Zakup środków higieny dla pracowników

Kwestie związane z zapewnieniem pracownikom środków ochrony osobistej oraz zaopatrzeniem ich w napoje zostały uregulowane w sposób ogólny dla wszystkich pracodawców (w tym pracodawców samorządowych funkcjonujących w formie jednostek budżetowych) w przepisach działu dziesiątego „Bezpieczeństwo i higiena pracy” ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (dalej: k.p.) oraz w przepisach rozporządzeń:

• Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,

• Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.

Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej, a także zapewnić środki do udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku oraz zapewnić nieodpłatnie pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych - jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych - odpowiednie posiłki i napoje (art. 232 i 233 k.p.).

Rodzaj i ilość środków higieny osobistej powinny być dostosowane do rodzaju i stopnia zanieczyszczenia ciała pracownika przy określonych pracach - szczegółowo kwestie te powinien uregulować pracodawca w przepisach wewnętrznych jednostki (§ 115 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy). Na przykład na pewno prace wykonywane przez pracowników zatrudnionych w urzędach gmin na stanowiskach urzędniczych (referent, inspektor, księgowy itp.) nie są pracami „zanieczyszczającymi ciało pracownika” w tym samym stopniu, jak prace wykonywane przez pracowników obsługi - sprzątaczkę, gońca, palacza c.o., mechanika samochodowego, malarza czy konserwatora. Dlatego w tych przypadkach może być konieczne dostarczanie przez pracodawcę większej ilości i szczególnego rodzaju środków higienicznych.

Natomiast w odniesieniu do napojów, to zgodnie z § 112 przywołanego rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić wszystkim pracownikom wodę zdatną do picia lub inne napoje, a pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych - zapewnić nieodpłatnie oprócz wody także inne napoje, kierując się zasadami określonymi w przepisach rozporządzenia w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Nieodpłatnie dostarczane przez pracodawcę napoje zgodnie z tym rozporządzeniem przysługują pracownikom zatrudnionym:

• w warunkach gorącego mikroklimatu, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25^oC,

• w warunkach mikroklimatu zimnego, charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,

• przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10^oC lub powyżej 25^oC,

• przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,

• na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28^oC.

Stanowiska pracy, na których zatrudnieni pracownicy powinni otrzymywać napoje, oraz szczegółowe zasady ich wydawania ustala pracodawca w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi, a jeżeli u danego pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa - pracodawca po uzyskaniu opinii przedstawicieli pracowników.

Napoje przysługują w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników. Powinny być odpowiednio zimne lub gorące w zależności od warunków wykonywania pracy, a w przypadku pracy w warunkach mikroklimatu gorącego - powinny być dostarczane napoje wzbogacone w sole mineralne i witaminy. Napoje przysługują pracownikom w dniach wykonywania prac uzasadniających ich wydawanie, powinny być dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej. Pracodawca jest zobowiązany do realizacji obowiązku wydawania napojów w naturze - pracownikom nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny.

Wydatki pracodawcy samorządowego na zakup środków higieny osobistej oraz napojów powinny być sklasyfikowane w § 4210 „Zakup materiałów i wyposażenia”.

Podstawy prawne

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 93, poz. 586)

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 108, poz. 690)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. Nr 60, poz. 279)

• Rozporządzenie Ministra Finansów z 14 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. Nr 107, poz. 726; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 234, poz. 1721)