Umowa dożywocia powoduje powstanie przychodu w PIT

Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał w postępowaniu kasacyjnym sprawę dotyczącą powstania obowiązku podatkowego, wynikającego z rozporządzenia nieruchomością wskutek zawartej umowy dożywocia.

Zasadniczo, każde odpłatne zbycie nieruchomości dokonane przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, które nie jest wykonywane w ramach działalności gospodarczej - stanowi źródło przychodów i podlega opodatkowaniu w wysokości 19% zgodnie z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT).

Ulga z tytułu wychowywania dzieci 2013 / 2014

Odliczenie w PIT wydatków na cele rehabilitacyjne 2013 / 2014

Umowa dożywocia uregulowana w art. 908 §1 k.c. polega na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania poprzez przyjęcie go jako domownika, dostarczenia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału zapewnienie mu odpowiedniej pomocy i pielęgnacji w chorobie oraz sprawienie mu własnym kosztem pogrzebu. Jednocześnie ustawa przewiduje w art. 913 §1 k.c. oraz 914 k.c., możliwość zamiany w/w świadczeń na dożywotnią rentę odpowiadającą ich wartości.

Z racji na osobisty charakter świadczeń wynikających z umowy dożywocia powstała wątpliwość co do jej materialnopodatkowego charakteru. Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2014 r. (sygn. II FSK 471/12) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż w powyższym przypadku zbywca nieruchomości otrzymuje ekwiwalent w postaci świadczeń, które mają charakter finansowy i wymierny w związku z czym uzyskuje przychód podlegający opodatkowaniu według zasad ogólnych.

W wyroku podważono stanowisko Sądu I instancji twierdzące, że ze względu na losowy charakter tj. brak wiedzy co do okresu oraz wartości dostarczanych dożywotnikowi środków, niemożliwe jest określenie przychodu z tytułu zawartej umowy dożywocia. Jak zauważył NSA przewidziana w kodeksie cywilnym możliwość zamiany świadczeń o których mowa w art. 908 §1 k.c. na dożywotnią rentę, bezpośrednio wskazuje na dający się określić materialny wymiar przysporzenia. Ponadto biorąc pod uwagę fakt, iż wartość świadczeń uzyskanych na podstawie umowy dożywocia może znacznie odbiegać od wartości nieruchomości, w uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że organ podatkowy ma uprawnienie do określenia przychodu w wysokości wartości rynkowej nieruchomości zgodnie z art. 19 ust.1 ustawy o PIT.

Podsumowując, powstanie obowiązku podatkowego wynikającego z odpłatnego zbycia nieruchomości jest niezależne od sposobu wyrażenia ceny zbycia. Konieczność odprowadzenia podatku od przychodu wynikającego z odpłatnego zbycia nieruchomości w warunkach określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o PIT - powstanie zarówno w przypadku określenia ceny w pieniądzu jak i w innej formie przysporzenia majątkowego np. świadczeń określonych w art. 908 §1 k.c.

Opracował Maciej Brzeziński