Pranie pieniędzy coraz częściej wykrywane. GIIF pokazuje skalę zagrożeń i skuteczniejszą walkę z fraudami

• GIIF odnotował rekordowy wzrost zgłoszeń podejrzanych transakcji
• Przestępstwa finansowe coraz częściej przekraczają granice
• Hazard online i kryptowaluty pod szczególnym nadzorem AML
• Nowe metody prania pieniędzy: od social mediów po kryptowaluty
• Więcej wykrytych oszustw może oznaczać większą odporność systemu

Na stronach Ministerstwa Finansów ukazało się sprawozdanie roczne z działalności Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). To organ państwa powołany by przeciwdziałać praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Według sprawozdania, o 36% wzrosła liczba zgłoszeń podejrzanych transakcji w stosunku do poprzedniego roku, wzrosła liczba zablokowanych rachunków i pomysłowość oszustów. Dlaczego więc to paradoksalnie są dobre informacje - wyjaśnia Mateusz Pniewski z TransactionLink.

GIIF odnotował rekordowy wzrost zgłoszeń podejrzanych transakcji

Najważniejsze wnioski ze sprawozdania GIIF za 2025 r. to:

1) Wyraźny wzrost zgłoszeń transakcji podejrzanych - o 36%

W 2025 roku w systemie GIIF zarejestrowano 11 071 raportów zgłoszeń transakcji podejrzanych (SAR). Co ciekawe, jednostki współpracujące (czyli administracja/służby) zgłosiły ich o połowę mniej. Oznacza to, że ciężar wykrywania coraz bardziej spoczywa na sektorze prywatnym.

Rosnąca liczba zgłoszeń pokazuje, że instytucje finansowe oraz przedsiębiorstwa coraz skuteczniej identyfikują nietypowe zachowania i potencjalne nadużycia. Jednocześnie oznacza to, że przestępcy wykorzystują coraz bardziej skomplikowane schematy, które wymagają zaawansowanych narzędzi analitycznych.

2) Blokady rachunków rosną – zabezpieczono ponad 266 mln zł

Liczba blokad wzrosła o 11% r/r, a wartość zabezpieczonych środków o 15% r/r. Coraz większy nacisk kładzie się na działania prewencyjne, aby pieniądze przestępców nie trafiały z powrotem do obiegu.

Skuteczniejsze blokowanie środków pozwala ograniczać skutki działalności grup zajmujących się praniem pieniędzy i innymi przestępstwami finansowymi. W praktyce oznacza to, że system reaguje szybciej, zanim nielegalne środki zostaną rozproszone lub wyprowadzone poza kontrolę organów.

Przestępstwa finansowe coraz częściej przekraczają granice

3) Przestępstwa finansowe coraz częściej mają charakter międzynarodowy.

GIIF otrzymał w 2025 r. 47 257 informacji od zagranicznych jednostek analityki finansowej, czyli o 7% więcej niż w 2024 r.

Międzynarodowy charakter przestępczości finansowej sprawia, że skuteczna walka z praniem pieniędzy wymaga współpracy pomiędzy państwami oraz wymiany informacji pomiędzy instytucjami. Przestępcy coraz częściej wykorzystują bowiem wiele jurysdykcji, aby ukrywać źródła pochodzenia środków.

Wzrost liczby informacji przekazywanych przez zagraniczne jednostki pokazuje, że system monitorowania przepływów finansowych działa w coraz bardziej zintegrowany sposób.

Hazard online i kryptowaluty pod szczególnym nadzorem AML

4) Rośnie hazard online i sektor krytowalutowy

Nie są to same w sobie działania nielegalne, ale w obszarach tych występuje podwyższone ryzyko AML. GIIF zwraca uwagę, że kasyna i zakłady bukmacherskie online wygenerowały już większość - aż 58% - wpływów podatkowych z hazardu.

W części dotyczącej kryptowalut autorzy zwracają uwagę, że w Polsce w 2025 działało 1239 podmiotów wpisanych do rejestru działalności w zakresie walut wirtualnych, a liczba bitomatów wzrosła do 328 (z 291 w 2024 r.). Wysuwa wniosek, że tempo wzrostu branży jest szybsze niż dotyczących jej regulacji.

Dynamiczny rozwój nowych sektorów finansowych powoduje, że instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo muszą stale dostosowywać metody kontroli. Szczególnym wyzwaniem pozostają obszary, w których szybki rozwój technologii wyprzedza istniejące mechanizmy regulacyjne.

Nowe metody prania pieniędzy: od social mediów po kryptowaluty

5) Pojawiły się nowe sposoby prania pieniędzy, które wcześniej nie były tak widoczne:

• Nielegalny handel lekami (botoks, preparaty medyczne) przez social media.
• Fałszywe tachografy dla kierowców ciężarówek – zyski z zawyżania czasu pracy zamieniane są na kryptowaluty, aby wracały do firm jako “pożyczki”.
• Transakcje powiązane z CSAM (materiały z wykorzystywaniem seksualnym dzieci).
• Omijanie sankcji na Rosję przez sieci spółek-słupów i fikcyjne faktury.

Rozwój technologii i cyfryzacja usług sprawiają, że przestępcy wykorzystują coraz bardziej różnorodne kanały do ukrywania przepływów finansowych. Coraz częściej łączą klasyczne metody oszustw z narzędziami cyfrowymi, mediami społecznościowymi oraz kryptowalutami.

Więcej wykrytych oszustw może oznaczać większą odporność systemu

„Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że finansowa i biznesowa infrastruktura powoli się sypie, skoro oszustw jest coraz więcej, dotyczą coraz większych kwot, mają coraz szerszy zasięg i do tego pojawiają się ich nowe formy… W rzeczywistości ostatnie sprawozdanie GIIF mówi nam, że rośnie wykrywalność fraudów, które wcześniej przemykały niezauważone” - wyjaśnia Mateusz Pniewski, CEO i współzałożyciel TransactionLink, europejskiej platformy do automatyzacji weryfikacji podmiotów biznesowych i zarządzania procesami compliance.

Ekspert wskazuje, że wzrost liczby zgłoszeń nie musi oznaczać pogorszenia bezpieczeństwa finansowego. Wręcz przeciwnie - może świadczyć o tym, że firmy i instytucje dysponują coraz lepszymi narzędziami do identyfikowania zagrożeń. „Za najważniejszą z tegorocznych statystyk, czyli wzrost zgłoszeń podejrzanych zdarzeń o ⅓, odpowiadają przede wszystkim prywatne biznesy. Nowe regulacje włączają banki i firmy płatnicze do ekosystemu wspólnego dbania o nasze bezpieczeństwo finansowe, a lepsze narzędzia analityczne i rosnąca świadomość zagrożeń w instytucjach finansowych pomagają nadążać za coraz to nowymi cyber-oszustwami” - podkreśla Mateusz Pniewski.

Jego zdaniem kolejne zmiany regulacyjne mogą jeszcze bardziej zwiększyć skuteczność wykrywania nielegalnych działań. „Możemy się spodziewać, że wraz z wejściem w życie w 2027 r. unijnych przepisów AMLR, ich liczba wykrywanych przypadków prania pieniędzy jeszcze bardziej “wzrośnie”, a to będzie de facto oznaczało, że Polska i Europa stają się coraz bardziej odporne na nadużycia finansowe” - dodaje ekspert.