Projekt zmian w ordynacji podatkowej

Opracowany w resorcie finansów obszerny projekt nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa został już zaakceptowany przez rząd.
Teraz projekt powinien zostać skierowany do Sejmu.
Jedną z bardzo ważnych kwestii, którą reguluje projekt, jest tzw. klauzula obejścia prawa podatkowego. Przypomnijmy, że wprowadzone do Ordynacji z początkiem 2003 r. regulacje zezwoliły organom podatkowym i kontroli skarbowej m.in. pominąć skutki czynności podatnika, jeżeli udowodnią, że miały one przede wszystkim na celu obniżenie wysokości podatku czy zwiększenie straty. Przeciwko takim uprawnieniom fiskusa protestowali m.in. przedstawiciele przedsiębiorców. Obawiali się, że zarzut obejścia prawa w praktyce może być postawiony wszelkim przedsięwzięciom gospodarczym zmierzającym do legalnego obniżenia podatku, co dla każdego podatnika stanowi istotę tzw. optymalizacji opodatkowania.
W efekcie sporne regulacje zaskarżono do Trybunału Konstytucyjnego. TK w wyroku z 11 maja br. uznał, że klauzula generalna dotycząca obejścia prawa podatkowego nie spełnia konstytucyjnych standardów przyzwoitej legislacji i w konsekwencji narusza zasady zaufania do państwa i stanowionego prawa.
Zaproponowane przez Ministerstwo Finansów zmiany zawarte w projekcie noweli Ordynacji stanowią „próbę rekonstrukcji klauzuli obejścia prawa podatkowego z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego”. Ministerstwo zaproponowało nowe brzmienie art. 24a Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe i kontroli skarbowej w razie powzięcia w toku postępowania istotnych wątpliwości co do rzeczywistej treści czynności prawnej, z której dokonania wywodzi się skutki podatkowe, byłyby uprawnione do żądania ustalenia przez sąd powszechny rzeczywistej treści tej czynności oraz ustalenia przez sąd, że z dokonania tej czynności nie można oczekiwać innych istotnych skutków niż wynikające z zapobieżenia powstaniu opóźnienia powstania lub obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku.
W przypadku gdy z prawomocnego orzeczenia sądu będzie wynikać, że z dokonania czynności prawnej nie można było oczekiwać innych istotnych skutków niż wynikające z zapobieżenia powstaniu, opóźnienia powstania lub obniżenia wysokości zobowiązania podatkowego, zwiększenia straty, podwyższenia nadpłaty lub zwrotu podatku, organy podatkowe i kontroli skarbowej, rozstrzygając daną sprawę, pominęłyby skutki podatkowe takiej czynności prawnej.
Gdyby natomiast z prawomocnego orzeczenia sądu wynikało, że strony, dokonując danej czynności prawnej, ukryły inną czynność prawną, organy podatkowe i kontroli skarbowej, rozstrzygając daną sprawę podatkową, wywodziłyby skutki podatkowe z ukrytej czynności prawnej. Jednocześnie w projekcie proponuje się uchylenie obecnego art. 24b Ordynacji podatkowej.