Wypłata zawyżonego wynagrodzenia

Nie będzie problemu, jeżeli pracownik dobrowolnie zwróci kwotę nadpłaconego wynagrodzenia. Pracodawca nie ma bowiem możliwości potrącenia tej należności z przyszłego wynagrodzenia pracownika bez jego zgody wyrażonej na piśmie (art. 91 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; dalej: k.p.). Jeżeli nawet pracownik wyrazi zgodę na takie potrącenie, pracodawca może go dokonywać tylko w określonych przepisami granicach. Wolna od potrąceń jest bowiem kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 1126 zł w 2008 r. (art. 91 § 2 pkt 1 k.p.).

Natomiast gdy pracownik nie wyrazi zgody na zwrot nadpłaconej kwoty, pracodawca może wystąpić o jej zwrot na drodze sądowej. Należy przy tym podkreślić, że szanse na odzyskanie nadpłaconego wynagrodzenia w przypadku kwot, co do których pracownik mógł sądzić, że mu się należą i które w dobrej wierze spożytkował, są niewielkie.

Zasadniczą kwestią jest zatem odpowiedź na pytanie - czy pracownik miał prawo spodziewać się otrzymania wynagrodzenia w takiej większej wysokości i czy w związku z tym mógł w dobrej wierze nim rozporządzać? Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją, powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu (art. 409 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; dalej: k.c.).

Pracownik ma prawo uważać, że świadczenie wypłacane przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami jest spełniane zasadnie i zgodnie z prawem, a więc jego obowiązek liczenia się ze zwrotem świadczenia ogranicza się zasadniczo do sytuacji, w których ma świadomość otrzymania nienależnego świadczenia (art. 409 w zw. z art. 410 § 1 k.c. i w zw. z art. 300 k.p.). Ciężar dowodu w tej kwestii spoczywa na pracodawcy (wyrok SN z 7 sierpnia 2001 r., sygn. akt I PKN 408/00).

Przykładowo, gdyby pracownik otrzymał 20 000 zł, zamiast spodziewanych 2000 zł, to nie mógłby twierdzić, że nie zorientował się, iż nastąpiła pomyłka w naliczeniu wynagrodzenia. Świadczenie bowiem jest nienależne, kiedy brak było podstawy do jego dokonania, istniejącej w chwili dokonania świadczenia (wyrok Sądu Apelacyjnego z 7 maja 1993 r., sygn. akt I ACr 182/93; OSA 1994/2/13).

Jednak jeżeli okoliczności świadczą nawet o tym, że pracownik musiał wiedzieć, iż otrzymane wynagrodzenie zostało wypłacone nienależnie, to pracodawca i tak nie może potrącać tej należności z przyszłego wynagrodzenia pracownika bez jego pisemnej zgody. Będzie miał natomiast podstawy do dochodzenia swoich racji w sądzie. Pracodawca w takim przypadku ma prawo domagać się zwrotu nadpłaconej kwoty od pracownika, wykazując, że pracownik otrzymał świadczenie o wiele wyższe niż należne, i w związku z tym powinien liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu.

Z orzecznictwa

Pracownik ma prawo uważać, że świadczenie wypłacane przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami jest spełniane zasadnie i zgodnie z prawem, a więc nie musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu (art. 409 k.c.).

Wyrok SN z 7 sierpnia 2001 r., sygn. akt I PKN 408/00

Podstawy prawne

• Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 116, poz. 731)

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 93, poz. 586)