisem motocykl to pojazd samochodowy jednośladowy lub z bocznym wózkiem - wielośladowy. Taka sama odrębność funkcjonuje na gruncie Klasyfikacji Środków Trwałych. Zgodnie bowiem z tą klasyfikacją motocykle zaliczane są do grupy 7 podgrupy 74 rodzaju 740, natomiast samochody osobowe należą do grupy 7 podgrupy 74 rodzaju 741. Wynika z tego jednoznacznie, że nie można ich ze sobą utożsamiać, gdyż są to odrębne środki trwałe.

Taki sam pogląd prezentują organy podatkowe. Przykładem jest pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w Iławie z 24 sierpnia 2004 r. nr PD/415-23/04, w którym organ podatkowy stwierdził, że:

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) (Dz.U. Nr 112, poz. 1317 z późn.zm.) motocykle należą do grupy 7 podgrupy 74 rodzaju 740, natomiast samochody osobowe należą do grupy 7 podgrupy 74 rodzaju 741, zatem są to dwa odrębnie klasyfikowane środki trwałe i niewłaściwe jest stosowanie interpretacji rozszerzającej powołane przepisy prawne.

Ponieważ z powyższego wynika, że chociaż zarówno samochód osobowy, jak i motocykl są pojazdami samochodowymi, to jednak są to osobne środki trwałe, których nie możnaze sobą utożsamiać. Należy zatem uznać, że motocykla nie obejmują ograniczenia zawarte w art. 23 ust. 1 pkt 46 updof. Tym samym wykorzystując na potrzeby firmy użyczony motocykl nie ma Pani obowiązku prowadzić ewidencji jego przebiegu, a wydatki związane z jego eksploatacją może Pani w całości zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów. Zapisów w księdze będzie więc Pani dokonywać wyłącznie na podstawie dowodów poniesienia tych wydatków (przede wszystkim - faktur i rachunków).

WARTO ZAPAMIĘTAĆ

Ponieważ wydatki na eksploatację motocykla niewprowadzonego do ewidencji środków trwałych są w całości kosztem, podlegają ewidencjonowaniu w księdze na podstawie dowodów ich poniesienia.

Jeśli chodzi o możliwość zaliczenia do kosztów składki na obowiązkowe ubezpieczenie OC motocykla, to będzie ona kosztem, jeśli to Pani faktycznie ją opłaci i będzie Pani w stanie wykazać, że poniosła Pani ten wydatek w celu uzyskania przychodu z działalności.

Organy podatkowe również akceptują taki wydatek jako koszt, jeśli spełnia on oba powyższe warunki. Takie stanowisko zaprezentował m.in. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pabianicach w piśmie z 4 kwietnia 2006 r. nr USIA/415/16/2006, odpowiadając na pytanie podatnika o możliwość zaliczenia do kosztów wydatków związanych z eksploatacją użyczonego samochodu, w tym opłaconego przez tego podatnika ubezpieczenia OC i AC. Organ podatkowy stwierdził w nim, że:

Ustawowa definicja nie kwalifikuje danego wydatku do kosztu podatkowego, stanowi jedynie, iż aby uznać dany wydatek za koszt uzyskania przychodu, spełnione muszą być dwa warunki:

1) koszt musi być poniesiony w celu uzyskania przychodu oraz

2) nie może to być koszt wymieniony w katalogu negatywnym, tj. w ustawowym katalogu kosztów nieuznanych za koszt podatkowy - art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli powyższe warunki zostaną spełnione, wydatki z tytułu wykorzystywania dla potrzeb działalności gospodarczej opisanego wyżej samochodu ciężarowego będą stanowiły koszty uzyskania przychodu. Pamiętać jednak należy, że ciężar udowodnienia zasadności poniesienia danego wydatku uznanego później za koszt uzyskania przychodu spoczywa na podatniku.

Reasumując, w przedstawionym przez Pana stanie faktycznym, przy założeniu zasadności kosztów i ustawowych warunkach, uznać należy, iż koszty związane z używaniem samochodu w momencie ich poniesienia będą stanowiły koszt uzyskania przychodu prowadzonej działalności gospodarczej.

• art. 5a pkt 19, art. 23 ust. 1 pkt 46 i ust. 5 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1378

• art. 2 pkt 40 i 45 ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

Anna Welsyng

radca prawny, doradca podatkowy