Objęcie akcji zagranicznych - niekorzystna interpretacja przepisów przez fiskusa

Często stosowanym elementem wynagradzania w takich firmach jest możliwość obejmowania nieodpłatnie albo w cenach preferencyjnych akcji notowanych na zagranicznych giełdach (np. w Nowym Yorku, Londynie albo Tokio).

Osoby obejmujące akcje wyemitowane za granicą powinny zwrócić na niekorzystną dla nich interpretację np. art. 24 ust. 11 ustawy o PIT.

Przepis ten stanowi, że „dochód stanowiący nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji objętych przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia, a wydatkami poniesionymi na ich objęcie, nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia tych akcji”.

Zasadę tą stosuje się odpowiednio do dochodu stanowiącego nadwyżkę pomiędzy wartością rynkową akcji, a wydatkami poniesionymi na ich nabycie od spółki posiadającej osobowość prawną, która objęła te akcje wyłącznie w celu przeniesienia tytułu ich własności na osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji.

Jednocześnie zasada ta nie ma zastosowania do dochodu osiągniętego ze zbycia akcji, przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki będącej emitentem akcji.

Przepis art. 24 ust. 11 ustawy o PIT ma wpływ na określenie momentu powstania przychodu.

Ponieważ pracownicze programy motywacyjne często zawierają klauzule zakazujące przez jakiś czas akcji objętych w ramach programu, pobranie podatku dochodowego w momencie objęcia akcji jest krzywdzące dla uczestnika programu. W przepisie tym kluczowy jest zwrot „na podstawie uchwały walnego zgromadzenia”.

Organy podatkowe interpretują go w ten sposób, że podjąć taką uchwałę może tylko spółka podlegająca prawodawstwu polskiemu, a więc w praktyce uchwała musi zapaść w Polsce. 

Polecamy: Kontrola podatkowa

Przykład takiego odczytania art. 24 ust. 11 ustawy o PIT znajdziemy w interpretacji indywidualnej z 14 września 2010 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (nr IPPB2/415-560/10-2/AS). Interpretacja dotyczy zasad opodatkowania korzyści z tytułu uczestniczenia w programie motywacyjnym opartym na akcje notowanych na giełdzie amerykańskiej:

„W niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 24 ust. 11 cytowanej ustawy o podatku dochodowym (…). Sens tego przepisu jest taki, iż przy spełnieniu określonych warunków nadwyżka w postaci różnicy pomiędzy wartością rynkową a wydatkami na objęcie akcji nie podlega opodatkowaniu w momencie objęcia akcji (moment opodatkowania tej nadwyżki następuje dopiero przy zbyciu akcji, o czym z kolei traktuje przepis ust. 12 tego artykułu).

Przepis art. 24 ust. 11 ww. ustawy znajduje jednak zastosowanie tylko do objęcia akcji emitowanych przez polskie spółki kapitałowe. Z treści przepisu wynika bowiem, że jego regulacje dotyczą dochodu osób uprawnionych na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki. Przepis odwołuje się więc do pojęcia walnego zgromadzenia wspólników, czyli pojęcia występującego w polskim Kodeksie spółek handlowych.

Trudno zatem porównywać pojęcie występujące w polskim systemie prawnym z pojęciami występującymi w systemach prawnych innych państw (w tym przypadku Stanów Zjednoczonych).

Z pewnością ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera w swojej treści zapisów, które umożliwiałyby stosowanie przepisów tej ustawy do spółek utworzonych według prawa innych państw. 

Polecamy: Podatek od spadków i darowizn

Gdyby art. 24 ust. 11 ustawy miał być stosowany również do spółek zagranicznych, to ustawa zawierałaby nakaz odpowiedniego porównywania użytych w tym przepisie pojęć czego jednak nie czyni.

Skoro zatem wykładnia gramatyczna powołanego przepisu pozwala na zastosowanie wyrażonej w nim normy prawnej, to niedopuszczalne jest poprzez innego rodzaju wykładnię korygowanie jego treści”.

Ostatecznie w tej sprawie organ podatkowy stwierdził, że podatnik uzyska przysporzenie majątkowe w momencie nabycia akcji amerykańskiej spółki akcyjnej oraz w momencie odpłatnego zbycia przedmiotowych akcji.

Nabycie nieodpłatne przez podatnika akcji w skutkuje powstaniem przychodu z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o PIT przedmiotowych akcji skutkuje powstaniem przychodu z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT.

Sądy administracyjne mają w tej kwestii odmienne zdanie. Przykładem jest wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2009 r. (sygn. III SA/Wa 570/09).
Więcej na ten temat