Kiedy fiskus poprawi deklarację

W praktyce najczęściej korygowaną deklaracją podatkową dotyczącą płatników jest PIT-4R, czyli „Deklaracja roczna o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy”. Deklaracjami podatkowymi są także zeznania (np. wypełniany przez płatników PIT-40, tj. „Roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika w roku podatkowym”), wykazy oraz informacje (np. PIT-11, czyli „Informacja o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy”). Stanowi o tym art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

W niektórych przypadkach organy podatkowe dokonujące czynności sprawdzających mogą same (z własnej inicjatywy) skorygować deklarację podatkową płatnika, jednak pod warunkiem niewniesienia przez niego sprzeciwu.

Korekta „z urzędu”

Samodzielna korekta deklaracji przez organ podatkowy może następować tylko w kwestiach czysto technicznych lub w przypadku, gdy pomyłka płatnika polega na oczywistych omyłkach lub błędach rachunkowych. Nie jest zatem możliwa w każdej sytuacji. Dodatkowym warunkiem jest to, że zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie może przekroczyć wartości 1000 zł (art. 274 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej).

Co istotne - zasady korygowania deklaracji przez urząd skarbowy mają zastosowanie do dokumentów składanych przez podatników, płatników i inkasentów oraz do załączników do deklaracji (art. 274 § 5 Ordynacji podatkowej).

UWAGA!

Organ podatkowy w trakcie czynności sprawdzających może sam skorygować złożoną przez płatnika deklarację podatkową (zeznanie, wykaz, informację) i nanieść stosowne poprawki lub uzupełnienia, jeżeli stwierdzi, że zawiera ona błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami. Dotyczy to jednak tylko błędów i pomyłek o skutkach finansowych nieprzekraczających kwoty 1000 zł.

Tryb postępowania urzędu

Organ podatkowy, w razie stwierdzenia, że deklaracja podatkowa zawiera błędy rachunkowe lub inne oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami, w zależności od charakteru i zakresu uchybień:

l koryguje deklarację, dokonując stosownych poprawek lub uzupełnień, jeżeli zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, kwoty zwrotu podatku lub wysokości straty w wyniku tej korekty nie przekracza kwoty 1000 zł,

l zwraca się do składającego deklarację o jej skorygowanie oraz złożenie niezbędnych wyjaśnień - wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji podaje się w wątpliwość.

Aby dokonana korekta deklaracji „z urzędu” była skuteczna, organ podatkowy ma obowiązek uwierzytelnić kopię skorygowanej deklaracji oraz doręczyć ją płatnikowi wraz z informacją o związanej z korektą deklaracji zmianie wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty lub zwrotu podatku lub wysokości straty bądź informacją o braku takich zmian (art. 274 § 2 Ordynacji podatkowej).

PRZYKŁAD

Organ podatkowy w trakcie sprawdzania deklaracji PIT-4R za 2007 r. stwierdził, że płatnik popełnił błąd rachunkowy, zliczając pobrane w trakcie roku od pracowników zaliczki na podatek dochodowy. Płatnik pomylił się o 100 zł, przenosząc poszczególne wartości z jednej rubryki do drugiej, natomiast suma zaliczek zadeklarowanych jest zgodna z sumą zaliczek faktycznie wpłaconych w poszczególnych miesiącach 2007 r. Czy w takiej sytuacji organ podatkowy może sam sporządzić korektę takiej deklaracji? Czy musi zawiadomić o fakcie skorygowania deklaracji PIT-4R płatnika?

W omawianym przypadku organ podatkowy może sam sporządzić korektę deklaracji PIT-4R, ponieważ nastąpiła oczywista omyłka płatnika.

Organ podatkowy ma natomiast obowiązek zawiadomić płatnika o każdej dokonanej przez siebie korekcie deklaracji. Płatnik powinien otrzymać uwierzytelnioną kopię skorygowanej deklaracji wraz z informacją o skutkach korekty. Skutkiem korekty może być zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, kwoty nadpłaty, zwrotu podatku bądź wysokości straty albo informacja o braku takich zmian (tak jak ma to miejsce w omawianym przypadku).

PRZYKŁAD

Organ podatkowy w trakcie czynności sprawdzających stwierdził, że kwoty wykazane w złożonej przez płatnika informacji PIT-8C za 2007 r. nie zgadzają się z kwotami wykazanymi przez podatnika, którego dotyczą, w jego zeznaniu rocznym PIT-37. Czy organ podatkowy może samodzielnie skorygować tę deklarację - bez konsultacji zarówno z płatnikiem, jak i z podatnikiem?

W tym przypadku organ podatkowy nie ma takiego prawa. Nie mamy tutaj do czynienia z oczywistą omyłką płatnika lub podatnika, ponieważ nie wiadomo, czy to płatnik wpisał niewłaściwe przychody podatnika w informacji PIT-8C, czy też wina leży po stronie podatnika, który w sposób błędny wykazał swoje przychody „z innych źródeł” w zeznaniu rocznym.

PIT-8C jest to roczna „Informacja o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych”. Wskazać należy, że zgodnie ze specyfikacją źródeł przychodów, zawartą w art. 10 updof, źródłami przychodów są także m.in. „inne źródła” (art. 10 ust. 1 pkt 9 updof). Przepis ten dotyczy przychodów, których jednoznaczne zakwalifikowanie do pozostałych źródeł przychodów (wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 updof) nie jest możliwe. Przychody z „innych źródeł” określa art. 20 ust. 1 updof. Przepis ten nie zawiera definicji przychodów - wskazuje tylko przykładowo przychody z innych źródeł, o jakich mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 updof. Oznacza to, że poza wymienionymi w tym przepisie źródłami przychodu mogą istnieć jeszcze inne (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2003 r., sygn. akt SA/Bk 1013/03). Taki przykładowy przychód z innych źródeł stanowi m.in. nadwyżka przekazanej kwoty zapomogi ponad kwotę zwolnioną od podatku (zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 26 updof), wkład pieniężny na książeczce mieszkaniowej, założonej dla niepełnoletniego dziecka zmarłego pracownika, sfinansowany w całości ze środków ZFŚS, czy też wartość bonów towarowych otrzymanych od związków zawodowych przez ich członków. Przychód z innych źródeł płatnik wykazuje w informacji PIT-8C i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazuje podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika (art. 42a updof).

Obowiązek sporządzenia i przekazania przez płatnika informacji PIT-8C, wynikający z art. 42a updof, zachodzi, jeżeli spełnione są następujące przesłanki:

l świadczenie jest wypłacane przez podmiot inny niż osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, a więc przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej,

l należność lub świadczenie jest świadczeniem, w związku z którym przepisy przewidują obowiązek sporządzania i przekazywania informacji, a więc przysługującym na podstawie art. 20 ust. 1 updof i uważanym za przychód z innego źródła w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 9 updof,

l świadczenie nie stanowi dochodu zwolnionego od podatku albo dochodu, w stosunku do którego zaniechano poboru podatku; nie jest ponadto świadczeniem, od którego podmiot wypłacający jest obowiązany pobierać zaliczkę na podatek lub zryczałtowany podatek dochodowy.

Od przychodu z innych źródeł płatnik nie ma obowiązku pobierać zaliczki na podatek. Podatnik z kolei kwotę dochodu wykazaną w informacji PIT-8C jest obowiązany doliczyć do dochodu osiągniętego w roku podatkowym i wykazać w zeznaniu podatkowym za dany rok podatkowy, obliczając należny podatek dochodowy od skumulowanych dochodów.

W omawianym przypadku organ podatkowy nie może sam skorygować deklaracji PIT-8C (ani zeznania rocznego podatnika PIT-37) i powinien wezwać zarówno płatnika, jak i podatnika do wyjaśnienia przyczyn stwierdzonych niezgodności.

W razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji organ podatkowy może bowiem wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych. Organ podatkowy może także zażądać złożenia wyjaśnień w sprawie przyczyn niezłożenia deklaracji lub wezwać do jej złożenia, jeżeli deklaracja nie została złożona mimo takiego obowiązku (art. 274a Ordynacji podatkowej).

Można wnieść sprzeciw

Niezwykle ważne jest to, że płatnik, który nie zgadza się z dokonanymi poprawkami (np. z uwagi na nieprawidłowe sporządzenie lub bezzasadność korekty), może wnieść sprzeciw do organu, który dokonał korekty deklaracji podatkowej. Należy tego dokonać w terminie 14 dni od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji. Wniesienie sprzeciwu zaś anuluje korektę dokonaną przez organ podatkowy (art. 274 § 3 Ordynacji podatkowej).

UWAGA!

Wystarczy, że płatnik poinformuje organ podatkowy o swoim sprzeciwie wobec dokonanej korekty deklaracji podatkowej - wniesienie sprzeciwu automatycznie anuluje korektę dokonaną przez urząd. Nie ma przy tym obowiązku podawania przyczyn sprzeciwu ani uzasadniania swojego stanowiska.

Jak sporządzić sprzeciw

Obowiązujące przepisy nie określają formy ani elementów sprzeciwu składanego wobec korekty deklaracji podatkowej, dokonanej przez organ podatkowy.

Oznacza to, że sprzeciwem może być pismo, w którym płatnik określi, że nie wyraża zgody na dokonaną przez organ podatkowy korektę konkretnej deklaracji za dany okres rozliczeniowy. W piśmie tym płatnik może doprecyzować, dlaczego nie zgadza się z korektą, i wskazać jednocześnie, dlaczego uważa, że wypełnił deklarację prawidłowo. Ze względów formalnych należy także powołać się na numer i datę pisma otrzymanego od organu podatkowego, informującego o korekcie (pismo takie powinno się dołączyć do sprzeciwu).

Wniesienie sprzeciwu nie podlega żadnej opłacie.

UWAGA!

Istotne jest dochowanie 14-dniowego terminu od dnia doręczenia uwierzytelnionej kopii skorygowanej deklaracji na złożenie sprzeciwu. W przeciwnym razie korekta dokonana przez organ podatkowy wywołuje takie same skutki prawne, jak korekta deklaracji złożona przez płatnika.

Podstawy prawne:

l ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1671

l ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1673