Nie podwyższysz wartości początkowej

Wartości niematerialne i prawne stanowią składnik aktywów jednostki gospodarczej. Aby jednak mógł być zakwalifikowany do tej kategorii, muszą zostać spełnione warunki określone w art. 16b ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Warunki konieczne

Warunki te zostaną spełnione, jeżeli nabyte wartości niematerialne i prawne:
■ nadają się do gospodarczego wykorzystania w dniu przyjęcia do używania,
■ ich przewidywany okres używania jest dłuższy niż rok,
■ są wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością albo oddane przez niego do używania na podstawie umowy licencyjnej (sublicencji), umowy najmu, dzierżawy lub umowy leasingu.
Spełnienie tych warunków daje podatnikowi możliwość wprowadzenia wartości niematerialnych i prawnych do ewidencji i dokonywania od nich odpisów amortyzacyjnych (wyjątkiem są wyłączenia określone w art. 16c ustawy).

WARTO WIEDZIEĆ
Ustawodawca przewidział możliwość podniesienia wartości początkowej środka trwałego, ale nie przewidział analogicznej sytuacji w przypadku wartości niematerialnych i prawnych. Możliwości takiej nie ma również w ustawie o rachunkowości.

Wartość początkowa

Istotną różnicą, jaka istnieje przy prowadzeniu ewidencji wartości niematerialnych i prawnych i ewidencji środków trwałych, jest niemożność zwiększenia wartości początkowej tych pierwszych.
Powstaje pytanie, w jaki sposób można zakwalifikować nakłady, których treść ekonomiczna wskazuje jednoznacznie na zwiększenie tych wartości? Należy jednoznacznie określić, czy dane prawo może zostać zakwalifikowane jako wartość niematerialna i prawna z punktu widzenia ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Warto dodać, że odpowiednia kwalifikacja operacji należy do jednostki. Ustawa określa jedynie warunki, sama kwalifikacja zaś leży w gestii przedsiębiorcy.
Jeżeli np. prawo do lokalu użytkowego spełnia wymagania wartości niematerialnej i prawnej, należy przyjąć je do ewidencji wartości niematerialnych i prawnych jako nowe. W takim przypadku będzie uwzględnione w ewidencji oddzielnie i niezależnie od wartości niematerialnej, której wartość zwiększyło (w sensie ekonomicznym). Przykładem może być ulepszenie programu komputerowego, które spełnia przesłanki określone w art. 16b ust. 1 ustawy – w ewidencji pojawi się „nowy” program komputerowy. Jeżeli jednak prawo nie spełnia warunków określonych w art. 16b ust. 1 ustawy, nie zostanie w takim przypadku zakwalifikowane do wartości niematerialnych i prawnych. Należy uznać je za koszt uzyskania przychodu – jeżeli wydatek został poniesiony w celu uzyskania przychodu i nie znajduje się w katalogu wyłączeń wymienionych w ustawie, jako koszt niestanowiący kosztu uzyskania przychodu.

Tomasz Lachowski