Czy abonament medyczny pracownika podlega opodatkowaniu PIT

Podatek od wartości abonamentu medycznego trzeba raczej zapłacić. Kwestia ta jest jednak sporna i niejednoznaczna.

Urzędy skarbowe i inne organy podatkowe uważają, że podatek trzeba płacić w takich sytuacjach jak od zwykłego wynagrodzenia za pracę.

Podatnicy często powołują się jednak na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. III SA/wa 625/08). Sąd ten uznał, że pracodawca nie powinien pobierać podatku od świadczeń medycznych, jeżeli nie można ustalić czy konkretny pracownik korzystał w danym miesiącu z usług medycznych. Podobnych wyroków jest więcej: m.in. WSA w Białymstoku z dnia 27 maja 2009 r. , sygn. akt I SA/Bk 197/09, WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2009 r. , sygn. akt III SA/Wa 2225/09, niepblikowany, WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 352/08, WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2009 r. , sygn. akt I SA/Gd 1/09, WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2009 r., sygn. akt III SA 753/09.

Niestety fiskus nie akceptuje takiej argumentacji.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministra Finansów stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności:

- wynagrodzenia zasadnicze,

- wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,

- różnego rodzaju dodatki, nagrody,

- ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i

- wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wymienione jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym

Zdaniem fiskusa fakt skorzystania lub nie skorzystania przez pracownika w danym miesiącu z usługi, pozostaje bez wpływu na sposób opodatkowania przedmiotowych świadczeń abonamentowych.

Organy podatkowe uważają, że nieodpłatnym świadczeniem pracodawcy na rzecz pracowników nie jest korzystanie przez tych pracowników i członków ich rodzin, z konkretnych usług medycznych, lecz fakt objęcia pracowników i członków ich rodzin opieką medyczną.

W związku z tym, przychodem nie będzie wartość rzeczywiście skonsumowanych usług medycznych, lecz wartość świadczenia uzyskiwanego przez pracownika, jakim jest możliwość skorzystania z takich usług.

Tak więc w przypadku zakupu przez pracodawcę pakietu usług medycznych uprawniających poszczególnych pracowników do skorzystania z określonych usług medycznych, wykraczających poza zakres świadczeń wynikających z medycyny pracy, wartość abonamentu medycznego otrzymanego przez pracownika na podstawie przyznanego pakietu medycznego, stanowi przychód ze stosunku pracy, tak samo jak wynagrodzenie zasadnicze.

Dlatego wartość abonamentu medycznego, opłaconego przez firmę za pracownika i członków jego rodziny, pracodawca ma (zdaniem fiskusa) obowiązek doliczyć do wynagrodzenia wypłaconego w danym miesiącu. Następnie od łącznej wartości powinien obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy według zasad przewidzianych dla opodatkowania przychodów ze stosunku pracy, zgodnie z przepisami art. 31, 32 i 38 ustawy o PIT .

Jednak trzeba pamiętać, że sądy administracyjne konsekwentnie bronią podatników przed taką interpretacją. Przykładem niech będzie argumentacja zaprezentowana w wyroku WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1556/09):

"W ocenie Sądu, stanowisko ministra finansów, iż opodatkowaniu podlega prawo do skorzystania ze świadczeń medycznych, bez względu na to czy pracownik z tego świadczenia skorzystał, jest jednak nieprawidłowe. Nie znajduje ono oparcia w treści art. 11 ust. 1 updf, który to przepis bezwzględnie warunkuje możliwość uznania za przychód wartości nieodpłatnego świadczenia otrzymaniem tego świadczenia. Innymi słowy, w przypadku świadczeń nieodpłatnych opodatkowaniu może podlegać tylko przychód rzeczywiście otrzymany, a nie możliwy do otrzymania (wartość otrzymanego świadczenia, a nie możliwość skorzystania ze świadczenia).

W konsekwencji, wbrew stanowisku Ministra Finansów, o przychodzie pracownika można by mówić, gdyby korzystał z postawionych do dyspozycji świadczeń medycznych i jednocześnie możliwe byłoby ustalenie wartości tego świadczenia według metod określonych w updf. Z wniosku wynika, że płacona przez Spółkę kwota z tytułu zawartej umowy nie zależy więc bezpośrednio od liczby faktycznie wykonanych w jej ramach świadczeń medycznych, a jedynie od liczby objętych pakietem medycznym pracowników i członków ich rodzin. Cena usługi nie stanowi więc sumy kwot za faktycznie wykonane usługi medyczne wobec poszczególnych pracowników. W konsekwencji, cena zakupu świadczeń medycznych dla poszczególnego pracownika nie jest znana, a więc niemożliwe jest określenie wartości świadczenia na niego przypadającego.

Reasumując, stwierdzić należy, że w przypadku, gdy wartości świadczeń medycznych nie można przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych przez konkretnego pracownika, czyli tak jak w rozpoznanej sprawie, gdzie opłata jest wnoszona ryczałtowo za wszystkich pracowników bez względu na to, czy pracownik z usług medycznych korzystał, czy też nie korzystał, brak jest podstaw do ustalenia dla konkretnego pracownika kwoty przychodu uzyskanego z tytułu finansowania przez pracodawcę kosztów usług medycznych. Nie sposób bowiem stwierdzić, czy pracownik rzeczywiście otrzymał owo świadczenie i jaka jest jego wartość.

Sąd podziela także pogląd wyrażony w powołanym przez stronę wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 625/08, iż nie można się zgodzić, by Spółka płacąc zryczałtowaną opłatę za świadczenie usług medycznych na rzecz członków rodziny pracownika spełnia świadczenie pieniężne za swojego pracownika w rozumieniu art. 12 ust. 1 updf. Pracownik nie ma obowiązku zapewnienia opieki medycznej członkom swojej rodziny, więc abonament za świadczenie usług medycznych na rzecz członków rodziny pracownika nie może być traktowany jako dochód pracownika. Zakup abonamentu medycznego dla członków rodzin pracowników nie jest więc spełnieniem świadczenia pieniężnego za pracownika, lecz jest działaniem na rzecz osób trzecich.

Uwaga!!!

24 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów podjął niekorzystną dla podatników uchwałę (sygn. II FPS 1/10). NSA uznał bowiem, że abonamenty (pakiety) medyczne są przychodem pracownika nawet jeżeli nie skorzystał on z oferty lecznicy (ale miał kartę i mógł skorzystać). Nieodpłatnym świadczeniem jest tu bowiem samo pozostawanie w gotowości świadczenia usług medycznych przez lecznicę.

Pracodawcy powinni więc traktować wartość takiego abonamentu (ustaloną na podstawie umowy z lecznicą) jak inne świadczenia pracownicze i ją opodatkować i oskładkować.

Podstawa prawna: ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.

Paweł Huczko