Jak ewidencjonować umowy leasingowe

W ustawie o rachunkowości nie użyto określenia leasing. Zaznaczono tylko, że jeżeli jednostka przyjęła do używania obce środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne na mocy umowy, zgodnie z którą jedna ze stron, zwana dalej finansującym, oddaje drugiej stronie, zwanej dalej korzystającym, środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne do odpłatnego używania lub również pobierania pożytków na czas oznaczony, środki i te wartości zalicza się do aktywów trwałych korzystającego, jeżeli umowa spełnia jeden z warunków określonych w ustawie o rachunkowości.

Leasing w rachunkowości

Zgodnie z ustawą o rachunkowości środki trwałe i wartości niematerialne zalicza się do aktywów trwałych korzystającego, jeżeli umowa spełnia co najmniej jeden z następujących warunków:

• przenosi własność jej przedmiotu na korzystającego po zakończeniu okresu, na który została zawarta,

• zawiera prawo do nabycia jej przedmiotu przez korzystającego, po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta, po cenie niższej od wartości rynkowej z dnia nabycia,

• okres, na jaki została zawarta, odpowiada w przeważającej części przewidywanemu okresowi ekonomicznej użyteczności środka trwałego lub prawa majątkowego, przy czym nie może być on krótszy niż 3/4 tego okresu. Prawo własności przedmiotu umowy może być, po okresie, na jaki umowa została zawarta, przeniesione na korzystającego,

• suma opłat, pomniejszonych o dyskonto, ustalona w dniu zawarcia umowy i przypadająca do zapłaty w okresie jej obowiązywania, przekracza 90 proc. wartości rynkowej przedmiotu umowy na ten dzień. W sumie opłat uwzględnia się wartość końcową przedmiotu umowy, którą korzystający zobowiązuje się zapłacić za przeniesienie na niego własności tego przedmiotu. Do sumy opłat nie zalicza się płatności na rzecz korzystającego za świadczenia dodatkowe, podatków oraz składek na ubezpieczenie tego przedmiotu, jeżeli korzystający pokrywa je niezależnie od opłat za używanie,

• zawiera przyrzeczenie finansującego do zawarcia z korzystającym kolejnej umowy o oddanie w odpłatne używanie tego samego przedmiotu lub przedłużenia umowy dotychczasowej, na warunkach korzystniejszych od przewidzianych w dotychczasowej umowie,

• przewiduje możliwość jej wypowiedzenia, z zastrzeżeniem, że wszelkie powstałe z tego tytułu koszty i straty poniesione przez finansującego pokrywa korzystający,

• przedmiot umowy został dostosowany do indywidualnych potrzeb korzystającego. Może on być używany wyłącznie przez korzystającego, bez wprowadzania w nim istotnych zmian.

Jeżeli umowa spełnia jeden z powyższych warunków, to podlega zakwalifikowaniu do leasingu finansowego. W przypadku gdy umowa nie spełnia żadnego z ww. warunków, zostanie zakwalifikowana w księgach rachunkowych jako leasing operacyjny.

Kwalifikacja podatkowa

W praktyce większość zawieranych przez jednostki umów leasingowych jest kwalifikowana dla celów bilansowych jako leasing finansowy, natomiast dla celów podatkowych jako leasing operacyjny.

W przypadku gdy roczne sprawozdanie finansowe korzystającego nie podlega obowiązkowi badania i ogłaszania, to jednostka może dokonywać kwalifikacji umów leasingu według zasad określonych w przepisach podatkowych. Należy zaznaczyć, że kwalifikacji umów leasingu dokonuje się na dzień rozpoczęcia leasingu. W świetle przepisów ustawy o rachunkowości zmiana okoliczności (np. obowiązek badania sprawozdania finansowego) nie upoważnia do zmiany kwalifikacji umowy leasingowej dla celów rachunkowych.

W praktyce występują różne rozwiązania dotyczące księgowego ujęcia leasingu. Do ewidencji rozrachunków z tytułu leasingu stosuje się konto księgowe „Pozostałe rozrachunki”.

PRZYKŁAD

KSIĘGOWANIE LEASINGU OPERACYJNEGO

a) przyjęcie przedmiotu leasingu do używania i jego zwrot (ewidencja pozabilansowa) - konto „Obce środki trwałe”

b) kaucja wpłacona leasingodawcy: Wn konto „Pozostałe rozrachunki”/Ma konto „Kasa”, „Rachunki bankowe”

c) rozliczenie kaucji (zwrot, przepadek lub zarachowanie na poczet zobowiązania): Wn konto „Kasa”, „Rachunki bankowe”, „Rozrachunki z dostawcami”, „Pozostałe rozrachunki”, „Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki”

d) odszkodowanie należne, w przypadku gdy korzystający odstąpił od umowy (niepokryte kaucją):

• zarachowanie odszkodowania: Wn konto „Pozostałe koszty operacyjne”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki”

• zapłata odszkodowania: Wn konto „Pozostałe rozrachunki”/Ma konto „Kasa”, „Rachunki bankowe”

e) wpływ faktur VAT za opłatę manipulacyjną, wstępną i opłaty bieżące:

• wartość brutto zobowiązania: Wn konto „Rozliczenie zakupu”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki”

• VAT naliczony podlegający odliczeniu: Wn konto „Rozrachunki z urzędem skarbowym z tytułu VAT należnego”/Ma konto „Rozliczenie zakupu”

• zarachowanie wartości usług w cenie nabycia do kosztów: Wn konto „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5/Ma konto „Rozliczenie zakupu”

PRZYKŁAD

KSIĘGOWANIE LEASINGU FINANSOWEGO

a) wpłata kaucji i jej rozliczenie analogicznie jak w pkt b) i c) (leasing operacyjny)

b) faktura VAT za opłaty leasingowe (opłata manipulacyjna, opłata wstępna i czynsz leasingowy):

• wartość brutto: Wn konto „Rozliczenie zakupu”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozrachunki z finansującym bieżące”)

• VAT naliczony podlegający odliczeniu: Wn konto „VAT naliczony i jego rozliczenie”/Ma konto „Rozliczenie zakupu”

• wartość netto (wraz z VAT niepodlegającym odliczeniu): Wn konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozliczenie opłat leasingowych”)/Ma konto „Rozliczenie zakupu”

c) przyjęcie środka trwałego będącego przedmiotem umowy leasingu: Wn konto „Środki trwałe”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozrachunki z finansującym z tytułu przedmiotu leasingu)

d) bieżące odpisy amortyzacyjne: Wn konto „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5/Ma konto „Odpisy umorzeniowe środków trwałych”

e) wpłata raty leasingowej: Wn konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozrachunki z finansującym bieżące”)/Ma konto „Rachunek bieżący”

f) rozliczenie opłat leasingowych:

• część kapitałowa: Wn konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozrachunki z finansującym z tytułu przedmiotu leasingu)/Ma konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozliczenie opłat leasingowych”)

• część odsetkowa: Wn konto „Koszty finansowe” lub „Rozliczenia międzyokresowe kosztów”/Ma konto „Pozostałe rozrachunki” (w analityce konto: „Rozliczenie opłat leasingowych”)

g) odszkodowanie za odstąpienie od umowy niepokryte kaucją: Wn konto „Pozostałe rozrachunki”/Ma konto „Pozostałe koszty operacyjne”

Weronika Chmielewska

ksiegowosc@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 3 ust. 4 i 6 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).