Odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy kosztem podatkowym

Tak wynika z wyroku WSA w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2015 r., III SA/Wa 2320/14. 

VAT po zmianach od 1 lipca 2015 r.

Wnioskodawcą była spółka prowadząca sieć kawiarni. Lokale, w których prowadzona była działalność były przez spółkę zajmowane na podstawie umów najmu. Po dokonaniu przez spółkę gruntownej analizy ekonomicznej, która wykazała nierentowność niektórych (obecnych i dopiero planowanych) placówek, spółka zdecydowała się na rozwiązanie umów najmu, z czym niejednokrotnie wiązała się również konieczność zapłaty odszkodowania / kary z tytułu odstąpienia od umowy. Należy jednak podkreślić, że w przypadku odstąpienia od umowy wysokość świadczenia była niższa niż przewidywane straty związane z funkcjonowaniem nierentownych lokali do końca okresu umowy najmu.

W tych okolicznościach spółka zwróciła się do organu podatkowego z wnioskiem o interpretację, w którym zapytała, czy prawidłowe jest stanowisko, iż wydatki poniesione w związku z koniecznością uiszczenia przedmiotowych kar/odszkodowań stanowią dla niej koszty uzyskania przychodu dla celów podatku dochodowego od osób prawnych. Spółka podkreśliła, że w obliczu dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej, poniesienie pewnych wydatków (jak np. zaplata kary umownej nie wyłączonej z kosztów uzyskania przychodów) ograniczy straty, które zachwiałyby możliwością uzyskiwania przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

Organ podatkowy uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, wskazując, że podatnik nie jest uprawniony do „przerzucania” na Skarb Państwa kosztów swoich nietrafionych decyzji biznesowych. Spółka - po wyczerpaniu toku instancyjnego – złożyła skargę do WSA, który to przychylił się do jej stanowiska, uchylając zaskarżoną interpretację. W ustnym uzasadnieniu sąd powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą w tym zakresie. WSA wskazał, że w analizowanej sprawie związek z przychodem może przejawiać się np. w tym, że dojdzie do zaoszczędzenia kwoty niezbędnej do uiszczenia czynszu czy też innych wydatków związanych z funkcjonowaniem nierentownego obiektu. Warszawski WSA wydał wyrok, w którym potwierdził, że odszkodowanie uiszczone na rzecz kontrahenta w związku z przedterminowym zakończeniem umowy najmu nierentownego lokalu może stanowić koszt podatkowy. Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą.

Zgodnie z dominującą linią orzeczniczą

W komentowanym wyroku WSA zasadnie stwierdził, iż związek danego kosztu z przychodem może przejawiać się w tym, że spółka zminimalizuje swoje przyszłe straty tj. zaoszczędzi kwotę niezbędną do uiszczenia opłat czynszowych oraz innych wydatków związanych z funkcjonowaniem niegenerujących przychodów kawiarni. Innymi słowy, rozstrzygające znaczenie ma rozumienie terminów "zachowanie" i "zabezpieczenie" źródła przychodów. W szczególności, jeżeli jako zabezpieczenie źródła przychodów należy rozumieć koszty poniesione na zabezpieczenie istniejącego (podstawowego) źródła przychodów, w taki sposób, aby to źródło funkcjonowało w bezpieczny sposób, to ograniczenie strat finansowych w postaci rezygnacji z wydatku, pomimo poniesienia pewnych kosztów, służy właśnie temu celowi. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w analizowanym przypadku, Wnioskodawca nie może zatem ponosić negatywnych konsekwencji prób minimalizacji strat.

Wprawdzie żaden przepis ustawy o CIT nie wskazuje jednoznacznie na możliwość pomniejszenia opodatkowanego dochodu o wydatki poniesione w celu uniknięcia strat ekonomicznych, to jednak działania takie wydają się wystarczającą podstawą do uznania, iż spółka poniosła je w celu zabezpieczenia źródła przychodu.

Trudno natomiast zgodzić się z zaprezentowaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie argumentacją przemawiającą za tym, iż celowość poniesienia przedmiotowego wydatku nie została osiągnięta, ponieważ w badanych okolicznościach „racjonalność” postępowania Wnioskodawcy nie zabezpiecza/zachowuje źródła przychodów lecz w istocie je unicestwia, bądź też znacznie ogranicza to źródło poprzez zaprzestanie działalności w wynajmowanych lokalach.

WSA w Warszawie uznał, iż racjonalny ustawodawca dopuszcza możliwość uznawania za koszty podatkowe wydatków przeznaczonych na zamknięcie niekorzystnych inwestycji. Komentowane stanowisko sądu nie powinno budzić kontrowersji, z racji tego, iż taka linia orzecznicza jest podtrzymywana w aktualnych rozstrzygnięciach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Komentowany wyrok jest nieprawomocny.

Karolina B. Czerwińska, konsultant w Dziale Prawno-Podatkowym PwC

Podatek od spadków i darowizn 2015 - PDF

Spadki - testament, zachowek, dziedziczenie. Zmiany w prawie spadkowym 2015 – PDF