Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

ABC Prawa - Sposoby zniesienia współwłasności

W poniższej publikacji postaramy się przedstawić instytucję współwłasności oraz sposoby jej zniesienia.

Na wstępie należy wskazać, że instytucja współwłasności jest uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej „Kodeks cywilny”). Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, współwłasność polega na tym, że własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Do cech charakterystycznych współwłasności należy zaliczyć jedność przedmiotu współwłasności, wielość podmiotów, którym dane prawo przysługuje oraz niepodzielność wspólnego prawa. Oznacza to, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie tylko do jej części.

W polskim prawie współwłasność jest albo współwłasnością w częściach ułamkowych (i taką regulują przepisy Kodeksu cywilnego) albo współwłasnością łączną, która może powstać tylko z określonych stosunków prawnych na podstawie przepisów regulujących te stosunki. Cechą charakterystyczną współwłasności łącznej jest jej bezudziałowy charakter i dlatego współwłaściciel nie może rozporządzać swoim prawem dopóki trwa współwłasność łączna. Przykładem współwłasności łącznej jest ustawowa wspólność małżeńska. Natomiast, w przeciwieństwie do współwłasności łącznej - współwłasność ułamkowa, której poświęcona zostanie poniższa publikacja, polega na tym, że udział każdego współwłaściciela we wspólnym prawie jest określony kwotowo ułamkiem. Jeśli zaś nie zostało określone, jaki udział (ułamek) przypada poszczególnym współwłaścicielom, domniemywa się, że ich udziały są równe.

Warto przy tym dodać, co jest bardzo istotne dla potencjalnych współwłaścicieli, że każdy z nich może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli więc przykładowo kupimy razem z osobą X samochód i nie określimy w jakich udziałach jesteśmy jego współwłaścicielami, to przysługuje nam 50% udziałów w prawie własności samochodu. Jeżeli będziemy chcieli zbyć nasze 50% udziałów w samochodzie, to możemy to zrobić bez zgody osoby X.

Do rozporządzania rzeczą wspólną (czyli przykładowym samochodem) oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu (np. wydzierżawienie), potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Jeżeli zaś nie możemy uzyskać zgody wszystkich współwłaścicieli do rozporządzenia rzeczą wspólną, to współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli.

Gdy nie możemy dojść do porozumienia z pozostałymi współwłaścicielami co do przedmiotu współwłasności i nie mamy możliwości żądania rozstrzygnięcia przez sąd, jedynym wyjściem może okazać się zniesienie współwłasności.

Zniesienie współwłasności polega na likwidacji stosunku prawnego, jaki łączy współwłaścicieli. Z żądaniem zniesienia współwłasności może wystąpić każdy ze współwłaścicieli, dlatego jest ono możliwe w sytuacji, kiedy nie możemy dojść do porozumienia z pozostałymi współwłaścicielami. Przed wystąpieniem z takim roszczeniem, powinniśmy jednak upewnić się, czy nie wyłączyliśmy takiej możliwości wcześniej w drodze umowy z pozostałymi współwłaścicielami, gdyż uprawnienie to może zostać wyłączone na czas nie dłuższy niż 5 lat, z możliwością przedłużenia na kolejne pięcioletnie okresy. Istotne jest jednak, że roszczenie o zniesienie współwłasności nie ulega przedawnieniu i może zostać podniesione przez uprawnionego w każdym czasie.

Jeżeli chodzi o tryby zniesienia współwłasności, to można wyróżnić umowny oraz sądowy tryb zniesienia współwłasności. Umowa znosząca współwłasność może być zawarta tylko przez wszystkich współwłaścicieli i powinna m.in. określać sposób zniesienia, zawierać oświadczenia o przeniesieniu udziałów lub postanowienia dotyczące spłat i dopłat oraz terminów ich uiszczenia. W przypadku umowy o zniesienie współwłasności, ustawa nie przewiduje żadnej formy szczególnej. Jeżeli przedmiotem umowy jest nieruchomość, to konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego. Gdy nie możemy dojść do porozumienia ze wszystkimi współwłaścicielami, nie będziemy mogli skorzystać z umownego trybu zniesienia współwłasności i pozostanie nam jedynie tryb sądowy.

 

Sądowe zniesienie współwłasności odbywa się w postępowaniu nieprocesowym przed sądem rejonowym, właściwym ze względu na miejsce położenia rzeczy, które wszczynane jest na wniosek jednego ze współwłaścicieli. We wniosku należy m.in. dokładnie określić rzecz mającą ulec podziałowi oraz przedstawić dowody prawa własności. Od takiego wniosku pobiera się opłatę stałą w kwocie 1000,- zł, a jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności opłata jest niższa i wynosi 300,- zł.

W trakcie postępowania sądowego rzecz wspólna może zostać podzielona pomiędzy współwłaścicieli na trzy sposoby. Są to podział rzeczy wspólnej (tzw. podział fizyczny), przyznanie rzeczy jednemu lub niektórym ze współwłaścicieli oraz sprzedaż rzeczy wspólnej (tzw. podział cywilny).

Zasadniczym sposobem zniesienia współwłasności jest podział fizyczny rzeczy. Podział taki nie może zostać przeprowadzony, jeżeli byłby on sprzeczny z ustawą (np. co do zasady nie można dokonać podziału budynku), ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy (np. gdyby podział miał doprowadzić do likwidacji przedsiębiorstwa) albo pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (np. w przypadku podziału dzieła sztuki). W przypadku podziału fizycznego, sąd może orzec na rzecz określonych współwłaścicieli dopłaty pieniężne, mające na celu wyrównanie różnic pomiędzy przyznaną częścią rzeczy a wysokością udziału w całej rzeczy.

Drugim sposobem sądowego zniesienia współwłasności jest przyznanie rzeczy na własność jednemu ze współwłaścicieli. Sposób ten umożliwia zachowanie przynajmniej jednemu ze współwłaścicieli prawa własności dotychczas wspólnej rzeczy. W tej sytuacji sąd powinien przyznać pozostałym dotychczasowym współwłaścicielom spłaty, będące równowartością ich udziałów. Jeżeli żaden z przedstawionych powyżej sposobów nie zostanie zastosowany, sąd może doprowadzić do zniesienia współwłasności przez sprzedaż rzeczy wspólnej. Ma to miejsce przede wszystkim wtedy, kiedy wszyscy współwłaściciele złożą co do tego zgodny wniosek. Ponadto, sąd może zarządzić sprzedaż rzeczy, jeżeli rzecz nie może zostać podzielona, a okoliczności (np. fakt, że rzecz nie jest przydatna żadnemu współwłaścicielowi) to uzasadniają. Możliwe jest także kumulowanie powyżej przedstawionych sposobów, np. przez podział fizyczny części wspólnej nieruchomości i przez sprzedaż pozostałej części.

Szczególne zasady znoszenia współwłasności zostały uregulowane w Kodeksie cywilnym odnośnie współwłasności nieruchomości rolnych. Ogólnie rzecz ujmując, przy znoszeniu takiej współwłasności dąży się do uniknięcia rozdrobnienia gospodarstwa rolnego.

Podsumowując, w polskim systemie prawnym własność z reguły przysługuje jednemu podmiotowi. W związku z tym, współwłasność jest uważana za stan przejściowy i dlatego jeżeli zależy nam na tym, aby pozostać we współwłasności należy wyłączyć uprawnienie do jej zniesienia (z ograniczeniami, o których wyżej wspomnieliśmy). W przeciwnym razie, każdy ze współwłaścicieli będzie uprawniony do wystąpienia do sądu z wnioskiem o zniesienie współwłasności, które może odbyć się w jeden z ww. sposobów.

Patrycja Dzięgielewska

aplikant radcowski

M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna

 

Reklama
PODATKI 2023
PODATKI 2023

Praktyczny komplet wiedzy dla księgowych i biur rachunkowych dotyczący wszystkich zmian w podatkach w 2023 r. Na pakiet składa się jedenaście publikacji prezentujących kompleksową informację prawną na temat podatków w 2023 r. oraz rozliczenia PIT za 2022 r. Dodatkowym atutem wersji PREMIUM jest webinarium VAT 2023.

Teraz komplet kupisz z rabatem 100 zł i e-bookiem w PREZENCIE!
Źródło: M. Szulikowski i Partnerzy Kancelaria Prawna
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od nieruchomości
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają:
    działki budowlane
    domy jednorodzinne
    garaże
    lasy
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    KSeF obligatoryjny od 2024. Lepiej wdrożyć jak najszybciej
    KSeF ma być obowiązkowy w Polsce od 1 stycznia 2024 r. Karanie za brak wdrożenia zacznie prawdopodobnie obowiązywać dopiero od drugiego półrocza. Od 2025 roku, zostanie wycofana możliwość wystawiania faktur przy zastosowaniu kas rejestrujących.
    Indeksy WIRON mogą być stosowane jako wskaźniki referencyjne od 2 grudnia 2022 r.
    W związku z wejściem w życie regulaminów indeksu WIRON i rodziny indeksów składanych WIRON oraz kodeksu postępowania ww. indeksów od 2 grudnia zostaną spełnione warunki do stosowania ich jako wskaźnik referencyjny w umowach, czy instrumentach finansowych - podała GPW Benchmark w komunikacie.
    Dodatek elektryczny (energetyczny) do prądu. Ile mogą otrzymać użytkownicy pomp ciepła? Jak złożyć wniosek?
    Wielofunkcyjność, wygoda, ekologia, a także efektywne i ekonomiczne ogrzewanie mieszkania oraz wody – to tylko niektóre walory cieszących się coraz większym zainteresowaniem pomp ciepła. Rozwiązanie właśnie zyskuje kolejny atut – dodatek elektryczny (zwany też dodatkiem energetycznym) do prądu. Ile użytkownik pompy ciepła może poprzez tę dopłatę zyskać oraz jak wnioskować o pieniądze? Wyjaśniamy.
    Pozew o WIBOR. Przełom? Czy jest szansa na "odwiborowanie" kredytów?
    Według części prawników, niedawne postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach może być przełomowe w kwestii kredytów złotowych. Wprawdzie jeszcze nie przesądza o ostatecznym wyroku, ale kredytobiorca ma płacić raty wyliczone bez WIBOR-u. I tak będzie przynajmniej przez okres trwania procesu. Mówi się również, że ten przypadek będzie wzbudzał spore zainteresowanie stron i może mieć podobny przebieg do typowej sprawy frankowowej. Pojawiają się także opinie, że wiele tego typu umów kredytowych może mieć wady. Jednak zdaniem ekspertów, na lawinę pozwów złotówkowiczów trzeba będzie długo poczekać. Do tego znawcy tematu dodają, że banki mogą zacząć chętniej zawierać ugody, żeby nie powtórzył się taki scenariusz jak z frankowiczami. Oczywiście czas pokaże, jak będzie to wyglądało w praktyce. Jedno jest jednak pewne, że instytucje bankowe muszą przygotować się na podejście do tego tematu, żeby nie powtórzyć błędów z kredytami walutowymi.
    MF: obowiązkowe e-faktury. Wkrótce konsultacje
    W grudniu 2022 r. ruszają konsultacje społeczne, dotyczące wprowadzenia Krajowego Systemu e-Faktur jako rozwiązania obowiązkowego od 2024 r. – poinformowali przedstawiciele Ministerstwa Finansów podczas czwartkowej konferencji prasowej.
    Czy warto brać kredyt hipoteczny na zakup mieszkania pod koniec 2022 roku?
    W dobie galopującej inflacji, wysokich kosztów kredytów oraz niestabilnej sytuacji geopolitycznej wstrzymujemy się z wieloma decyzjami, w tym o zakupie mieszkania. I nie chodzi o to, że nasze potrzeby się zmieniły. Stąd często pojawia się pytanie czy teraz jest dobry czas na zakup nieruchomości i zaciągnięcie kredytu hipotecznego, czy lepiej poczekać? Sprawdzamy!
    MSWiA: stopnie alarmowe BRAVO i CHARLIE-CRP przedłużone do końca lutego 2023 r.
    Premier Mateusz Morawiecki przedłużył do końca lutego obowiązywanie stopni alarmowych BRAVO i CHARLIE–CRP - podało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stopień BRAVO dotyczy zagrożenia terroryzmem, a CHARLIE-CRP - cyberterroryzmem.
    Rodzaje faktur VAT
    Faktura jest jednym z najbardziej związanych ze sprzedażą pojęć. Niejednokrotnie spotykamy się z nazwami faktura, faktura sprzedaży, faktura, VAT, faktura korygująca i wiele innych. Czym się charakteryzują? Kto je wystawia? Jakie elementy powinny zawierać różne rodzaje faktur?
    Podatek od nieruchomości w 2023 roku - stawki wzrosną prawie o 12%
    We wszystkich miastach wojewódzkich podjęto już decyzje o podniesieniu podatków od nieruchomości. Stawki poszły w górę przeciętnie o blisko 12%.
    Karta podatkowa 2023 - stawki [Tabele]
    Minister Finansów obwieścił stawki karty podatkowej na 2023 rok. Stawki wzrosną o ok. 13,3% w porównaniu do obowiązujących w 2022 roku - proporcjonalnie do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (tam znajdują się przepisy dotyczące karty podatkowej) przewiduje waloryzację stawek podatkowych w przypadku wzrostu tych cen. Trzeba pamiętać, że od 2022 roku można wybrać karty podatkowej jako nowej formy opodatkowania. W 2023 roku (tak jak w 2022 roku) będą mogli płacić kartę podatkową tylko ci podatnicy, którzy płacili ją w 2021 roku i po 31 grudnia 2021 r. nie zrezygnowali z tej formy opodatkowania ani nie utracili prawa do jej stosowania.
    Dodatek elektryczny - termin złożenia wniosku i wypłaty. Jak wypełnić wniosek?
    Od 1 grudnia 2022 r. do 1 lutego 2023 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dodatek w wysokości 1000 zł lub 1500 zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym zużywającym prąd do ogrzewania, będzie on wypłacany do 31 marca 2023 r.
    Projekt noweli ustawy o podatku akcyzowym ponownie do komisji sejmowej
    Projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw po drugim czytaniu w Sejmie trafić ma ponownie do sejmowej Komisji Finansów Publicznych w związku ze zgłoszeniem poprawki.
    Luki w ekosystemie startupowym
    Polskie startupy są niedofinansowane. Na rozwój brakuje im nawet kilkuset miliardów złotych – wynika z raportu „Luki w ekosystemie startupowym”, opracowanym przez Fundację Startup Poland we współpracy z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju.
    Stawka VAT na żywność 0% utrzymana do 30 czerwca 2023 r.
    Utrzymanie obecnej, obniżonej do 0 proc. stawki VAT na żywność zakłada projekt rozporządzenia MF, który został opublikowany w środę na stronach Rządowego Centrum Legislacji.
    Sankcje VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń
    Sankcje VAT. Nakładane na przedsiębiorców sankcje podatkowe VAT muszą być proporcjonalne do wagi naruszeń.
    Błędy poczty w doręczaniu pism obciążają skarbówkę!
    Błędy doręczeń poczty obciążają skarbówkę. Wygrana byłego członka zarządu spółki z fiskusem w sprawie o 1,5 mln zł
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Odpowiedź na sprostowanie do artykułu pt. „Ekspert celny ostrzega: uważaj na faktury od spedytora!”
    Tajemnica obrończa a raportowanie do GIF – konflikt interesów
    Raportowanie do GIF. Tajemnica obrończa a raportowanie o transakcjach podejrzanych – konflikt interesów wymagający ustawowej zmiany.
    Zmiany podatkowe 2022/2023 [szkolenie]
    Zmiany podatkowe 2022/2023. INFOR weźmie udział w szkoleniu “Zmiany podatkowe 2022/2023”. Szkolenie poprowadzi ceniony eksperta Samir Kayyali.
    UE chce prześwietlać korporacje międzynarodowe – zmiany w przepisach
    Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości. Zmiany dotyczyć będą największych firm ponadnarodowych, na które zostanie nałożony obowiązek publikacji sprawozdania finansowego.
    VAT 2023 [webinarium]
    VAT 2023. Zapraszamy na praktyczne webinarium „VAT 2023” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 9 grudnia 2022 roku. Polecamy!
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? [webinarium]
    PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian? Zapraszamy na praktyczne webinarium „PIT i CIT 2023. Jak przygotować się do zmian + Q&A” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 6 grudnia 2022 roku. Webinarium potrwa wyjątkowo 1,5 h! Polecamy!
    Błędy w sprawozdaniu finansowym – rodzaje i korekta
    Jakie błędy można popełnić sporządzając sprawozdanie finansowe? Jak poprawić te błędy? Jak korygować błędy w sprawozdaniu finansowym przed jego zatwierdzeniem a jak po zatwierdzeniu?
    Praca z domu a rachunki za prąd (energię elektryczną)
    Od momentu odwołania stanu epidemii w naszym kraju, wiele firm zdecydowało się na powrót pracowników do biur. Zgodnie z danymi GUS[1] pozyskanymi podczas badania „Popyt na pracę”, w czerwcu 2022 r. odsetek osób, które pracowały zdalnie w związku z sytuacją epidemiczną w ogólnej liczbie pracujących wyniósł jedynie 3,8%. Zbliżająca się zima, która często niesie za sobą utrudnienia komunikacyjne, może być jednak dla wielu firm dobrym pretekstem do zwiększenia ilości dni pracy zdalnej. Jeśli tak będzie, jak rozsądnie ją zaplanować, by używanie urządzeń elektronicznych nie odbiło się negatywnie na wysokości rachunków za prąd?
    E-bilet autostradowy - gdzie można kupić
    Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała 28 listopada 2022 r., że do sieci dystrybucji e-biletu autostradowego dołączyli nowi partnerzy: firma Neptis S.A. z aplikacją Yanosik oraz Autokonto Sp. z o.o. z aplikacją Autokonto. Ponadto Autopay Mobility Sp. z o.o. rozpoczął wydawanie e-biletów autostradowych poprzez aplikację Banku Millennium.