Jakie są metody wyceny aktywów i pasywów

Na dzień bilansowy wartości niematerialne i prawne wycenia się w wartości początkowej pomniejszonej o odpisy amortyzacyjne, jak również o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości.

Odpisów amortyzacyjnych wartości niematerialnych i prawnych dokonuje się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych albo według stawek określonych decyzją dysponenta części budżetowej lub zarządu jednostki samorządu terytorialnego.

Zasady wyceny

I tak np. środki trwałe pochodzące z zakupu wycenia się w cenie nabycia, na którą składa się cena zakupu powiększona o koszty zakupu (koszty transportu, załadunku, wyładunku, ubezpieczenia, opłat notarialnych) oraz koszty związane z przystosowaniem składnika majątku do używania.

Cenę zakupu stanowi cena należna dostawcy za dany składnik aktywów, bez naliczonego VAT, jeżeli podlega on zwrotowi lub odliczeniu od VAT należnego.

Cenę nabycia pomniejszają udzielone przez dostawcę rabaty lub opusty. Z kolei otrzymane w darowiźnie środki trwałe wycenia się według wartości rynkowej z dnia nabycia, z uwzględnieniem stopnia dotychczasowego zużycia lub w wartości niższej, określonej w umowie darowizny lub w umowie o nieodpłatnym przekazaniu.

Środki trwałe wytworzone we własnym zakresie wycenia się, uwzględniając koszty bezpośrednie i pośrednie poniesione od momentu podjęcia inwestycji aż do czasu przyjęcia środka trwałego do używania.

Ujawnione w toku inwentaryzacji środki trwałe wycenia się w wartości wynikającej z posiadanych dokumentów, a w przypadku ich braku - według wyceny eksperta.

Środki trwałe na dzień bilansowy wycenia się w wartości początkowej pomniejszonej o dokonane odpisy amortyzacyjne i umorzeniowe, jak również o odpisy z tytułu trwałej utraty ich wartości.

Pozostałe środki trwałe ewidencjonuje się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, a otrzymane od innej jednostki - w wartości określonej w decyzji właściwego organu.

Pozostałe środki trwałe otrzymane w formie darowizny wycenia się w wartości ustalonej na poziomie aktualnych cen nabycia, chyba że umowa darowizny określa tę wartość w niższej wysokości.

Wycena należności

Należności wycenia się na dzień bilansowy w kwocie wymaganej zapłaty z zachowaniem zasady ostrożności.

Nie dokonuje się odpisów aktualizujących należności z tytułu dochodów i wydatków budżetowych, a odpisy aktualizujące należności na rzecz funduszy tworzonych na podstawie właściwych ustaw obciążają fundusze. Odsetki od należności i zobowiązań, w tym również do tych, do których stosuje się przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych, ujmuje się w księgach rachunkowych w momencie ich zapłaty lub pod datą ostatniego dnia kwartału w wysokości odsetek należnych na koniec tego kwartału.

Środki trwałe w budowie

Cena nabycia lub koszt wytworzenia środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obejmuje ogół ich kosztów poniesionych przez jednostkę za okres budowy, montażu, przystosowania lub ulepszenia, do dnia bilansowego lub przyjęcia do używania, w tym również:

l niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy,

l koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu ich finansowania i związane z nimi różnice kursowe, pomniejszone o przychody z tego tytułu.

Należy pamiętać, że do kosztów inwestycji nie zalicza się kosztów ogólnego zarządu, kosztów sprzedaży, kosztów utrzymania komórek inwestycyjnych, przetargów, ogłoszeń itp.

W przypadku jednostki budżetowej nie występują inne rodzaje inwestycji niż opisane powyżej, a dotyczące majątku trwałego. W planie finansowym jednostki budżetowej mogą być ujęte środki na inwestycje dotyczące środków trwałych, np. na zakup nowych środków czy remonty.

Ewidencja zapasów

W jednostce budżetowej zapasy ograniczają się wyłącznie do materiałów i towarów.

Zakupione materiały i towary ujmuje się w ewidencji według rzeczywistych cen ich nabycia. Można je także ujmować w rzeczywistych cenach zakupu, jeżeli ustalono, że koszty ich zakupu zalicza się w całości do kosztów okresu, w którym je poniesiono.

Trzeba zauważyć, że w ewidencji materiałów i towarów można stosować także stałe ceny ewidencyjne. W przypadku jednak wystąpienia odchyleń między ceną rzeczywistą a ewidencyjną, należy je ująć w księgach rachunkowych na koncie 340 „Odchylenia od cen ewidencyjnych materiałów i towarów”. Na dzień bilansowy zapasy wycenia się według cen nabycia, względnie zakupu, nie wyższych od ich cen sprzedaży netto.

Zobowiązania

Wszystkie zobowiązania w jednostce budżetowej mają charakter krótkoterminowy, czyli dotyczą danego roku budżetowego. Samorządowa jednostka budżetowa nie ma uprawnień do zaciągania zobowiązań długoterminowych, gdyż to może stanowić naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Na dzień bilansowy zobowiązania wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty, czyli uwzględniając także odsetki naliczone przez kontrahenta.

Zobowiązania oraz inne składniki pasywów wyrażone w walutach obcych wycenia się nie później niż na koniec kwartału, według zasad obowiązujących na dzień bilansowy.

Środki pieniężne

Krajowe środki pieniężne ujmuje się w księgach rachunkowych w wartości nominalnej. Środki pieniężne wyrażone w walutach obcych w ciągu roku ujmuje się w ewidencji księgowej w wartości nominalnej przeliczonej na złote polskie według kursu zakupu lub kursu sprzedaży dla danej waluty na dzień przeprowadzenia operacji, ustalonego przez bank, z którego usług korzysta jednostka.

Trzeba zauważyć, że jeżeli na dzień bilansowy, średni kurs walut obcych różni się od kursu przyjętego do ustalenia zaewidencjonowanych wartości środków pieniężnych, to przed sporządzeniem bilansu wartość środków pieniężnych wyrażonych w walutach obcych należy zaktualizować, przyjmując średni kurs walut ustalony przez prezesa NBP na dzień bilansowy, a powstałe z tego tytułu różnice kursowe wyrażone w złotych zalicza się do przychodów lub kosztów finansowych.

RZECZOWE AKTYWA TRWAŁE

W jednostce budżetowej aktywa trwałe stanowią:

l środki trwałe własne lub stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, otrzymane nieodpłatnie na podstawie decyzji właściwego organu, które można wyceniać w wartości określonej w tej decyzji;

l pozostałe środki trwałe, do których zalicza się m.in.

- środki dydaktyczne, w tym także środki transportu służące do nauczania i wychowania w szkołach i placówkach oświatowych,

- odzież i umundurowanie,

- wszelkie środki trwałe (wyposażenie) o wartości nieprzekraczającej wielkości ustalonej w przepisach podatkowych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100 proc. ich wartości w miesiącu oddania do używania.

BEATA KOŁODZIEJ

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

l Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.).

l Rozporządzenie ministra finansów z dnia 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. nr 142, poz. 1020).