Zaliczenie diety do kosztów przy usługach transportowych

(…)

Strona od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na świadczeniu usług kierowania pojazdem. Wykonując wyżej wymienione usługi Pan (…) ponosi zwiększone koszty związane z długotrwałymi wyjazdami, dlatego też uważa, że ma prawo do zaliczenia w koszty uzyskania przychodu kwot diet, o których mowa w art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dokonując oceny stanu faktycznego przedstawionego we wniosku oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostródzie postanowieniem nr PD/415-22/06 z 12 czerwca 2006 r. uznał przedstawione stanowisko za nieprawidłowe. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, że Pan (…) prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest świadczenie usług kierowcy, a zatem z uwagi na rodzaj świadczonych usług nie można praktycznie wskazać stałego miejsca prowadzenia tej działalności gospodarczej, jako że istota (charakter) tych usług polega na konieczności stałych wyjazdów na terenie kraju i za granicę. Stąd wyjazdy te, które stanowią podstawowy przedmiot działalności, nie mogą być potraktowane jako podróże służbowe w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji stwierdził, że art. 23 ust. 1 pkt 52 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w omawianym przypadku nie będzie miał zastosowania, co oznacza, że nie przysługuje stronie prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych. Podatnik, nie zgadzając się ze stanowiskiem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostródzie przedstawionym w postanowieniu nr PD/415-22/06 z 12 czerwca 2006 r., wniósł 21 czerwca 2006 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, w którym podtrzymuje swoje stanowisko.

Strona zarzuca, iż organ pierwszej instancji swoją interpretację, pozbawiającą podatnika możliwości zaliczenia do kosztów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą (…) polegającą na wykonywaniu usług transportowych, oparł na błędnej interpretacji definicji podróży służbowej. Interpretacja dokonana przez naczelnika urzędu skarbowego, zdaniem strony, nie uwzględnia dorobku doktryny i najnowszego orzecznictwa w podobnych sprawach. Pan (…) powołując się na wyrok NSA z 15 września 2005 r. (sygn. akt FSK 2175/2004) oraz wyroki Sądu Najwyższego z 30 maja 2001 r. (sygn. akt I PKN 424/2000) i z 22 stycznia 2004 r. (sygn. akt I PK 298/2003) stwierdza, że przez pojęcie podróży służbowej osoby prowadzącej działalność gospodarczą należy rozumieć również wykonywanie wszelkich działań polegających na świadczeniu usług transportowych na terenie kraju, jak i poza jego granicami. Ponadto, podatnik nie zgadza się, przytaczając treść art. 14b § 5 pkt 2 ordynacji podatkowej, z zawartym w zaskarżonym postanowieniu pouczeniem, według którego interpretacja traci moc w momencie zmiany stanu prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostródzie, przekazując zażalenie wraz z aktami sprawy, wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

(…)

Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodu, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Stosownie do przepisu art. 23 ust. 1 pkt 52 cytowanej ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wartości diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą i osób z nimi współpracujących – w części przekraczającej wysokość diet przysługujących pracownikom, określoną w odrębnych przepisach wydanych przez właściwego ministra.

(…)

A zatem, jak wynika z powyższego, ustawodawca dopuszcza możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów diet z tytułu podróży służbowych osób prowadzących działalność gospodarczą w tej samej wysokości, w jakiej przysługują one pracownikom, jednak zasadnicze znaczenie ma w tym przypadku ustalenie, czy osoba prowadząca działalność gospodarczą odbywa podróż służbową. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje pojęcia „podróż służbowa”. Wobec tego należy kierować się treścią art. 77⁵ § 1 ustawy – Kodeks pracy. Stosownie do tego przepisu, podróżą służbową jest wykonywanie na polecenie pracodawcy zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy pracownika. Odnosząc tę definicję do osób prowadzących działalność gospodarczą, przyjąć należy, że podróżą służbową jest wyjazd związany z tą działalnością poza miejsce jej prowadzenia. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż w ramach działalności gospodarczej podatnik świadczy usługi w zakresie kierowania pojazdem na terenie kraju i za granicą. W tej sytuacji nie ma możliwości określenia stałego miejsca prowadzenia działalności – świadczenia usług, gdyż wykonywane one są na terenie całego kraju i za granicą. A zatem przemieszczanie się w celu ich realizacji nie może być traktowane jako „podróż służbowa”, gdyż wyjazdy te należą do istoty prowadzonej działalności, a tym samym stanowią czynności będące przedmiotem tej działalności. Zauważa się, że istotę czynności podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług kierowania pojazdem na terenie kraju i za granicą stanowią stałe wyjazdy do różnych miejscowości, a nie praca w miejscowości wskazanej w zgłoszeniu o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej jako siedziba firmy. Wykonywanie powyższych usług stanowi więc istotę świadczonej przez kierowcę pracy i nie może być utożsamiane z podróżą służbową, gdyż w pojęciu tym nie mieści się stałe pokonywanie odległości w związku z wykonywaniem czynności prowadzenia pojazdu. W przypadku kierowców, w ocenie organu odwoławczego, wyjazd z miejsca stałego postoju nie oznacza rozpoczęcia podróży służbowej, a jedynie rozpoczęcie wykonania usługi, która obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego. Odmienna interpretacja skutkowałaby tym, że praca kierowcy w praktyce sprowadzałaby się do odbywania podróży służbowych.

W związku z powyższym, w przypadku odbywania podróży w celu prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej w zakresie wykonywania wskazanych we wniosku usług brak jest przesłanek do przyjęcia, iż świadcząc te usługi na terenie kraju i za granicą podatnik odbywa podróż służbową. Skoro zatem praca kierowcy nie może być identyfikowana z odbywaniem podróży służbowych, to tym samym brak jest podstaw do wyliczenia diet za czas tych podróży wg zasad określonych w wyżej cytowanych rozporządzeniach Ministra Pracy i Polityki Społecznej i uznania ich za koszty uzyskania przychodów.

Wobec powyższego, stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostródzie przedstawione w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe.

Odnosząc się do powołanych przez stronę wyroków, organ odwoławczy nie podziela stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku, sygn. akt FSK 2175/04, bowiem w ocenie organu drugiej instancji, nie można utożsamiać świadczenia usług kierowania w ramach działalności gospodarczej z podróżą służbową. Natomiast z wyroku Sądu Najwyższego, sygn. akt I PK 298/03, nie wynika, w jaki sposób określono w umowie o pracę miejsce pracy pracownika, stąd nie można stwierdzić, czy dotyczy on podobnego stanu faktycznego, zaś wyrok Sądu Najwyższego, sygn. akt 424/00, odnosi się do innego stanu faktycznego, a mianowicie sytuacji, w której pracownik miał określone stałe miejsce wykonywania pracy poza siedzibą pracodawcy i domagał się nienależnych mu diet z tytułu dojazdu do miejsca pracy. Podkreślić też trzeba, że wyroki sądu zapadają w indywidualnych sprawach i tylko w nich są wiążące dla sądu i organów.

Ponadto zauważa się, że orzecznictwo w tym zakresie nie jest jednolite. Za stanowiskiem przedstawionym w niniejszej decyzji przemawia wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 r. (sygn. akt I PKN 350/00), w którym sąd stwierdził (w odniesieniu do pracownika na stanowisku specjalisty do spraw kontaktów z kontrahentami, którego miejscem wykonywania pracy był teren miasta i rozległy obszar poza jego granicami), że „nie jest podróżą służbową wykonywanie pracy (zadań) w różnych miejscowościach, gdy przedmiotem zobowiązania pracownika jest stałe wykonywanie pracy (zadań) w tych miejscowościach, a ich wyboru i terminu pobytu dokonuje każdorazowo sam pracownik”.

Podobnie w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z 23 czerwca 2005 r., sygn. akt I SA/Rz 30/05, stwierdził, że „podróżą służbową jest wykonywanie zadań poza siedzibą przedsiębiorcy i poza stałym miejscem wykonywania pracy, nie jest nią natomiast stałe wykonywanie zadań w różnych miejscowościach i terminach, wynikających z organizacji pracy przez samego przedsiębiorcę. Podróżą służbową dla takiej osoby byłby wyjazd poza miejsce świadczenia usług, np. na targi branżowe, konferencje, w celu pozyskania nowych kontrahentów czy zawarcia umów”.

Odnośnie do zawartego w zaskarżonym postanowieniu pouczenia, według którego interpretacja traci moc w momencie zmiany stanu prawnego, organ odwoławczy stwierdza, iż należy zgodzić się ze stanowiskiem strony. Zgodnie bowiem z treścią art. 14b § 5 pkt 2 ordynacji podatkowej organ odwoławczy w drodze decyzji zmienia albo uchyla postanowienie, o którym mowa w art. 14a § 4, z urzędu, jeżeli postanowienie rażąco narusza prawo, orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego lub Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w tym także, jeżeli niezgodność z prawem jest wynikiem zmiany przepisów. Z powyższego wynika, że kiedy zmieniają się przepisy, tracące aktualność postanowienia interpretacyjne uchylane są z urzędu, w drodze decyzji, przez organ odwoławczy. A zatem zawarta w zaskarżonym postanowieniu informacja w tym zakresie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. (…)