REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak ująć w sprawozdaniu finansowym zdarzenia warunkowe

REKLAMA

Działalność gospodarcza przedsiębiorstwa związana jest z niepewnością co do zaistnienia przyszłych zdarzeń, od których zależą uzyskane przez nie efekty ekonomiczne. Skala tej niepewności ma znaczenie w momencie ujawniania w sprawozdaniu finansowym potencjalnych skutków przyszłych zdarzeń. Jeżeli niepewność ta pozwala na oszacowanie skutków przewidywanych zdarzeń, to ich wyrazem są tworzone rezerwy lub zarachowane bierne rozliczenia międzyokresowe.
Niekiedy niepewność wystąpienia w przyszłości zdarzeń, mających potencjalny wpływ na efekty ekonomiczne przedsiębiorstwa, jest na tyle duża, że sam fakt, iż możliwe jest zaistnienie tych zdarzeń, nie może być traktowany jako przesłanka wykazywania ich skutków w bilansie, tzn. jako aktywów lub pasywów przedsiębiorstwa. Duża niepewność wystąpienia tych zdarzeń przesądza również o tym, że nie ma możliwości wiarygodnego oszacowania wielkości tych skutków. Nie oznacza to jednak, że możliwość zaistnienia takich zdarzeń pomijana jest w sprawozdaniu finansowym. Ujawnia się je bowiem jako zdarzenia warunkowe. Do kwestii ujawniania w sprawozdawczości finansowej skutków tych zdarzeń odnosi się Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe”. Jeden ze skutków tych zdarzeń, jakim jest powstanie zobowiązania warunkowego, jest również przedmiotem regulacji ustawy o rachunkowości.
Skutkami zdarzeń warunkowych mogą być zarówno aktywa warunkowe, jak i zobowiązania warunkowe.
Aktywa warunkowe
Zgodnie z § 10 MSR nr 37 warunkowym składnikiem aktywów jest możliwy składnik aktywów, powstający na skutek zdarzeń przeszłych, którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momen- cie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub wielu niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontro- li jednostki. A zatem, jak stwierdza się w § 33 tego standardu, aktywów wa- runkowych nie należy ujmować w bilansie, ponieważ nie ma pewności uzyskania korzyści ekonomicznych z tego aktywu; ujęcie w bilansie tego rodzaju aktywu może nastąpić dopiero w momencie, gdy wystąpią określone zdarzenia gospodarcze (rzecz jasna – taki składnik aktywów przestaje być wówczas aktywem warun- kowym).
Typowymi przesłankami powstania aktywów warunkowych są:
 zwroty i odszkodowania dochodzone na drodze sądowej, których otrzymanie jest zależne od rozstrzygnięcia postępowania na korzyść jednostki,
 dotacje, subwencje itp., których otrzymanie związane jest ze spełnieniem w przyszłości określonych warunków, co nie jest pewne lub też nie jest zależne od jednostki,
 zwroty zapłaconych podatków, których otrzymanie jest zależne od rozstrzygnięcia postępowania podatkowego na korzyść jednostki,
 istnienie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, w przypadku których nie ma pewności, że przyczynią się w przyszłości do zmniejszenia podstawy opodatkowania.
WAŻNE!
Istnienie aktywów warunkowych ujmuje się pozabilansowo i ujawnia się w informacji dodatkowej. Zamieszcza się w niej opis zdarzenia warunkowego wraz z przedstawieniem szacunkowych skutków finansowych jego zaistnienia, oczywiście jeżeli dokonanie takich szacunków jest możliwe.
Aktywa warunkowe jednostka powinna oceniać na bieżąco, aby upewnić się, czy bieg wydarzeń nie wskazuje, że realizacja przychodu jest uprawdopodobniona, co świadczyłoby o konieczności uznania składnika aktywów i odpowiedniego przychodu z tego tytułu (§ 35 MSR nr 37). Stanie się tak na przykład w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia postępowania sądowego lub przyznania dotacji; wówczas składnik aktywów staje się bezwarunkowy i zostaje odpowiednio ujęty w bilansie oraz rachunku zysków i strat.
Zobowiązania warunkowe
Pojęcie zobowiązania warunkowego jest zdefiniowane w ustawie o rachunkowości. W art. 3 ust. 1 pkt 28 stwierdza się, iż jest to obowiązek wykonania świadczeń, których powstanie jest uzależnione od zaistnienia określonych zdarzeń.
W MSR nr 37 (§ 10) zobowiązania warunkowe określane są na dwa sposoby:
 po pierwsze – jako możliwe obowiązki (tzn. nieistniejące jeszcze na dzień bilansowy), wynikające z przeszłych zdarzeń, które mogą powstać dopiero w przyszłości, co zostanie potwierdzone wystąpieniem lub niewystąpieniem w przyszłości jednego lub wielu niepewnych zdarzeń, które nie są w pełni kontrolowane przez jednostkę;
 po drugie – jako obecne obowiązki (tzn. istniejące na dzień bilansowy), powstałe na skutek przeszłych zdarzeń, które jednak nie spełniają kryteriów ujmowania ich w pasywach bilansu ze względu na to, że:
a) nie jest prawdopodobne, aby w celu wypełnienia obowiązku nastąpiło wydatkowanie zasobów mogących przynieść korzyści ekonomiczne,
b) wartości obowiązku (zobowiązania) nie można oszacować wystarczająco wiarygodnie.
Typowymi przesłankami powstania zobowiązań warunkowych są:
 udzielenie poręczeń i gwarancji, w stosunku do których powstanie zobowiązania jest mało prawdopodobne (w przypadku znacznego prawdopodobieństwa powstania zobowiązania istnieje potrzeba utworzenia rezerw wykazywanych w bilansie),
 kary i odszkodowania, mogące wyniknąć z niekorzystnego rozstrzygnięcia trwających spraw sądowych oraz postępowań administracyjnych, skarbowych lub arbitrażowych,
 kary i odszkodowania, mogące wyniknąć z niekorzystnego rozstrzygnięcia spraw spornych, których pojawienie się jest prawdopodobne ze względu na wystąpienie przeszłego zdarzenia, w wyniku którego z winy jednostki inne podmioty poniosły szkodę.
Zakresem pojęcia zdarzeń warunkowych nie obejmuje się zdarzeń będących następstwem spełnienia się generalnego ryzyka działalności gospodarczej oraz, będących poza kontrolą jednostki, zdarzeń pochodzących z jej otoczenia naturalnego i ekonomiczno-społecznego. To oznacza, że nie ujawnia się jako zobowiązań warunkowych potencjalnych strat związanych z katastrofami naturalnymi, takimi jak na przykład: gradobicie, powódź, pożar czy trzęsienie ziemi, albo potencjalnych strat wywołanych strajkami załogi, nawet jeżeli wystąpienie takich zdarzeń jest wielce prawdopodobne, a jednostka nie jest ubezpieczona od skutków tych zdarzeń.
Do zobowiązań warunkowych nie zalicza się również udzielonych gwarancji na sprzedane wyroby i usługi. Przy sprzedaży produktów z gwarancją istnieje zwykle możliwość dość dokładnego oszacowania (na podstawie doświadczenia jednostki) kosztów związanych z naprawami gwarancyjnymi. Zobowiązania z tytułu przyszłych napraw gwarancyjnych wykazywane są jako rozliczenia międzyokresowe bierne.
WAŻNE!
Zobowiązania warunkowe nie mogą być wykazywane w bilansie jednostki. Ujmowane są w ewidencji pozabilansowej oraz ujawniane w informacji dodatkowej. Zgodnie z załącznikiem do ustawy o rachunkowości „Dodatkowe informacje i objaśnienia” obowiązkiem wykazania objęte są „zobowiązania warunkowe, w tym również udzielone przez jednostkę gwarancje i poręczenia, także wekslowe” (§ 1 pkt 13).
Ujawnienie istnienia zobowiązań warunkowych powinno mieć charakter opisowy z przedstawieniem szacunkowych skutków finansowych zdarzenia, jeżeli dokonanie takich szacunków jest możliwe. Ujawniane w sprawozdaniu finansowym zobowiązania warunkowe mogą wynikać jedynie ze zdarzeń, które zaistniały przed dniem bilansowym. Ze względu na to, że sprawozdanie finansowe traktuje o sytuacji jednostki na dzień bilansowy, nieuwzględniane są skutki zdarzeń mogących zaistnieć w przyszłości, np. zobowiązania warunkowe w związku z zamiarem udzielenia poręczeń w przyszłym okresie lub zobowiązania, które mogą pojawić się w związku z podjęciem w przyszłości ryzykownych przedsięwzięć gospodarczych.
Niemniej ustalenie kwoty wykazywanej w sprawozdaniu finansowym jako skutek zdarzeń warunkowych musi się opierać na informacjach dostępnych w dniu zatwierdzenia sprawozdania finansowego. To oznacza, że ujawniając istnienie zdarzeń warunkowych oraz szacując wartość zobowiązań warunkowych, należy wziąć pod uwagę zdarzenia następujące po dniu bilansowym.
Ze względu na to, że w ustawie o rachunkowości nie podano szczegółowego sposobu ujawniania zobowiązań warunkowych, można w tej kwestii posiłkować się rozwiązaniami zamieszczonymi w MSR nr 37. W § 86–87 tego standardu wskazuje się, aby w informacji dodatkowej zawrzeć:
 krótki opis charakteru zobowiązania warunkowego
 oraz, jeżeli jest to ze względów praktycznych wykonalne:
a) szacunkową wartość skutków finansowych tego zobowiązania,
b) przesłanki świadczące o istnieniu niepewności co do kwoty lub terminu wystąpienia zmniejszenia korzyści ekonomicznych oraz
c) informację o możliwości uzyskania zwrotów pomniejszających zobowiązanie szacując wartość zobowiązania warunkowego, można zatem uwzględnić odpowiednie roszczenia przeciwstawne wobec stron trzecich, które zmniejszą potencjalną stratę jednostki gospodarczej (dla przykładu: gdy wobec jednostki wysunięto roszczenie za zaniedbanie, które jest objęte ubezpieczeniem od odpowiedzialności lub podobnym ubezpieczeniem, wypłacanym po uznaniu roszczenia, kwota potencjalnej stra- ty może być obniżona o prawdopodobną wypłatę z polisy ubezpieczeniowej).
Ponadto w § 91–92 sugeruje się, aby w przypadku braku możliwości dokonania właściwych szacunków lub potrzeby zachowania tajemnicy gospodarczej, której ujawnienie mogłoby poważnie osłabić pozycję jednostki w sporach z innymi stronami, poinformować adresatów sprawozdania finansowego o fakcie niemożności ujawnienia którejś z wymienionych informacji z powyższych powodów.
Zobowiązanie traktowane jest jako warunkowe do momentu, w którym powstał obowiązek jego wypełnienia, co następuje na skutek wystąpienia tzw. zdarzenia obligującego. W myśl § 10 MSR nr 37 zdarzenie obligujące jest to zdarzenie powodujące pojawienie się obowiązku, sprawiającego, że jednostka nie ma realnej możliwości jego niewypełnienia. Zatem jeżeli przyszłe zmniejszenie korzyści ekonomicznych jest prawdopodobne i możliwe do ustalenia, należy zobowiązanie warunkowe „przekwalifikować” w zobowiązanie wykazywane w pasywach bilansu (w praktyce utworzyć rezerwę na zobowiązanie).
Dla przykładu, konieczność „przekwalifikowania” zobowiązań warunkowych do zobowiązań na dzień bilansowy wystąpi, gdy w sprawie przeciwko jednostce zostanie orzeczony niekorzystny wyrok sądowy lub przebieg postępowania przed sądem będzie wskazywać, że istnieje duże prawdopodobieństwo nałożenia na jednostkę obowiązku zapłacenia odszkodowania lub kary.
Przykład
Spółka „Alfa” została pozwana przez klienta „Omega” na kwotę 300 000 zł za niewywiązanie się z zobowiązań w terminie. Jedną z przyczyn niedotrzymania terminu było niezrealizowanie w terminie dostawy na rzecz spółki „Alfa” przez jej kontrahenta – firmę „Delta”. W związku z tym spółka „Alfa” wystąpiła z roszczeniem wobec firmy „Delta” na kwotę 80 000 zł. Opinie prawne oparte na analizach podobnych przypadków wskazywały na to, że istnieje prawdopodobieństwo, iż roszczenie klienta „Omega” zostanie uznane oraz że roszczenie spółki „Alfa” wobec firmy „Delta” jest uzasadnione i jest szansa, iż zostanie ono uwzględnione w ugodzie. Spółka „Alfa” poniosła koszty usług prawniczych w kwocie 8000 zł.
W tej sytuacji spółka „Alfa” roszczenie klienta „Omega” uznała za zobowiązanie warunkowe. Kwota tego zobowiązania została ustalona w wysokości 220 000 zł (300 000 zł – 80 000 zł). Treść noty ujawniającej te informacje w informacji dodatkowej może być następująca:
Klient „Omega” wystąpił przeciwko spółce z roszczeniami w kwocie 300 000 zł. Jednocześnie spółka wystąpiła z roszczeniem przeciwko firmie „Delta” w kwocie 80 000 zł. Wziąwszy pod uwagę opinie prawne dotyczące obydwu spraw, zobowiązanie warunkowe ustalono na kwotę 220 000 zł. W związku z prowadzonymi sprawami poniesiono koszty usług prawniczych w wysokości 8000 zł.
art. 3 ust. 1 pkt 28 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości – j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2005 r. Nr 10, poz. 66
Międzynarodowe Standardy Rachunkowości 2001, International Accounting Standards Board, 2002, s. 955–998
dr hab. Ryszard Kamiński
wykładowca w Katedrze Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu


Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Księgowego

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Czy to nie dyskryminacja? Jeden członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, a inny już nie, bo spółka miała jednego wierzyciela

Czy mamy do czynienia z dyskryminacją, gdy jeden członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania spółki przez zgłoszenie w porę wniosku o ogłoszenie jej upadłości, podczas gdy inny nie może tego zrobić tylko dlatego, że spółka miała jednego wierzyciela? Czy organy skarbowe mogą dochodzić zapłaty podatków od takiego członka zarządu bez wcześniejszego wykazania, że działał on w złej wierze albo w sposób niedbały? Z takimi pytaniami do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wystąpił niedawno polski sąd.

Kasowy PIT - projekt ustawy opublikowany

Projekt ustawy o kasowym PIT został opublikowany. Od kiedy wchodzi w życie? Dla kogo jest kasowy PIT? Co to jest i na czym polega?

Obligacje skarbowe [maj 2024 r.] - oprocentowanie i oferta obligacji oszczędnościowych (detalicznych)

Ministerstwo Finansów w komunikacie z 24 kwietnia 2024 r. poinformowało o oprocentowaniu i ofercie obligacji oszczędnościowych Skarbu Państwa nowych emisji, które będą sprzedawane w maju 2024 roku. Oprocentowanie i marże tych obligacji nie zmieniły się w porównaniu do oferowanych w kwietniu br. Od 25 kwietnia można nabywać nową emisję obligacji skarbowych w drodze zamiany.

Kasowy PIT dla przedsiębiorców z przychodami do 250 tys. euro od 2025 roku. I tylko do transakcji fakturowanych [projekt ustawy]

Ministerstwo Finansów przygotowało i opublikowało 24 kwietnia 2024 r. projekt nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Ta nowelizacja przewiduje wprowadzenie kasowej metody rozliczania podatku dochodowego. Z tej metody będą mogli skorzystać przedsiębiorcy, którzy rozpoczynają działalność, a także ci przedsiębiorcy, których przychody w roku poprzednim nie przekraczały 250 tys. euro.

Coraz więcej kontroli firm logistycznych. Urzędy celno-skarbowe sprawdzają pozwolenia na uproszczenia celne

Urzędy celno-skarbowe zintensyfikowały kontrole firm logistycznych. Chodzi o monitoring pozwoleń na uproszczenia celne, szczególnie tych wydanych w czasie pandemii. Jeśli organy celno-skarbowe natrafią na jakiekolwiek uchybienia, to może dojść do zawieszenia pozwolenia, a nawet jego odebrania.

Ostatnie dni na złożenia PIT-a. W pośpiechu nie daj szansy cyberoszustowi! Podstawowe zasady bezpieczeństwa

Obecnie już prawie co drugi Polak (49%) przyznaje, że otrzymuje podejrzane wiadomości drogą mailową. Tak wynika z najnowszego raportu SMSAPI „Bezpieczeństwo Cyfrowe Polaków 2024”. Ok. 20% Polaków niestety klika w linki zawarte w mailu, gdy wiadomość dotyczy ważnych spraw. Jak zauważa Leszek Tasiemski, VP w firmie WithSecure – ostatnie dni składania zeznań podatkowych to idealna okazja dla oszustów do przeprowadzenia ataków phishingowych i polowania na nieuważnych podatników.

Czy przepis podatkowy napisany w złej wierze nie rodzi normy prawnej? Dlaczego podatnicy unikają stosowania takich przepisów?

Podatnicy prowadzący działalność gospodarczą często kontestują obowiązki nakładane na podstawie przepisów podatkowych. Nigdy wcześniej nie spotkałem się z tym w takim natężeniu – może na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, gdy wprowadzono drakońskie przepisy tzw. popiwku – pisze prof. Witold Modzelewski. Dlaczego tak się dzieje?

Szef KAS: Fundacje rodzinne nie są środkiem do unikania opodatkowania

Szef Krajowej Administracji skarbowej wydał opinię zabezpieczającą w której potwierdził, że utworzenie fundacji, wniesienie do niej akcji i następnie ich sprzedaż nie będzie tzw. „unikaniem opodatkowania”, mimo wysokich korzyści podatkowych. Opinię zabezpieczające wydaje się właśnie w celu rozstrzygnięcia, czy proponowana czynność tym unikaniem by była.
Przedmiotowa opinia została wydana na wniosek przedsiębiorcy, który planuje utworzenie rodzinnej platformy inwestycyjnej przy wykorzystaniu Fundacji poprzez wniesienie do niej m.in. akcji spółki. Natomiast spółka jest właścicielem spółek zależnych, które uzyskują przychody prowadząc działalność operacyjną w różnych krajach świata. 

Laptopy otrzymane przez uczniów i nauczycieli zwolnione z PIT - rozporządzenie MF

Laptopy oraz bony na laptopy, otrzymane w 2023 r. przez uczniów i nauczycieli, są zwolnione z PIT – wynika z rozporządzenia MF, które weszło w życie we wtorek 23 kwietnia 2024 r.

Kontyngent możliwym lekarstwem na cła

Każdy towar o statusie celnym nieunijnym w momencie wjazdu na terytorium UE obciążony jest długiem celnym. Dług ten wynika z unijnych przepisów prawa. Uzależniony jest od kodu taryfy celnej, wartości celnej towaru, pochodzenia oraz zastosowanej waluty dla danej transakcji. Unia Europejska stoi na straży konkurencyjności swoich rodzimych przedsiębiorstw, a to oznacza, że ma wielorakie narzędzia do swojej dyspozycji, aby zapewnić bezpieczne funkcjonowanie naszym przedsiębiorcom. Jednym z takich narzędzi jest cło ochronne (odwetowe), którego celem jest ochrona produkcji unijnej przed konkurencją z krajów trzecich. Często cło to występuje z cłem antydumpingowym, którego z kolei celem jest wyrównanie cen rynkowych towaru sprowadzanego z krajów trzecich z towarem produkowanym w UE.

REKLAMA