Czy imprezy integracyjne są przychodem pracownika … nawet nieobecnego?

Taka sytuacja z pewnością powoduje ból głowy księgowych w wielu firmach. Nie mają bowiem pewności jak postąpić.

Czy tak jak każe fiskus i opodatkować pracowników z tytułu imprez firmowych, czy też odważnie podatku nie naliczyć, pokładając w razie czego nadzieję w dość utrwalonej, korzystnej dla podatników linii orzeczniczej sądów administracyjnych.

Zobaczmy jakiej argumentacji używają obie strony tego uciążliwego dla podatników „sporu”.

Stanowisko fiskusa
(na podstawie argumentacji użytej w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 8 lipca 2010 r. - nr IBPBII/1/415-411/10/BD).

Zdaniem organów podatkowych z art. 11 i art. 12 ustawy o PIT wynika, że do przychodów pracownika ustawodawca zaliczył nie tylko otrzymane pieniądze, ale i świadczenia, które przybrały postać rzeczy, wykonywania usług, bądź udostępniania rzeczy lub praw.

Tak szerokie zdefiniowanie pojęcia przychodu pracownika wskazuje, iż w każdym przypadku, w którym uzyska on realną korzyść, będzie to rodzić obowiązek zwiększenia jego przychodu, z wyjątkiem świadczeń określonych w katalogu zwolnień przedmiotowych, zawartych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT.

Do nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych na rzecz pracownika związanych ze stosunkiem pracy zalicza się zatem między innymi różnego rodzaju spotkania o charakterze imprez integracyjnych, a w zasadzie ich wartość.

Jeżeli przedmiotem nieodpłatnego świadczenia lub świadczenia częściowo odpłatnego nie jest rzecz lub usługa wchodząca w zakres działalności pracodawcy, wartość pieniężną tego rodzaju świadczenia ustala się według zasad określonych w art. 11 ust. 2-2b ustawy (art. 12 ust. 3 ww. ustawy).

Dlatego w sytuacji usług zakupionych przez pracodawcę, wartość pieniężną tych świadczeń ustala się według cen zakupu.

Polecamy: serwis Koszty

Polecamy: serwis Podatki osobiste

W myśl przepisu art. 11 ust. 2a ustawy o PIT, wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:
- jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców,
- jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu,
- jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku,
- w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.

Nie ma znaczenia, czy impreza jest finansowana z funduszu socjalnego

Na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT wolna od podatku dochodowego jest wartość otrzymywanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej, o której mowa w przepisach o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, rzeczowych świadczeń oraz otrzymanych przez niego w tym zakresie świadczeń pieniężnych, sfinansowanych w całości ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych, łącznie do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 380 zł. Przy czym rzeczowymi świadczeniami nie są bony, talony i inne znaki, uprawniające do ich wymiany na towary lub usługi. 

Z przepisu art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT wynika, że zwolnienie od podatku dochodowego rzeczowych świadczeń otrzymanych przez pracowników, możliwe jest, jeżeli są spełnione łącznie następujące przesłanki:
- świadczenie ma charakter świadczenia rzeczowego lub pieniężnego,
- źródłem finansowania są w całości środki z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych,
- wartość tych świadczeń rzeczowych nie przekracza w roku podatkowym kwoty 380 zł.

Jak wynika z powyższego, ze zwolnienia w limitowanej części korzystają świadczenia o charakterze rzeczowym lub pieniężnym.

Zdaniem organów podatkowych świadczenie rzeczowe nie jest przeciwieństwem świadczenia pieniężnego w takim sensie, że każde świadczenie, które nie jest pieniężne jest świadczeniem rzeczowym.

Należy podkreślić, iż użyte w ww. przepisie sformułowanie „sfinansowane w całości z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych” oznacza, że pracodawca bądź związki zawodowe są ze swej strony zobligowane do finansowania lub współfinansowania świadczeń na rzecz pracownika wyłącznie z wymienionych w tym przepisie funduszy.

Przepis ten zatem określa źródło finansowania świadczeń rzeczowych, uznając że dla zastosowania zwolnienia od podatku koniecznym jest, aby pracodawca nie sfinansował tych świadczeń z innych źródeł niż zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Ustawodawca nie odnosi się natomiast do wielkości udziału w finansowaniu świadczeń rzeczowych, tj. możliwe jest zarówno pokrycie przez zakład pracy 100% wartości świadczeń, bądź częściowe jego sfinansowanie z wymienionych w przepisie źródeł.

W związku z tym, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiuje rzeczy, ani świadczenia rzeczowego, należy odwołać się do znaczenia tych pojęć w języku potocznym lub definicji stosowanych w innych dziedzinach prawa.

W konsekwencji, zdaniem fiskusa, nie można uznać, iż spotkania pracownicze (integracyjne), finansowane przez zakład pracy z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych są świadczeniami rzeczowymi lub pieniężnymi, bowiem ich uczestnicy nie otrzymują świadczeń o charakterze materialnym, tj. rzeczowym, ani pieniężnym. Przedmiotem świadczenia jest w tym przypadku usługa, a nie rzeczy, czy pieniądze. 

Jak wyliczyć przychód pracownika z tytułu imprezy integracyjnej

Zdaniem organów podatkowych nie ma przeszkód w ustaleniu wartości nieodpłatnego świadczenia otrzymanego przez pracowników z tytułu uczestnictwa spotkaniach integracyjnych. 

Co ważne wg opinii fiskusa o powstaniu przychodu ze stosunku pracy nie przesądza fakt skorzystania przez pracownika z oferowanych przez pracodawcę spotkań integracyjnych oraz wszelkich atrakcji zapewnionych podczas tych imprez, lecz samo otrzymanie przez pracownika możliwości skorzystania z imprez integracyjnych o określonej wartości pieniężnej (w zależności od formy w jakiej spotkanie to zostanie zorganizowane, tj. w restauracji, teatrze, w miejscu pracy, w postaci festynu, pikniku).

Postawienie do dyspozycji pracownikowi możliwości nieobowiązkowego uczestnictwa w spotkaniach integracyjnych, które skierowane są tylko do pracowników Spółki, stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen zakupu usług. Ryczałtowy sposób opłacania przez pracodawcę kosztów związanych z organizacją poszczególnych imprez, także tych połączonych z dodatkowymi atrakcjami nie stanowi przeszkody w ustaleniu wartości świadczenia przypadającego na każdego uprawnionego pracownika.

Nieistotne jest przy tym, co i ile dany pracownik skonsumuje, czy z ilu i jakich atrakcji skorzysta, gdyż koszty zakupu poszczególnych postawionych do dyspozycji świadczeń ponoszone będą niezależnie od tego czy pracownicy skorzystają z nich w pełnym zakresie, czy też nie. Istotnym dla celów podatkowych jest to, że pracownik będzie miał możliwość skorzystania z udziału w poszczególnych spotkaniach integracyjnych zaoferowanych mu przez pracodawcę – zostaną mu one postawione do dyspozycji.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach takie stanowisko potwierdziła uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2010 r. sygn. II FPS 1/10, gdzie NSA uznał, że nieodpłatne świadczenie (chodziło o pakiety medyczne) to już samo zagwarantowanie pracownikowi możliwości skorzystania z uprawnienia. O powstaniu przychodu nie decyduje natomiast okoliczność faktycznego skorzystania ze świadczenia. 

Zdaniem fiskusa nie jest ważne, że pracodawca nie może ustalić ile każdy pracownik zjadł i wypił każdy pracownik ani z jakich dodatkowych atrakcji skorzystał jest nietrafny.

Pracownik uzyska przychód w chwili umożliwienia mu wzięcia udziału w takiej imprezie. Na imprezie integracyjnej będzie zaś miał takie samo prawo do wypicia, zjedzenia i udziału w atrakcjach jak każdy inny uczestnik imprezy. Ustalenie przychodu dla niego nie będzie zależało od tego ile zje i wypije ani tym bardziej o której godzinie z imprezy wyjdzie, lecz od tego czy mógł w niej wziąć udział. A udział będzie mógł wziąć, o ile impreza będzie skierowana m.in. do niego. Jeżeli wstęp będzie się odbywał na podstawie zgłoszenia bądź zaproszeń bądź identyfikatora to w chwili, kiedy otrzyma zaproszenie lub zgłosi swój udział. To czy istotnie przybędzie na imprezę czyli skonsumuje świadczenie jest kwestią bez znaczenia dla powstania przychodu, w świetle powołanej uchwały. 

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach uważa, że pracodawca może ustalić wartość świadczenia dla każdego pracownika w oparciu o listę pracowników, którzy wyrażą chęć uczestnictwa w takiej imprezie integracyjnej (jeśli obowiązywałyby zgłoszenia lub zaproszenia) Albo w oparciu o listę pracowników, do których oferta została skierowana – jeśli nie wymagano potwierdzeń obecności bądź nie wystawiono zaproszeń.

Zatem zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach wartość świadczenia, jaką Spółka winna doliczyć do przychodu danego pracownika należy obliczyć dzieląc łączną kwotę wynikającą z wystawionych przez firmy zewnętrzne faktur lub rachunków za poszczególne spotkania integracyjne, w posiadaniu których będzie Spółka (np. faktura lub faktury za zorganizowany festyn, piknik, koszt wynajmu teatru lub stosownej sali) przez liczbę pracowników zainteresowanych bądź mogących wziąć udział w danym spotkaniu integracyjnym. 

Podsumowując, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach:

1. Sama możliwość wzięcia udziału w imprezie integracyjnej zorganizowanej przez pracodawcę prowadzi do powstania u pracownika przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Przychód pracowników z tego tytułu winien być ustalany poprzez podzielenie łącznej ceny zakup danej imprezy integracyjnej, ustalonej w oparciu o art. 11 ust. 2a ustawy o PIT, przez liczbę zainteresowanych nią pracowników. Nie ma znaczenia fakt, iż pracodawca nie będzie prowadzić żadnych ewidencji pozwalających na ustalenie, co zje, wypije dany pracownik, z jakich „atrakcji” zapewnianych w czasie imprezy skorzysta

2. Wartość świadczeń jaką poniesie wnioskodawca w ramach organizowanych imprez integracyjnych ze środków obrotowych Spółki pracodawca ma obowiązek doliczać do wynagrodzenia wypłacanego w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy według zasad przewidzianych dla opodatkowania przychodów ze stosunku pracy, zgodnie z treścią art. 31, 32 i 38 ustawy o PIT.

3. Taki sam sposób opodatkowania będzie obowiązywał w odniesieniu do przedmiotowych imprez integracyjnych organizowanych dla pracowników z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Należy podkreślić, iż imprezy te nie są bowiem ani świadczeniami rzeczowymi, ani pieniężnymi, wobec czego nie podlegają zwolnieniu na mocy art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT.

Tej absurdalnej w istocie argumentacji przeciwstawiają się na ogół konsekwentnie sądy administracyjne i uchylają podobne interpretacje.

Stanowisko sądów administracyjnych (na przykładzie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 20 stycznia 2010 r. – sygn. I SA/Sz 862/09)

Sąd oceniał tezę organu podatkowego, że świadczenie skarżącej interpretację spółki na rzecz pracowników, polegające na organizacji imprez dla pracowników, stanowi nieodpłatne świadczenie dla pracownika w wysokości średnich kosztów organizacji imprezy przypadających na jednego uczestnika.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o PIT za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się zasadniczo:
- wypłaty pieniężne,
- świadczenia w naturze,
- inne nieodpłatne świadczenia lub świadczenia częściowo odpłatne.

Konsekwencją takiego zróżnicowanie przychodów jest wskazanie w kolejnych przepisach ustawy o PIT sposobu obliczania wartości pieniężnej świadczeń w naturze, innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Sposób obliczania wartości dla każdej z tych kategorii świadczeń został określony odmiennie. Zatem dla potrzeb wykazania, iż dane świadczenie jest przychodem, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, konieczne jest jego przyporządkowanie do jednej z kategorii świadczeń wymienionych w tym przepisie i zastosowanie właściwej metody obliczenia jego wartości.

Zdaniem sądu jeśli nie jest możliwe obliczenie wartości świadczenia według metod określonych przepisami ustawy o PIT, nie można pracownikowi przypisać przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Zdaniem WSA z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT wynika , że aby pieniądze i wartości pieniężne mogły być traktowane jako przychód, wystarczy, by były one postawione do dyspozycji podatnika. Natomiast świadczenia w naturze i inne nieodpłatne świadczenia mogą być uznane za przychód jedynie po otrzymaniu tych świadczeń przez podatnika.

Podczas imprez firmowych zakupione przez pracodawcę towary i usługi są postawione do dyspozycji pracowników. Jednak brak jest ustaleń, czy dana osoba (pracownik) z tego świadczenia skorzystała i w jakim zakresie. Nie można wykluczyć, że niektórzy pracownicy w ogóle nie skorzystają z tych świadczeń.

Zdaniem Sądu, w przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie możliwość skorzystania ze świadczenia).

Zatem, o przychodzie pracownika można by mówić, gdyby korzystał z postawionych do dyspozycji świadczeń, a ponadto możliwe byłoby ustalenie wartości tego świadczenia według metod określonych w u.p.d.o.f. Podobną ocenę wyrażono w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 7.05.2009r. sygn. I SA/Wr 1325/08 i skład orzekający tą ocenę podziela.

Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w przypadku, gdy wartości świadczeń nie można przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych przez konkretnego pracownika (jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), gdzie opłata jest wnoszona ryczałtowo, bez względu na to, czy pracownik z usług korzystał czy też nie korzystał, brak jest podstaw do ustalenia dla konkretnego pracownika kwoty przychodu uzyskanego z tytułu finansowania przez pracodawcę kosztów organizowanych imprez. Nie sposób bowiem stwierdzić, czy pracownik rzeczywiście otrzymał owe świadczenie i jaka jest jego wartość.

Wyrok sądu jest z reguły otwartą sprawą, bo też nie ma dwóch identycznych stanów faktycznych. Jednak w opisanej kwestii warto "zaryzykować" i zastosować się do interpretacji zaprezentowanej przez WSA w Szczecinie w ww. wyroku. Argumentacja Sądu jest przekonywująca i ma mocne oparcie w przepisach.