Koniec kas fiskalnych i połowa odsetek za błąd w rozliczeniu. Pakiet „Deregulacja 2.0"

• Aplikacja zamiast kasy fiskalnej
• Interpretacje z terminem ważności
• Połowa odsetek i milcząca zgoda
• Koniec sprawdzania bez końca
• Źródła:

Rząd wchodzi w kolejną fazę deregulacji. Pierwszy etap opierał się na punktowych zmianach – z 347 postulatów przyjętych do realizacji dwie trzecie zostało już przeprocedowanych, a ponad 160 zmian prawa weszło w życie. Teraz przyszedł czas na reformy systemowe, a zmiany dotyczą przede wszystkim relacji podatnika z administracją skarbową.

– Ma być prościej i ma być pewniej – deklarował podczas konferencji prasowej minister finansów i gospodarki Andrzej Domański, wskazując cztery filary pakietu:

1. pewne interpretacje podatkowe,
2. rozszerzenie milczącej zgody,
3. czytelne procedury kontaktu z administracją oraz
4. wykorzystanie cyfryzacji do uproszczenia rozliczeń.

Aplikacja zamiast kasy fiskalnej

Najbardziej odczuwalną dla przedsiębiorców zmianą ma być rezygnacja z obowiązku posiadania fizycznej kasy fiskalnej. Zastąpi ją prosta, darmowa aplikacja na dowolne urządzenie mobilne, za pomocą której podatnik wystawi paragon z kodem QR lub e-paragon.

Nowe e-paragony mają przy tym drugie dno: dzięki nim administracja będzie w stanie przygotować za podatnika wstępnie wypełnioną deklarację VAT. Rozwiązanie obejmie około 2 mln podatników VAT, którzy sami zdecydują, czy z niego skorzystać – wystarczy zweryfikować dane i zatwierdzić wysyłkę. Resort finansów otwarcie nawiązuje do sukcesu usługi Twój e-PIT: skoro PIT można rozliczyć jednym kliknięciem, tak samo ma być z VAT.

Interpretacje z terminem ważności

Drugi filar pakietu dotyczy interpretacji podatkowych. Rocznie dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wydaje ich około 25 tys., a łącznie w systemie funkcjonuje już ponad pół miliona – w praktyce trudno ustalić, które z nich pozostają aktualne. Nowe przepisy wprowadzą pięcioletni okres ważności interpretacji indywidualnych. Po tym okresie administracja sprawdzi aktualność interpretacji – jeśli pozostanie zgodna z prawem, jej ważność zostanie przedłużona, a jeśli nie, zostanie usunięta z systemu w sposób widoczny dla podatnika. Co istotne, jeżeli urząd zmieni interpretację w okresie jej obowiązywania, podatnik nie zapłaci zaległego podatku. Zmiana interpretacji ogólnej nie ma zaś pozbawiać podatnika ochrony wstecz – negatywne skutki mają być wyłączone na przyszłość.

Uporządkowana zostanie także sfera podatków lokalnych. Dziś interpretacje w sprawach podatków lokalnych wydają organy gmin – w praktyce blisko 2500 różnych ośrodków interpretacyjnych. Po zmianach jednolite interpretacje obowiązujące w całym kraju będzie wydawał jeden organ, a przedsiębiorca posiadający nieruchomości w kilku gminach złoży tylko jeden wniosek. Ponadto znane obecnie z VAT i akcyzy mechanizmy wiążących informacji mają zostać rozszerzone na podatki dochodowe – PIT i CIT – w ramach jednej wspólnej procedury.

Połowa odsetek i milcząca zgoda

Pakiet premiuje podatników działających w dobrej wierze. System sam wykryje i zasygnalizuje prosty błąd w rozliczeniu, a podatnik, który poprawi go przed reakcją urzędu, zapłaci jedynie 50 proc. odsetek i uniknie konsekwencji karnoskarbowych. Ta sama obniżona stawka obejmie podatników, którzy spóźnią się ze złożeniem pierwszej deklaracji, ale złożą ją i uregulują podatek bez wezwania urzędu. Według zapowiedzi ministra Domańskiego zmiana ta mogłaby wejść w życie w pierwszej połowie 2027 r.

Rozszerzona zostanie zasada milczącej zgody. Jeśli podatnik zawnioskuje o odroczenie terminu, umorzenie kosztów postępowania albo przywrócenie terminu zgłoszenia nabycia spadku lub darowizny, a urząd nie odpowie w terminie – sprawa zostanie rozstrzygnięta na korzyść wnioskodawcy. Analogiczny mechanizm obejmie sprawy proceduralne przedsiębiorców, m.in. zawieszenie postępowania czy przedłużenie zabezpieczenia. Poszerzona milcząca zgoda ma wejść w życie jeszcze w pierwszym kwartale 2027 r.

Koniec sprawdzania bez końca

Trzecia grupa zmian porządkuje procedury. Czynności sprawdzające, których rocznie prowadzonych jest około 2,5 mln, zyskają jasno określony początek i koniec, a podatnik stosujący się do poczynionych w ich toku ustaleń będzie chroniony przed odsetkami za zwłokę i postępowaniem karnoskarbowym. Urząd nie będzie też mógł żądać dokumentów, które może pobrać automatycznie z systemów teleinformatycznych. Wydłużony zostanie ponadto termin na odwołanie od decyzji podatkowej – z 14 do 30 dni. Tylko w 2025 r. podatnicy złożyli 6,5 tys. odwołań, a obecny termin często nie wystarcza nawet na zebranie dokumentów.

Na liście znalazły się ponadto: proporcjonalna odpowiedzialność współwłaścicieli za podatek od nieruchomości (koniec ściągania całej kwoty od jednego z nich), zasada istotności (urząd nie wszczyna postępowań przy błahych pomyłkach bez celowego działania na szkodę Skarbu Państwa), zaświadczenie o niezaleganiu dla podatników spłacających zaległości w ratach lub układzie oraz poszerzony katalog dobrowolnych zabezpieczeń – z hipoteką przymusową i zastawem zamiast blokady rachunku.

Kierunek zmian trudno oceniać inaczej niż pozytywnie – pakiet realnie przesuwa ciężar ryzyka błędu z podatnika na administrację. Doświadczenie uczy jednak ostrożności: według rządowego podsumowania 21 zmian deregulacyjnych nie weszło w życie z powodu wet prezydenta, a diabeł jak zwykle będzie tkwił w szczegółach projektów. Przedsiębiorcy powinni więc śledzić wykaz prac legislacyjnych Rady Ministrów i na razie rozliczać się według obecnych zasad.

Źródła:

– komunikat Ministerstwa Finansów z 6 lipca 2026 r. „Deregulacja 2.0: przyjazna administracja skarbowa i pewność prawa podatkowego” – opubl. www.gov.pl/web/finanse