Wypłacenie udziałów w naturze wspólnikowi występującemu ze spółki

Spółka jawna posiada czterech udziałowców. Dwóch z czterech wspólników zamierza z niej wystąpić. Wspólnicy ci chcą wycofać swoje udziały w postaci środków obrotowych, tj. w towarze, i wprowadzić te środki do nowo powstałej spółki. Jednocześnie spółka nie przestanie istnieć. Zdaniem wnioskodawcy, powyższa czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.

 

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn.zm.), podatkowi temu podlegają:

1) odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju,

2) eksport towarów,

3) import towarów,

4) wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju,

5) wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Przez towary - zgodnie z art. 2 pkt 6 cytowanej ustawy - rozumie się rzeczy ruchome, jak również wszelkie postacie energii, budynki i budowle lub ich części, będące przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu VAT, które są wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, a także grunty.

Dostawa towarów została zdefiniowana w art. 7 ustawy o VAT, który stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jako właściciel.

Stosownie do zapisu art. 8 ust. 1 pkt 1, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (...).

Wypłacenie przez spółkę jawną wartości udziału kapitałowego występującym wspólnikom (w przypadku, gdy nie dochodzi do likwidacji spółki) nie jest objęte zakresem opodatkowania VAT (...), gdyż (...) nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1. Sprzedaż udziałów w spółce nie stanowi bowiem zarówno dostawy towarów, jak i świadczenia usług. Jednakże odmiennie należy traktować sytuację w przypadku wypłacenia występującemu wspólnikowi spółki jawnej udziału kapitałowego w naturze.

W takiej bowiem sytuacji zastosowanie będzie miał przepis art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy VAT, zgodnie z którym przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, rozumie się przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności:

1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia,

2) wszelkie inne przekazanie towarów bez wynagrodzenia, w szczególności darowizny

- jeżeli podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności w całości lub w części.

Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż opodatkowaniu VAT podlega przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele inne niż związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, w szczególności przekazanie towarów byłym wspólnikom lub udziałowcom, rozumiane jako dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), pod warunkiem że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych czynności w całości lub w części. A zatem obowiązek opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na rzecz udziałowców uzależniony jest od tego, czy podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów, które mają być przedmiotem przekazania.

Należy wskazać, iż w przypadku przekazania byłym wspólnikom (udziałowcom) towarów, w stosunku do których przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy ich nabyciu, czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako dostawa towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2 cytowanej ustawy. Natomiast nie podlega opodatkowaniu VAT nieodpłatne przekazanie towarów, w stosunku do których podatnikowi nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy ich zakupie.

W przedstawionym stanie faktycznym ma nastąpić nieodpłatne przekazanie na rzecz występujących ze spółki wspólników towarów, tj. środków obrotowych, stanowiących równowartość posiadanych przez nich udziałów. A zatem należy stwierdzić, iż nieodpłatne przekazanie towarów na rzecz występujących ze spółki wspólników, w przypadku gdy przy ich nabyciu przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, natomiast przekazanie towarów, w stosunku do których nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy ich zakupie, nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT.