Podatek u źródła 2025: Objaśnienia podatkowe ministra finansów dot. statusu rzeczywistego właściciela. Praktyczne szanse i nieoczywiste zagrożenia

• Pozytywne sygnały z objaśnień – co zasługuje na plus?
• Wątpliwości i niedopowiedzenia – co może budzić niepokój?
• Objaśnienia to dopiero początek…

Pozytywne sygnały z objaśnień – co zasługuje na plus?

Opublikowane przez Ministerstwo Finansów Objaśnienia zawierają elementy, które można ocenić zdecydowanie pozytywnie – zarówno z perspektywy praktyki rynkowej, jak i oczekiwań podatników.

Jednym z najważniejszych sygnałów jest oficjalne uznanie podejścia „look-through approach” (LTA). W skrócie, jest to rozwiązanie, które pozwala – obrazowo mówiąc – „zajrzeć przez” spółkę pośredniczącą i ocenić, kto faktycznie stoi za przepływem środków. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie sytuacji, w której podatnik automatycznie traci prawo do preferencji tylko dlatego, że płatność trafia do pośrednika.

Choć podejście „look-through approach” było już wcześniej stosowane w praktyce i jest rozpoznanym zagadnieniem w doktrynie międzynarodowego prawa podatkowego, brakowało mu oficjalnego usankcjonowania w przepisach lub interpretacjach ogólnych, co było wykorzystywane przez organy podatkowe w sytuacjach wątpliwych do interpretacji przepisów na niekorzyść podatników. Teraz, gdy mechanizm ten został jednoznacznie wskazany w Objaśnieniach, jego stosowanie nie powinno być kwestionowane przez organy podatkowe. To ważny krok w stronę ujednolicenia praktyki i zwiększenia przewidywalności w zakresie stosowania preferencji WHT.

Kolejnym istotnym ułatwieniem jest wprowadzenie możliwości domniemania spełnienia warunku „beneficial owner” w określonych przypadkach. Choć nie oznacza to pełnej automatyzacji procesu, to jednak stanowi realne uproszczenie dla podatników, którzy dotychczas musieli każdorazowo wykazywać spełnienie tego warunku w sposób pełny i bezpośredni w stosunku do konkretnego podmiotu. Domniemanie może w praktyce ograniczyć liczbę sytuacji spornych i zmniejszyć ryzyko zakwestionowania preferencji przez organy podatkowe.

Na uwagę zasługuje również nowość w postaci dopuszczenia tzw. substratu osobowo-majątkowego w ujęciu skonsolidowanym. To podejście, które pozwala oceniać rzeczywistą działalność gospodarczą nie tylko przez pryzmat jednej spółki, będącej bezpośrednim odbiorcą płatności, lecz także z uwzględnieniem potencjału i zasobów innych podmiotów w ramach tej samej grupy kapitałowej ulokowanych w tej samej jurysdykcji. Takie rozszerzenie perspektywy może mieć istotne znaczenie dla dużych struktur, gdzie często spotykaną praktyką jest ścisła specjalizacja podmiotów w zakresie poszczególnych rodzajów usług (zarządzanie, księgowość itp.).

Wątpliwości i niedopowiedzenia – co może budzić niepokój?

 Choć publikacja Objaśnień to niewątpliwie krok w dobrą stronę, nie sposób pominąć elementów, które nadal budzą poważne wątpliwości – zarówno interpretacyjne, jak i systemowe. Mimo podnoszenia ich w ramach konsultacji poprzedzających wydanie Objaśnień, nie udało się przekonać Ministerstwa do podjęcia dalej idących wyjaśnień w tych obszarach.

Jednym z najbardziej rzucających się w oczy braków jest pominięcie zasady proporcjonalności. W dokumencie nie znalazło się jednoznaczne potwierdzenie, że utrata preferencji podatkowych powinna następować wyłącznie w przypadku nadużycia prawa. Tymczasem to właśnie ta zasada – wielokrotnie podkreślana w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE – stanowi fundament unijnego podejścia do przeciwdziałania nadużyciom. Jej brak w objaśnieniach może prowadzić do nadinterpretacji ze strony organów podatkowych, które – nie mając wyraźnego ograniczenia – mogą stosować odmowę preferencji w sposób zbyt szeroki i nieproporcjonalny.

Kolejnym kontrowersyjnym aspektem jest sposób, w jaki potraktowano intepretację dyrektyw unijnych, w szczególności Dyrektywy Parent-Subsidiary. Chodzi o Dyrektywę Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (wersja przekształcona), Dz.U. L 345 z 29.12.2011, s. 8–16 (dalej: Dyrektywa Parent-Subsidiary).

Objaśnienia wprowadzają wymóg posiadania statusu „beneficial owner” również przy wypłacie dywidend, mimo że taki warunek nie wynika wprost z treści dyrektywy. Może to prowadzić do sytuacji, w której krajowe interpretacje zaczną być niespójne z regulacjami unijnymi, co z kolei rodzi ryzyko naruszenia zasady pierwszeństwa prawa UE. Dla podatników oznacza to większą niepewność i konieczność dodatkowej ostrożności przy planowaniu transakcji transgranicznych.

Być może najbardziej niepokojącym elementem objaśnień jest jednak deklaracja, że niektóre przedstawione w nich mechanizmy – jak choćby „look-through approach” – nie muszą być stosowane przez organy podatkowe. Tego rodzaju zastrzeżenia podważają sens całego dokumentu jako narzędzia zwiększającego pewność prawa. Jeśli bowiem podatnik, działając zgodnie z Objaśnieniami, nie ma gwarancji, że organy podatkowe przyjmą to samo podejście, to trudno mówić o realnej ochronie wynikającej z ich stosowania. W praktyce może to oznaczać, że (w szczególności w przypadku kontroli) nawet najbardziej starannie przygotowana dokumentacja i działalnie w zgodzie z Objaśnieniami nie wystarczą by przekonać fiskusa.

Objaśnienia to dopiero początek…

Opublikowane przez Ministerstwo Finansów Objaśnienia to bez wątpienia ważny i wyczekiwany krok w stronę uporządkowania praktyki stosowania przepisów. Warto jednak pamiętać, że dokument ten – mimo swojej objętości i zakresu – nie stanowi kompletnej „mapy” działania dla podatników. Raczej należy go traktować jako kompas, który wskazuje kierunek, ale nie gwarantuje bezpiecznego dotarcia do celu.

Ostateczna wartość praktyczna Objaśnień będzie zależała od tego, jak organy podatkowe podejdą do ich stosowania w konkretnych sprawach. W szczególności chodzi tu o aspekt czasowy stosowania Objaśnień. Mimo długiego i mozolnego procesu ich powstawania, dotyczą one przepisów, które zostały wprowadzone od 2019 r., a obowiązują w pełni od 2022. Pozostaje nadzieja, że organy będą stosować uzgodnioną dziś interpretację z Objaśnień do zdarzeń mających miejsce w całym okresie obowiązywania komentowanych przepisów. Niestety, Objaśnienia nie zawierają żadnych wskazówek w tym zakresie, co zapewne przyczyni się do wielu sporów dotyczących tej materii. Równie istotna przy zastosowaniu Objaśnień będzie postawa samych płatników i podatników – ich gotowość do obrony swoich praw, umiejętność dokumentowania spełnienia warunków oraz bieżące monitorowanie praktyki organów.

Co warto zrobić już teraz? Dla praktyków podatkowych kluczowe będzie przeanalizowanie, które elementy Objaśnień można wykorzystać w bieżących sprawach oraz uważne śledzenie, jak organy podatkowe odnoszą się do nowych wytycznych – zwłaszcza w przypadku toczących się już kontroli i postępowań.

Z kolei przedstawiciele biznesu – w szczególności CFO oraz działy compliance – powinni jak najszybciej przeanalizować wpływ nowych Objaśnień na wewnętrzne procedury związane z podatkiem u źródła. Kluczowe będzie nie tylko zaktualizowanie dokumentacji dotyczącej statusu „beneficial owner”, ale również zapewnienie, że prowadzone procesy weryfikacyjne są spójne, kompletne i dobrze udokumentowane. To właśnie od jakości tych działań zależeć będzie możliwość skutecznej obrony przed ewentualnymi zarzutami ze strony organów podatkowych.

Nowe objaśnienia WHT pod lupą CRIDO – zapraszamy na webinar

 Już 17 lipca 2025 r. o godz. 10:00 zapraszamy na webinar organizowany przez CRIDO, podczas którego nasi eksperci podatkowi szczegółowo omówią nowe objaśnienia. Wskażemy, które zmiany rzeczywiście mogą ułatwić rozliczenia, a które – mimo pozornej klarowności – mogą okazać się pułapką.
Rejestracja dostępna jest pod tym linkiem: https://crido.pl/events/webinar-objasniania-mf-w-sprawie-beneficial-owner-wht-game-changer-czy-nihil-novi/?utm_source=infor&utm_medium=article&utm_campaign=Beneficial-Owner-WHT-lipiec2025

Adrian Stępień, partner w CRIDO

Źródło: Objaśnienia podatkowe ministra finansów z 3 lipca 2025 r. - Stosowanie tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela dla celów podatku u źródła.