Skarbówka odmówiła zwolnienia z podatku. Matka kupiła córce mieszkanie, ale jeden przelew przekreślił ulgę

• Matka chciała pomóc córce kupić mieszkanie. Wszystko było udokumentowane, ale sposób przelewu okazał się kluczowy
• Córka wskazała, że nie próbowała omijać przepisów. O bezpośrednim przelewie zdecydowały warunki transakcji
• Skarbówka przypomniała, czym według prawa jest darowizna i kiedy powstaje obowiązek podatkowy
• Jeden przepis przesądził o wszystkim. Chodzi o obowiązek udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek obdarowanego
• Dyrektor KIS odrzucił argumenty podatniczki. Sam cel darowizny nie wystarczył
• Istnieje pewien wyjątek, ale w tej sprawie nie miał zastosowania
• „Literalne brzmienie przepisu” – ten argument pojawia się w interpretacji wielokrotnie
• Fiskus wyjaśnił, jak należy rozumieć obowiązek udokumentowania darowizny
• Efekt jest bardzo konkretny. Darowizna od matki ma zostać rozliczona na zasadach ogólnych

W sprawie rozstrzygniętej 22 maja 2026 r. skarbówka uznała, że podatniczka nie może skorzystać ze zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny, mimo że pieniądze faktycznie pochodziły od matki, zostały przekazane na zakup mieszkania córki, a sama darowizna została zgłoszona w wymaganym terminie. Powód? Środki trafiły bezpośrednio na konto sprzedającego nieruchomość, a nie na rachunek obdarowanej. To właśnie ten jeden element przesądził o negatywnym rozstrzygnięciu.

Matka chciała pomóc córce kupić mieszkanie. Wszystko było udokumentowane, ale sposób przelewu okazał się kluczowy

Stan faktyczny przedstawiony we wniosku wydawał się stosunkowo prosty. Kobieta kupiła mieszkanie na podstawie aktu notarialnego zawartego w 2026 r. Środki potrzebne do sfinansowania transakcji przekazała jej matka. Nie było sporu co do tego, że zamiarem rodzica było dokonanie darowizny na rzecz córki.

Problem pojawił się przy technicznym sposobie przekazania pieniędzy. Zamiast najpierw przesłać środki na konto córki, a dopiero później dokonać płatności za nieruchomość, matka wykonała przelew bezpośrednio na rachunek sprzedającego mieszkanie.

Jak opisano we wniosku: „Pieniądze na zakup mieszkania przekazała Pani mama. Nie otrzymała ich Pani na swoje konto - Pani mama dokonała przelewu bezpośrednio na rachunek bankowy sprzedającego tytułem zapłaty ceny za mieszkanie. W tytule przelewu wskazane było Pani imię i nazwisko oraz numer aktu notarialnego, co jednoznacznie wskazuje, że przelew dotyczył zapłaty za nieruchomość nabytą przez Panią.”

Nie było więc wątpliwości, jaki był cel przelewu. Nie było także wątpliwości, kto odniósł korzyść majątkową. Właścicielem mieszkania została córka. Jak podkreślono we wniosku: „Zamiarem Pani mamy było dokonanie na Pani rzecz darowizny środków pieniężnych przeznaczonych na zakup mieszkania. W wyniku tego działania, uzyskała Pani korzyść majątkową w postaci nabycia prawa własności nieruchomości.” Dodatkowo darowizna została zgłoszona w terminie na formularzu SD-Z2. Matka należała do tzw. grupy zerowej, czyli kręgu najbliższej rodziny objętej szczególnymi preferencjami podatkowymi.

Córka wskazała, że nie próbowała omijać przepisów. O bezpośrednim przelewie zdecydowały warunki transakcji

We wniosku szczegółowo wyjaśniono, dlaczego pieniądze nie zostały najpierw przelane na konto córki. Jak argumentowała podatniczka, nie wynikało to z chęci obejścia prawa ani z próby ukrycia darowizny. Znaczenie miały warunki samej sprzedaży mieszkania. Sprzedający oczekiwał zapłaty ceny już w dniu podpisania aktu notarialnego, a strony obawiały się, że przeprowadzenie dwóch kolejnych przelewów wydłużyłoby cały proces.

We wniosku wskazano: „W momencie dokonywania transakcji nie miały Panie świadomości, że środki powinny zostać najpierw przekazane na Pani rachunek bankowy. Jednocześnie zgodnie z warunkami umowy sprzedaży, sprzedający wymagał zapłaty ceny w dniu zawarcia aktu notarialnego.”

Dalej podkreślono: „W praktyce oznaczało to brak możliwości technicznej dokonania przelewu w sposób pośredni (najpierw na Pani konto, a następnie do sprzedającego), ponieważ operacje bankowe zajęłyby więcej czasu niż jeden dzień, a zapłata musiała nastąpić niezwłocznie.”

Zdaniem podatniczki wszystkie najważniejsze warunki zostały przecież spełnione. Darowizna była rzeczywista, przelew bankowy pozostawiał pełny ślad dokumentacyjny, a zgłoszenie zostało złożone w terminie. Jak argumentowała: „Fakt, że pieniądze zostały przelane bezpośrednio na konto sprzedającego, nie zmienia tego, że darowizna została dokonana na Pani rzecz, ponieważ to Pani nabyła mieszkanie i uzyskała korzyść majątkową.”

Skarbówka przypomniała, czym według prawa jest darowizna i kiedy powstaje obowiązek podatkowy

Przed przejściem do rozstrzygnięcia organ podatkowy przypomniał podstawowe regulacje dotyczące darowizn. Zwrócił uwagę, że ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera własnej definicji darowizny, dlatego należy odwołać się do Kodeksu cywilnego. Dyrektor KIS przytoczył przepis mówiący, że: „Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.”

W uzasadnieniu podkreślono również charakter takiej czynności prawnej. Darowizna ma prowadzić do nieodpłatnego przysporzenia majątkowego po stronie osoby obdarowanej, bez jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego.

Organ przypomniał także, że co do zasady darowizny podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a zwolnienia stanowią wyjątek od tej reguły. Oznacza to, że aby z nich skorzystać, trzeba spełnić wszystkie warunki przewidziane w ustawie.

Jeden przepis przesądził o wszystkim. Chodzi o obowiązek udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek obdarowanego

Podstawowe znaczenie w całej sprawie miał art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. To właśnie ten przepis daje najbliższej rodzinie możliwość całkowitego uniknięcia podatku. Warunki są jednak bardzo konkretne. Po pierwsze, darowizna musi zostać zgłoszona naczelnikowi urzędu skarbowego w ustawowym terminie. Po drugie, jeśli przedmiotem darowizny są środki pieniężne przekraczające określony limit, konieczne jest ich odpowiednie udokumentowanie.

Przepis wskazuje, że pieniądze powinny zostać udokumentowane dowodem przekazania: „na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.” Właśnie ten fragment okazał się decydujący.

Zdaniem organu ustawodawca nie pozostawił tutaj miejsca na swobodną interpretację. Przepis nie mówi o udokumentowaniu samego faktu przekazania pieniędzy na cel obdarowanego. Nie mówi również o wykazaniu korzyści majątkowej. Wprost wskazuje, że środki mają trafić na rachunek obdarowanego.

Dyrektor KIS odrzucił argumenty podatniczki. Sam cel darowizny nie wystarczył

Po przeanalizowaniu stanu faktycznego organ uznał stanowisko podatniczki za nieprawidłowe. W interpretacji czytamy: „W przypadku darowizny środków pieniężnych, dla zastosowania przedmiotowego zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, środki pieniężne muszą zostać przekazane w sposób ściśle w przepisie określony, a zatem na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.”

Organ nie zakwestionował tego, że córka otrzymała korzyść majątkową. Nie zakwestionował również tego, że matka rzeczywiście chciała przekazać jej pieniądze. Spór dotyczył wyłącznie sposobu wykonania przelewu.

Dyrektor KIS wskazał, że ustawowe zwolnienie wymaga spełnienia wszystkich warunków jednocześnie. Jeżeli choć jeden z nich nie zostanie dochowany, podatnik traci prawo do preferencji.

Istnieje pewien wyjątek, ale w tej sprawie nie miał zastosowania

W interpretacji zwrócono uwagę na sytuacje, które były już wcześniej akceptowane przez organy podatkowe i sądy. Chodzi o przypadki, gdy pieniądze wpłacane są na rachunek osoby trzeciej, ale trafiają na specjalnie wyodrębnione subkonto przypisane obdarowanemu. Takie rozwiązania występują czasem przy inwestycjach deweloperskich lub niektórych rozliczeniach prowadzonych przez spółdzielnie mieszkaniowe.

Organ napisał: „Co prawda, zgodnie z utartą linią interpretacyjną i orzeczniczą, warunek określony we wskazanym przepisie uważa się za spełniony również wtedy, gdy wpłata dokonywana jest na rachunek bankowy osoby trzeciej, ale na subkonto wyodrębnione w ramach tego rachunku dla osoby obdarowanej.”

Jednocześnie natychmiast zastrzegł: „W analizowanym przypadku taka sytuacja jednak nie występuje; z treści wniosku nie wynika bowiem, aby w ramach rachunku bankowego sprzedawcy było wyodrębnione dla Pani subkonto.” Oznaczało to, że podatniczka nie mogła powołać się na ten wyjątek.

„Literalne brzmienie przepisu” – ten argument pojawia się w interpretacji wielokrotnie

Najbardziej stanowcza część uzasadnienia dotyczyła wykładni samego przepisu. Dyrektor KIS podkreślił, że nie można pominąć wprost wyrażonego przez ustawodawcę wymogu wpływu środków na rachunek obdarowanego. Według organu taki warunek nie jest przypadkowy ani zbędny.

W interpretacji zapisano: „Literalne brzmienie przepisu art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn nie pozwala więc skorzystać ze zwolnienia podatkowego w przypadku wpłaty przez darującego na rzecz osoby trzeciej, gdyż nabycie nie jest udokumentowane tak, jak wskazuje przepis art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.”

Jeszcze mocniej wybrzmiewa kolejny fragment: „Jeżeli więc przedmiot darowizny został przekazany bezpośrednio przez darczyńcę na rachunek wierzyciela osoby obdarowanej (w tym przypadku sprzedawcy mieszkania), zwolnienie określone w art. 4a ustawy od spadków i darowizn nie będzie miało zastosowania.”

Według organu nie ma znaczenia, że przelew zawierał dane córki i numer aktu notarialnego. Nie ma znaczenia również to, że cel transakcji był oczywisty i możliwy do zweryfikowania. Decydujące znaczenie ma sam kierunek przepływu pieniędzy.

Fiskus wyjaśnił, jak należy rozumieć obowiązek udokumentowania darowizny

Znaczną część uzasadnienia poświęcono interpretacji sformułowania dotyczącego dokumentowania otrzymania środków. Dyrektor KIS stwierdził: „Użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn wyrażenie »udokumentowanie - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne (...) - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy« należy rozumieć w ten sposób, że dowód ten dokumentuje dokonanie wpłaty lub przelewu środków pieniężnych, będących przedmiotem czynności prawnej darowizny (...) przez darczyńcę na konto obdarowanego, a nie wpłatę lub przelew na konto innego podmiotu.”

W dalszej części organ doprecyzował: „Zatem warunkiem do skorzystania ze zwolnienia podatkowego uregulowanego w ww. przepisie jest udokumentowanie dokonania przekazania środków pieniężnych we wskazany w tym przepisie sposób przez darczyńcę na rzecz obdarowanego.”

I dodał: „Podejmowanie innych czynności w celu dokumentowania otrzymania środków pieniężnych tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy jest niewystarczające albo zbędne.” To właśnie ten fragment pokazuje, dlaczego nawet pełna dokumentacja transakcji nie wystarczyła do zachowania ulgi.

Efekt jest bardzo konkretny. Darowizna od matki ma zostać rozliczona na zasadach ogólnych

Końcowy wniosek organu był jednoznaczny. Dyrektor KIS uznał, że jeden z warunków zwolnienia nie został spełniony, ponieważ środki trafiły na konto sprzedawcy mieszkania, a nie na rachunek bankowy córki.

W interpretacji wskazano: „Biorąc pod uwagę przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane wyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z warunków zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.” Następnie organ wyjaśnił: „Środki pieniężne przekazane tytułem darowizny zostały wpłacone na konto sprzedawcy mieszkania, a nie na rachunek bankowy obdarowanego (Pani rachunek bankowy).”

Konsekwencja jest bardzo istotna finansowo: „W konsekwencji, otrzymana przez Panią darowizna podlega opodatkowaniu na ogólnych zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.” Oznacza to, że mimo pokrewieństwa matki i córki oraz mimo terminowego zgłoszenia darowizny, podatniczka nie może skorzystać z pełnego zwolnienia przewidzianego dla najbliższej rodziny.

Organ przypomniał również o dalszych obowiązkach formalnych związanych z rozliczeniem takiej darowizny. Jak wskazano w interpretacji, skoro zwolnienie nie znajduje zastosowania, podatniczka powinna złożyć właściwe zeznanie podatkowe dotyczące nabycia środków pieniężnych od matki i rozliczyć darowiznę zgodnie z zasadami przewidzianymi dla I grupy podatkowej.

Sprawa pokazuje, że przy rodzinnych darowiznach znaczenie może mieć nie tylko to, kto przekazuje pieniądze i na jaki cel są one przeznaczone. W ocenie skarbówki równie ważne okazuje się zachowanie dokładnie takiej ścieżki przepływu środków, jaką przewiduje ustawa. W opisanym przypadku nie przesądził o wyniku ani cel mieszkaniowy, ani pokrewieństwo, ani terminowe zgłoszenie darowizny. Rozstrzygający okazał się fakt, że pieniądze nigdy nie pojawiły się na rachunku bankowym obdarowanej.