Wątpliwości w sprawie trzynastek

Zryczałtowane wynagrodzenie za kontrolę pracy skazanych

Czy zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne za kontrolę pracy skazanych wypłacane pracownikowi na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 23 marca 2004 r. w sprawie podmiotów, w których jest wykonywana kara ograniczenia wolności oraz praca społecznie użyteczna, powinno być pomniejszane za dni choroby, urlopu i innych nieobecności usprawiedliwionych i czy wynagrodzenie to wchodzi do podstawy wymiaru, od której naliczana jest tzw. trzynastka?

O tym, czy zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne za kontrolę pracy skazanych powinno być pomniejszane za okresy choroby, urlopu i innych nieobecności usprawiedliwionych, muszą rozstrzygać wewnętrzne przepisy pracodawcy. Wynika to z faktu, że § 11 i 12 rozporządzenia Rady Ministrów z 23 marca 2004 r. w sprawie podmiotów, w których jest wykonywana kara ograniczenia wolności oraz praca społecznie użyteczna, ograniczają się do wskazania, że takie wynagrodzenie przysługuje i w jakiej wysokości.

W takim razie odpowiednie postanowienia powinny się znaleźć w:

• układzie zbiorowym pracy, jeśli pracodawca jest nim objęty (art. 77¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, dalej: k.p., w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, dalej: ustawa o pracownikach samorządowych) lub

• regulaminie wynagradzania, jeśli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy, ale zatrudnia co najmniej 20 pracowników, w związku z czym ma obowiązek tworzenia takiego regulaminu (art. 77² k.p. w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o pracownikach samorządowych).

W wynagrodzeniu będącym podstawą obliczania dodatkowego wynagrodzenia rocznego należy uwzględnić zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne wypłacane za kontrolę pracy skazanych. Bierze się bowiem w nim pod uwagę:

• wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,

• wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy,

• wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy.

Wynagrodzenie to nie mieści się na liście świadczeń wyłączonych z podstawy tzw. trzynastki (§ 6 w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, dalej: rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop). Jest wypłacane regularnie, co miesiąc, i nie ma charakteru nagrody wypłacanej za specjalne osiągnięcie czy za dodatkowe zadanie.

Ekwiwalent za pranie odzieży roboczej

Czy do podstawy, od której naliczana jest tzw. trzynastka, wlicza się wypłacany pracownikom co miesiąc ekwiwalent za pranie odzieży roboczej?

Ekwiwalent za pranie odzieży nie powinien być uwzględniany w podstawie dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Nie jest on bowiem składnikiem wynagrodzenia ani w ścisłym, ani w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Nie jest też świadczeniem ze stosunku pracy. Pracownik otrzymuje go tylko wtedy, gdy pracodawca nie może sam zapewnić prania odzieży roboczej (art. 237⁹ § 3 k.p.).

Ekwiwalenty są natomiast wyłączone z podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Można tak wnioskować na podstawie listy zawartej w § 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop, która ma zastosowanie przy ustalaniu podstawy trzynastki (art. 4 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej).

Kwoty wolne od potrąceń

Czy pracownikowi, który w tym samym miesiącu ma wypłacane wynagrodzenie za pracę i tzw. trzynastkę, trzeba zostawić dwie kwoty wolne od potrąceń, czy też trzeba dodać te wynagrodzenia i dopiero od sumy ustalić kwotę, którą można potrącić? Jaką kwotę można przekazać komornikowi, który zajął wynagrodzenie za pracę pracownikowi z tytułu egzekucji należności niealimentacyjnych?

Pracodawca powinien pozostawić pracownikowi jedną kwotę wynagrodzenia wolną od potrąceń w miesiącu, w którym wypłaca mu wynagrodzenie za pracę i dodatkowe wynagrodzenie roczne. Oblicza ją od sumy wynagrodzenia za pracę i dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Tak stanowi bowiem art. 87 § 8 k.p. (w zw. z art. 87¹ k.p.). Przepis ten przewiduje, że w miesiącu, w którym pracownik otrzymuje składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc (takim składnikiem jest trzynastka), pracodawca dokonuje potrąceń należności od łącznej kwoty wynagrodzenia, uwzględniającej te składniki.

Gdyby chodziło o pokrycie świadczeń alimentacyjnych, to pracodawca powinien przekazać komornikowi trzynastkę, jaką wyliczył pracownikowi, w całości (art. 87 § 5 k.p.).

Natomiast w przypadku egzekucji na pokrycie świadczeń niealimentacyjnych ma obowiązek zastosować się do limitu przekazywanej kwoty, czyli 50% wynagrodzenia łącznego.

Musi przy tym pamiętać, że kwota wolna, jaka ma pozostać pracownikowi, powinna wynosić minimalne wynagrodzenie za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy (art. 87 § 3 pkt 2 oraz art. 87¹ § 1 pkt 1 k.p.). Przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu i złożeniu przez pracownika oświadczenia PIT-2 kwota ta wynosi w 2008 r. 844,98 zł.

Przykład

Pracownik jest zatrudniony na cały etat, ma podstawowe koszty uzyskania przychodu i złożył oświadczenie PIT-2. Jego wynagrodzenie wynosi miesięcznie 1818,00 brutto, natomiast należna trzynastka za 2007 r. to 1584,38 zł.

Łącznie pracodawca powinien wypłacić 3402,38 zł brutto. Ponieważ ma dokonać potrącenia na świadczenia niealimentacyjne, to może potrącić 1205,84 zł, pamiętając o limicie i kwocie wolnej. Wynika to z następujących wyliczeń:

Wynagrodzenie netto

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Podstawy prawne

• Ustawa z 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1593; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1218)

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm Dz.U. z 2007 r. Nr 225, poz. 1672)

• Ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 104, poz. 711)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 23 marca 2004 r. w sprawie podmiotów, w których jest wykonywana kara ograniczenia wolności oraz praca społecznie użyteczna (Dz.U. Nr 56, poz. 544)

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 217, poz. 1591)