REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Transakcje sprzedaży na przełomie roku – ujęcie w księgach rachunkowych oraz prezentacja w sprawozdaniu finansowym

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Rödl & Partner
Audyt, BPO, doradztwo podatkowe, doradztwo prawne, consulting
Transakcje sprzedaży na przełomie roku – ujęcie w księgach rachunkowych oraz prezentacja w sprawozdaniu finansowym
Transakcje sprzedaży na przełomie roku – ujęcie w księgach rachunkowych oraz prezentacja w sprawozdaniu finansowym

REKLAMA

REKLAMA

W związku zakończeniem roku, warto przyjrzeć się transakcjom, które mają miejsce na przełomie roku obrotowego. W niniejszym artykule odpowiemy na pytanie, kiedy możemy dane transakcje zakwalifikować do kończącego się okresu sprawozdawczego, a kiedy dotyczą one już kolejnego roku obrotowego.

Wystawienie faktury ≠ dokonanie sprzedaży

W Polsce zgodnie z obowiązującą ustawą o VAT istnieje ogólna zasada obowiązku wystawienia faktury nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonano usługę lub transakcję. Niemniej moment wystawienia faktury nie jest jednoznaczny z momentem powstania obowiązku podatkowego, a także – co ważne z punktu widzenia bilansowego – z momentem, kiedy dochodzi do transakcji i konieczne jest  jej ujęcie w księgach.

REKLAMA

Autopromocja

W praktyce sprzedawcy najczęściej uznają swoją sprzedaż za dokonaną w momencie wystawienia faktury. Jednak gdy przeanalizujemy warunki transakcji, okazuje się, że nie zawsze jest to słuszne.

REKLAMA

Usługi, które zwyczajowo fakturuje się po ich wykonaniu, nastręczają firmom mniej wątpliwości. Potwierdzeniem ich wykonania są zazwyczaj protokoły odbioru prac czy też przekazanie rezultatu prac firmy usługowej. Jest też wiele usług okresowo rozliczanych, jak np. sprzątanie, ochrona itd., gdzie nie ma problemu z określeniem, kiedy wykonano usługę.

Odmiennym przypadkiem są umowy trwające ponad 6 miesięcy opisane w Krajowym Standardzie Rachunkowości numer 3 „Nieukończone usługi budowlane”. Te umowy nie będą przedmiotem niniejszej analizy. Usługi ciągłe, takie jak dostawa energii, gazu czy wody lub inne podobne mają swoje okresy rozliczeniowe. W tych przypadkach faktury są wystawiane już po zakończeniu okresu rozliczeniowego, ale przychód z nich wynikający jest prezentowany jako przychody ze sprzedaży w okresie, którego dotyczą. Jednocześnie jest to prezentowane jako należności z tytułu dostaw i usług.

Przewodnik po zmianach w ustawie o rachunkowości 2015/2016 (PDF)

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Dostawa towarów - reguły Incoterms

Prawidłowe wykazanie sprzedaży jest najczęściej problematyczne przy dostawie towarów. Tutaj przychodzą nam z pomocą zasady ujęte w regulacjach Incoterms (International Commercial Terms). Te reguły handlowe jasno określają, kiedy ryzyka i korzyści wynikające z transakcji są przekazywane pomiędzy stronami, a zgodnie z definicjami zawartymi w Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej to właśnie przekazanie wszelkich praw, przywilejów oraz ryzyk determinuje ujęcie lub brak ujęcia aktywów w bilansie.

Incoterms 2000 zawierają 13 reguł handlowych:

Nazwa

Rozwinięcie nazwy

Uwarunkowania

EXW

Ex td – od zakładu

Towar jest uznany za sprzedany w momencie postawienia do dyspozycji kupującego na terenie sprzedającego

FCA

Free Carrier – franco przewoźnik (pierwszy przewoźnik)

Towar jest dostarczony w momencie przekazania go wskazanemu przewoźnikowi, a towary są po odprawie celnej w kraju sprzedawcy

FAS

Free Alongside Ship – franco wzdłuż burty statku (od portu macierzystego)

Towar jest dostarczony gdy jest postawiony do dyspozycji w określonym porcie macierzystym

FOB

Free on td – franco statek (na statek)

Towar jest dostarczony po jego załadowaniu na wskazany przez kupującego statek w macierzystym porcie sprzedawcy

CFR

Cost and Freight – koszt I fracht (przewóz)

Sprzedawca pokrywa koszty transportu do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi już na kupującego w momencie załadunku na statek

CIF

Cost, Insurance and Freight – koszt, ubezpieczenie i fracht (przewóz)

Tutaj w porównaniu z CFR sprzedający pokrywa jeszcze koszty ubezpieczenia towaru w trakcie transportu.

CPT

Carriage Paid To – przewóz opłacony do

Sprzedawca opłaca transport do określonego miejsca przeznaczenia, jednakże ryzyko przechodzi w momencie przekazania towarów pierwszemu przewoźnikowi

CIP

Carriage and Insurance Paid – przewóz i ubezpieczenie opłacone

Towar jest dostarczony przy przekazaniu pierwszemu przewoźnikowi, natomiast koszty całego transportu i ubezpieczenia pokrywa sprzedający

DAF

Delivered At Frontier – dostarczone na granicę

Towar uważa się za dostarczony gdy będzie na granicy kraju odbiorcy, a koszty rozdzielone są pomiędzy strony na poniesione przed i za granicą.

DES

Delivered Ex Ship – dostarczone na statku

Towary uważa się za dostarczone, gdy udostępnione są one nabywcy na pokładzie statku w porcie przeznaczenia.

DEQ

Delivered Ex Quay – dostarczone na nabrzeże

Towary uważa się za dostarczone, gdy udostępnione są nabywcy na nabrzeżu w porcie przeznaczenia.

DDU

Delivered Duty Unpaid – dostarczone, cło nieopłacone

Sprzedawca jest odpowiedzialny za cały transport aż do miejsca określonego przez nabywcę i pokrywa wszystkie koszty poza cłem w kraju odbiorcy.

DDP

Delivered Duty Paid – dostarczone, cło opłacone

W tym wypadku sprzedawca opłaca także cło i inne podatki, włącznie z tymi powstającymi w kraju odbiorcy.

Obecnie w użyciu są również Incoterms 2010, które w porównaniu do Incoterms 2000 nie zawierają formuł DAF, DDU, DEQ i DES. Jednocześnie wprowadzają one 2 nowe formuły:

DAP

Delivered t Place – dostarczone do miejsca

Sprzedawca jest odpowiedzialny za dostarczenie towaru do określonego miejsca, a kupujący odpowiada za rozładunek i od tego momentu ponosi już koszty (łącznie z rozładunkiem).

DAT

Delivered t Terminal – dostarczone do terminalu

Sprzedający jest zobowiązany dostarczyć ładunek do określonego terminalu w danym porcie i odpowiada ze jego rozładunek, a ryzyka i koszty w porcie przechodzą już na kupującego.

Prawidłowe wykazanie sprzedaży obrazują poniższe przykłady.

Przykład 1

W dniu 28 grudnia towar zostaje dostarczony do odbiorcy i zostaje przyjęty przez kupującego do ewidencji magazynowej. Faktura za ten towar:

  1. zostaje wystawiona w dniu 29 grudnia i zostaje dostarczona już w styczniu
  2. zostaje wystawiona w styczniu, z grudniową datą sprzedaży, a kupujący otrzymuje ją w styczniu
  3. nie zostaje wystawiona lub dostarczona kupującemu do dnia sporządzenia sprawozdania.

Z perspektywy sprzedającego w każdej z tych sytuacji stan przedstawiony w sprawozdaniu powinien być ten sam, czyli:

  1. zejście towaru z magazynu i wykazanie jego wartości na koncie kosztu sprzedaży
  2. wykazanie sprzedaży po cenach sprzedaży w przychodach i jednoczesne pokazanie należności z tytułu dostaw i usług

Jeżeli transakcja podlega VAT,  będzie jeszcze tutaj odpowiednio naliczona kwota podatku VAT wykazana na koncie VAT należny. Dla przejrzystości tej prezentacji kwestia podatku VAT zostanie pominięta w opisanych scenariuszach).

W sytuacji a) i b) zapisy w księgach będą wyglądać następująco:

1. wartość kosztu sprzedaży

Wn konto „ Koszt własny sprzedanych towarów /materiałów” bądź „Zmiana stanu wyrobów gotowych”

Ma konto „Materiały” bądź „Towary” lub „Wyroby gotowe”

2. kwota sprzedaży

WN konto „Rozrachunki z odbiorcami”

MA konto „Przychody ze sprzedaży”

Sytuacja c) raczej nie powinna mieć miejsca – oznaczała by ona, iż system kontroli nad sprzedażą u sprzedającego zawodzi.

Monitor Księgowego – prenumerata

Przykład 2

W dniu 28 grudnia zostaje wystawiona faktura sprzedaży za towar, który fizycznie jest przekazany przewoźnikowi w tym samym dniu. Towar dociera na granicę w dniu 30 grudnia. Przekracza granicę i jest odprawiony przez służby celne w dniu 3 stycznia, a fizycznie jest przyjęty do magazynu nabywcy w dniu 10 stycznia.

  1. dostawa jest realizowana w oparciu o formułę EXW,
  2. dostawa jest realizowana w oparciu o formułę FCA,
  3. dostawa jest realizowana w oparciu o formułę CIP,
  4. dostawa jest realizowana w oparciu o formułę DAF,
  5. dostawa jest realizowana w oparciu o formułę DDU magazyn odbiorcy.

Aby prawidłowo zaewidencjonować i przedstawić w sprawozdaniu transakcje, musimy przeanalizować formuły Incoterms.

REKLAMA

Najprostszą formułą jest EXW, w której ryzyko przechodzi na kupującego już na rampie magazynu sprzedającego. W przypadku formuł sprzedaży rozpoczynających się od liter F i C de facto towar uważa się za dostarczony w momencie przekazania przewoźnikowi, a sprzedający pokrywa jeszcze dodatkowe koszty samego transportu oraz odpraw celnych czy ubezpieczeń. Dopiero formuły rozpoczynające się literą D przenoszą ryzyko na kupującego w późniejszym momencie trwania transportu.

Stąd też z punktu widzenia sprzedającego transakcja będzie już w grudniu zaewidencjonowana jako sprzedaż w przypadku a), b) i c). W przypadku d) sprzedaż jest zrealizowana, gdy towar jest na granicy kraju odbiorcy, co ma miejsce po przekroczeniu granicy kraju sprzedawcy i formalnościach celnych w kraju sprzedającego (lub na granicy, do której odpowiada sprzedający). Najpóźniej sprzedaż będzie rozpoznana w przypadku e) i jest to niezależne od wystawienia faktury.

Zapisy na kontach dla sytuacji a) będą następujące u sprzedającego w grudniu:

1. wartość kosztu sprzedaży

Wn konto „ Koszt własny sprzedanych towarów /materiałów” bądź „Zmiana stanu wyrobów gotowych”

Ma konto „Materiały” bądź „Towary” lub „Wyroby gotowe”

2. kwota sprzedaży

WN konto „Rozrachunki z odbiorcami”

MA konto „Przychody ze sprzedaży”

W sytuacji b) towar jest już pod opieką przewoźnika przed dokonaniem czynności celnych, a ponieważ sprzedający odpowiada za odprawę celną, musi ponieść jej koszt. A zatem poza zapisami analogicznymi jak w sytuacji a) pojawią się tutaj następujące zapisy kosztowe:

WN konto „Koszty usług celnych”, „Koszty opłat celnych”

MA konto „Rezerwy na przyszłe zobowiązania” bądź  „Rozliczenie zakupu” w zależności od sposobu ewidencjonowania takich transakcji opisanego w polityce rachunkowości, a także momentu otrzymania faktury kosztowej.

Odsetki 2016 – rewolucyjne zmiany

W sytuacji c) poza księgowaniami jak w sytuacji a) sprzedający musi opłacić zarówno koszty transportu, jak i ubezpieczenia oraz opłaty celne, stąd pojawią się następujące koszty:

WN konto „Koszty usług celnych”, „Koszty opłat celnych”, „Koszty transportu” oraz „Koszty ubezpieczenia transportu”

MA konto „Rezerwy na przyszłe zobowiązania” bądź „Rozliczenie zakupu”

W sytuacji d) transakcja powinna mieć następujące odzwierciedlenie w księgach w grudniu:

1. wartość kosztu sprzedaży

Wn konto „Materiały poza przedsiębiorstwem” bądź „Towary poza przedsiębiorstwem” lub „Wyroby gotowe poza przedsiębiorstwem”

Ma konto „Materiały” bądź „Towary” lub „Wyroby gotowe”

2. kwota sprzedaży

WN konto „Rozrachunki z odbiorcami”

MA konto „Przychody przyszłych okresów”

Pojawienie się zapisów związanych ze sprzedażą wynika z wystawienia faktury. Jednakże w sprawozdaniu te zapisy powinny się wykluczać i jako takie nie wpłyną na żadną pozycję bilansu czy rachunku zysków i strat.

Pod datą 3 stycznia powinny nastąpić kolejne księgowania:

1. wartość kosztu sprzedaży

Wn konto „Koszt własny sprzedanych towarów/materiałów” bądź „Zmiana stanu wyrobów gotowych”

Ma konto „Materiały poza przedsiębiorstwem” bądź „Towary poza przedsiębiorstwem” lub „Wyroby gotowe poza przedsiębiorstwem”

2. kwota sprzedaży

WN konto „Przychody przyszłych okresów”

MA konto „Przychody ze sprzedaży”

3. poniesione koszty (te księgowania mogą mieć późniejszą datę)

WN konto „Koszty usług celnych”, „Koszty opłat celnych”, „Koszty transportu” oraz „Koszty ubezpieczenia transportu”

MA konto „Rozrachunki z dostawcami”


Natomiast w sytuacji e) księgowania będą takie same jak w sytuacji d), choć odbędą się one pod datą 10 stycznia. Jednocześnie poniesione koszty transportu będą wyższe, bo obejmą również odcinek zagraniczny. Jedyne czego nie pokrywa sprzedający, to opłaty celne w kraju odbiorcy.

Podobną analizę zobowiązani są też wykonywać kupujący, gdyż oni również zwracają uwagę na moment, kiedy ryzyka są na nich przenoszone. Powinno to być symetrycznym odbiciem sytuacji sprzedającego.

Niezależnie zatem od tego, czy są Państwo sprzedającym, czy kupującym, warto przeanalizować zapisy obowiązujących Państwa umów czy też inne ustalenia z kontrahentami tak, aby nie popełnić błędu przy ujmowaniu transakcji w księgach i wykazywaniu ich w sprawozdaniu finansowym. W tym zakresie służymy Państwu pomocą.

Małgorzata Guzińska-Błońska, biegły rewident, Associate Partner w Rödl & Partner

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Każda faktura VAT w 2026 r. obowiązkowo wystawiana aż w sześciu formach. Ryzyko powstania wielu oryginałów tej samej faktury. Czy ktoś się w tym połapie?

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. nowelizująca ustawę o VAT w zakresie obowiązkowego modelu KSeF została już podpisana przez Prezydenta RP i musimy jeszcze poczekać na rozporządzenia wykonawcze, gdzie m.in. uregulowane będą szczegóły informatyczne (kody, certyfikaty). Ale to nie koniec – musi się jeszcze pojawić oprogramowanie interfejsowe, a zwłaszcza jego „specyfikacja”. Ile będziemy na to czekać? Nie wiadomo. Ale czas płynie. Wiemy dziś, że obok dwóch faktur w postaci tradycyjnej (papierowe lub elektroniczne), pojawiają się w tych przepisach aż cztery nowe formy - pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Self-billing w KSeF jako nowe możliwości dla zagranicznych podmiotów

Wprowadzenie Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) budzi wiele pytań wśród polskich podatników, ale coraz częściej także wśród podmiotów zagranicznych działających w Polsce i rozliczających tu VAT. Jednym z kluczowych zagadnień – rzadko poruszanych publicznie – jest możliwość wystawiania faktur ustrukturyzowanych w formule self-billingu przez podmioty nieposiadające siedziby w Polsce. Czy KSeF przewiduje taką opcję? Jakie warunki muszą zostać spełnione i z jakimi wyzwaniami trzeba się liczyć?

Certyfikaty KSeF – ostatni dzwonek dla firm! Bez nich fiskus zablokuje faktury

Od listopada 2025 r. przedsiębiorcy będą mogli wnioskować o certyfikaty KSeF. Brak tego dokumentu od 2026 r. może oznaczać paraliż wystawiania faktur. A od 2027 r. system nie uzna już żadnej innej metody logowania.

KSeF nadchodzi! Skarbówka przejmuje faktury – obowiązek już od lutego 2026: Kto jest zobowiązany do korzystania z KSeF, a kto jest wyłączony? Zapoznaj się z podstawowymi informacjami

Od 1 lutego 2026 r. żadna firma nie ucieknie przed KSeF. Wszystkie faktury trafią do centralnego systemu skarbowego, a przedsiębiorcy będą musieli wystawiać je wyłącznie w nowym formacie. Najwięksi podatnicy wejdą w obowiązek pierwsi, a reszta już od kwietnia 2026 r. Sprawdź, kto i kiedy zostanie objęty nowymi rygorami – i jakie wyjątki jeszcze ratują niektórych z obowiązkowego e-fakturowania.

REKLAMA

Nowe prawo ratuje rolników przed komornikiem! Teraz egzekucje długów wstrzymane po złożeniu wniosku do KOWR

Rolnicy w tarapatach finansowych zyskali tarczę ochronną. Dzięki nowelizacji ustawy o restrukturyzacji zadłużenia złożenie wniosku do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wstrzymuje egzekucję komorniczą. Zmiana ma dać czas na rozmowy z wierzycielami, ułatwić restrukturyzację i uchronić tysiące gospodarstw przed nagłą utratą majątku. To krok, który eksperci określają jako bardzo istotny dla bezpieczeństwa produkcji żywności w Polsce.

KSeF 2026: Tryb offline24, offline, awaria i awaria całkowita - co trzeba wiedzieć? MF wyjaśnia

Nowe przepisy dotyczące Krajowego Systemu e-Faktur, które wejdą w życie od lutego 2026 r., przewidują różne procedury na wypadek problemów technicznych i awarii systemu. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, czym różni się tryb offline24, tryb offline, tryb awaryjny oraz procedura na wypadek awarii całkowitej – a także jakie obowiązki w zakresie wystawiania, przesyłania i udostępniania faktur będą spoczywać na podatnikach w każdej z tych sytuacji.

KSeF 2.0: Wielka rewolucja w fakturowaniu i VAT! Co dokładnie się zmieni i kogo obejmą nowe przepisy?

KSeF wchodzi na stałe i już od 2026 roku każda faktura będzie musiała być wystawiona elektronicznie. Nowa ustawa całkowicie zmienia zasady rozliczeń i obejmie zarówno podatników czynnych, jak i zwolnionych z VAT. To największa rewolucja w fakturowaniu od lat.

Od kwietnia 2026 r. bez KSeF nie wystawisz żadnej faktury. To prosta droga do paraliżu rozliczeń firmy

Od 2026 r. KSeF stanie się obowiązkiem dla wszystkich przedsiębiorców w Polsce. System zmieni sposób wystawiania faktur, obieg dokumentów i współpracę z księgowością. W zamian przewidziano m.in. szybszy zwrot VAT. Eksperci podkreślają jednak, że firmy powinny rozpocząć przygotowania już teraz – zwlekanie może skończyć się paraliżem rozliczeń.

REKLAMA

Rewolucja w fakturach: od 2026 KSeF obowiązkowy dla wszystkich! Firmy mają mniej czasu, niż myślą

Mamy już ustawę wprowadzającą obowiązkowy Krajowy System e-Faktur. Od lutego 2026 r. część przedsiębiorców straci możliwość wystawiania tradycyjnych faktur, a od kwietnia – wszyscy podatnicy VAT będą musieli korzystać wyłącznie z KSeF. Eksperci ostrzegają: realnego czasu na wdrożenie jest dużo mniej, niż się wydaje.

Rewolucja w interpretacjach podatkowych? Rząd planuje centralizację i zmiany w Ordynacji podatkowej – co to oznacza dla podatników i samorządów?

Rząd szykuje zmiany w Ordynacji podatkowej, które mają ułatwić dostęp do interpretacji podatkowych i uporządkować ich publikację. Zamiast rozproszenia na setkach stron samorządowych, wszystkie dokumenty trafią do jednej centralnej bazy – systemu EUREKA, co ma zwiększyć przejrzystość i przewidywalność prawa podatkowego.

REKLAMA