Ceny paliwa w dół. Ten europejski kraj tnie VAT i uruchamia pakiet wart 5 mld euro. Podobne kroki podejmują także inne państwa

• Rząd Hiszpanii reaguje na kryzys: szybkie cięcia podatków i miliardowe wsparcie
• Prąd i paliwa taniej nawet o kilkadziesiąt eurocentów
• Energia odnawialna kluczową przewagą
• Kulisy decyzji: rozmowy polityczne i presja koalicji
• Spór w rządzie i dwa dekrety zamiast jednego
• Nie tylko Hiszpania interweniuje. Rząd we Włoszech obniża akcyzę na paliwa
• Portugalia obniża podatek na paliwa w obliczu rosnących cen energii
• Szwecja reaguje na kryzys: tańsze paliwo i dopłaty do prądu. Premier ostrzega: „obawiamy się kryzysu”

Rząd Hiszpanii zdecydował się na szybką i szeroką interwencję, odpowiadając na gwałtowny wzrost cen wywołany napięciami geopolitycznymi i zakłóceniami dostaw surowców. Pakiet obejmujący dziesiątki działań ma złagodzić skutki kryzysu dla gospodarstw domowych i biznesu, a jednocześnie utrzymać konkurencyjność gospodarki. To jednak tylko część szerszego trendu — podobne kroki podejmują także inne państwa Europy, próbując powstrzymać spiralę rosnących kosztów energii.

Rząd Hiszpanii reaguje na kryzys: szybkie cięcia podatków i miliardowe wsparcie

Rząd Hiszpanii zdecydował w piątek 20 marca na nadzwyczajnym posiedzeniu o obniżeniu podatku VAT od paliw z 21 do 10 proc. oraz o innych rozwiązaniach w związku z gwałtownym wzrostem cen energii po ataku USA i Izraela na Iran oraz irańską blokadą cieśniny Ormuz.

Pakiet rozwiązań, przedstawiony na konferencji prasowej przez premiera Pedro Sancheza, zawiera 80 środków o łącznej wartości 5 mld euro, które weszły w życie w sobotę 21 marca. „Nie popieramy tej wojny (na Bliskim Wschodzie), rząd zamierza zmobilizować wszystkie niezbędne środki, aby chronić obywateli i wesprzeć hiszpański przemysł” – podkreślił szef rządu.

Prąd i paliwa taniej nawet o kilkadziesiąt eurocentów

Prócz obniżenia podatku VAT Sanchez zapowiedział obniżenie podatków od energii elektrycznej o 60 proc. Według premiera zaproponowane środki zapewnią oszczędności w wysokości 200 mln euro dla branż o intensywnym zużyciu energii.

Rząd zamierza również obniżyć podatek akcyzowy od paliw. Szacuje się, że zaproponowane rozwiązania obniżą ceny paliw o kilkadziesiąt eurocentów. W ostatnich dniach hiszpańskie media informowały, że ceny oleju napędowego na około 500 stacjach w kraju przekroczyły już 2 euro za litr, głównie na Balearach i w Andaluzji na południu kraju.

Energia odnawialna kluczową przewagą

W ocenie premiera Hiszpania jest lepiej przygotowana na kryzys energetyczny niż inne państwa Europy ze względu na inwestycje w energią odnawialną. Źródła odnawialne stanowią ponad 50 proc. hiszpańskiego miksu energetycznego, a Sanchez zapowiedział w piątek znaczące ulgi podatkowe dla inwestycji w tym sektorze.

Kulisy decyzji: rozmowy polityczne i presja koalicji

Jako pierwsze informacje o planowanych zmianach przekazało w piątek radio Cadena SER. Jak podała stacja, przedstawiciel rządu kontaktował się w tej sprawie ze wszystkimi partiami w parlamencie oprócz skrajnie prawicowego Vox, szukając szerokiego poparcia w kwestii ograniczenia skutków kryzysu energetycznego wywołanego konfliktem na Bliskim Wschodzie.

Cadena SER zauważyło, że obniżka VAT na paliwa stanowi zmianę podejścia w stosunku do działań rządu po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 r.; wówczas ceny paliw zostały obniżone o 20 eurocentów za litr.

Spór w rządzie i dwa dekrety zamiast jednego

Piątkowa konferencja prasowa szefa rządu rozpoczęła się z dwugodzinnym opóźnieniem. Sumar, partner koalicyjny Hiszpańskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej (PSOE) Sancheza, domagał się, aby w rządowym dekrecie uwzględniono kwestię zamrożenia cen czynszów i ograniczenie marż przedsiębiorstw.

Jak argumentowała PSOE, jeśli zapisy te znajdą się w dekrecie, zostanie od odrzucony w Kongresie Deputowanych, niższej izbie hiszpańskiego parlamentu, ponieważ sprzeciwi się mu katalońska partia Junts per Catalunya, której głosów mniejszościowy rząd potrzebuje do uchwalania nowych praw w izbie.

Ostatecznie rada ministrów postanowiła przyjąć w tych sprawach dwa osobne dekrety.

Nie tylko Hiszpania interweniuje. Rząd we Włoszech obniża akcyzę na paliwa

87 procent stacji benzynowych we Włoszech obniżyło ceny paliw po wejściu w życie w czwartek 19 marca rządowego dekretu, którego celem jest zahamowanie podwyżek, notowanych od początku wojny na Bliskim Wschodzie - podały media. Prowadzone są kontrole, czy przepisy w sprawie obniżenia akcyzy są przestrzegane.

Na mocy decyzji rządu premier Giorgii Melonii akcyza została obniżona na okres 20 dni o 25 eurocentów za litr benzyny i oleju napędowego. Na podstawie pierwszych danych z kontroli ministerstwo do spraw firm ogłosiło, że do piątku 87 procent z ponad 20 tysięcy stacji benzynowych w kraju obniżyło ceny. Odnotowano zarazem, że podniosło je 4,5 proc. punktów dystrybucji paliw.

Gdy po rozpoczęciu ataku sił USA i Izraela na Iranowi i odwetowych uderzeń Teheranu ceny paliw we Włoszech przekroczyły 2 euro za litr, po wejściu w życie dekretu benzyna kosztuje średnio około 1,70 euro za litr. Cena oleju napędowego wynosi ponad 1,90 euro za litr.

Włoskie media podały, że monitoring cen prowadzi ministerialny urząd do spraw cen paliw. Wysłał on do Gwardii Finansowej listę stacji, które nie obniżyły jeszcze cen. Funkcjonariusze tej policji skarbowej prowadzą kontrole, a jeśli w ich trakcie stwierdzają, że ceny dalej nie zostały obniżone, zawiadomienia mogą trafić do Urzędu Antymonopolowego, by mógł wymierzyć za to kary.

Portugalia obniża podatek na paliwa w obliczu rosnących cen energii

Rząd Portugalii premiera Luisa Montenegro ogłosił w ostatni piątek obniżkę podatku na produkty naftowe i energetyczne tzw. ISP w związku z rosnącymi wskutek wojny na Bliskim Wschodzie i blokady cieśniny Ormuz światowymi cenami paliw.

Portugalski rząd poinformował, że obniżka podatku, która wejdzie w życie od poniedziałku 23 marca, wyniesie w przypadku oleju napędowego 2,6 eurocenta za litr, a benzyny – 1,4 centa/l. Jak przekazał portugalski rząd, w nadchodzącym tygodniu należy oczekiwać, że cena oleju napędowego wzrośnie średnio 12,3 eurocenty za litr i 7,4 eurocenty/l w przypadku benzyny.

Szefowa resortu środowiska i energii Maria da Graca Carvalho przekazała, że wraz z szybkim wzrostem cen energii spowodowanym blokadą cieśniny Ormuz "Portugalia zbliżyła się do sytuacji, w której mogłaby ogłosić kryzys energetyczny" i podjąć kroki hamujące podwyżki energii.

Dodała, że rząd premiera Montenegro przygotowuje już działania, które należy pilnie podjąć, aby powstrzymać rosnące ceny energii. "W pracach nad wprowadzeniem tych decyzji chroniących rodziny, konsumentów oraz firmy uczestniczą już władze kilku ministerstw" – przekazała Carvalho.

Szwecja reaguje na kryzys: tańsze paliwo i dopłaty do prądu. Premier ostrzega: „obawiamy się kryzysu”

Rząd Szwecji ogłosił w poniedziałek 23 marca obniżenie od maja podatku od benzyny i oleju napędowego, a także wprowadzenie dopłat do rachunków za energię elektryczną. Powodem są skutki wojny na Bliskim Wschodzie. – Widzimy na horyzoncie poprawę koniunktury, ale jednocześnie „obawiamy się kryzysu” – powiedział premier Szwecji Ulf Kristersson na konferencji prasowej.

Według szacunków rządu dzięki obniżce podatków do najniższego możliwego poziomu w UE oceny benzyny powinny spaść o ok. 1 koronę (ok. 0,4 PLN), a diesla o 0,4 korony (ok. 0,16 PLN). Rząd zapowiedział również, że zwróci się do Komisji Europejskiej o zgodę na dalsze obniżki podatków od paliw, aby wywołać jeszcze większą presję na wysokie ceny na stacjach paliw.

Wicepremierka i ministra energii Ebba Busch sytuację na rynku określiła jako „poważną”, ale pytana o ograniczenia w sprzedaży paliw, nie chciała spekulować na temat możliwego racjonowania. Tego rodzaju ograniczenia obowiązywały w Szwecji w latach 70. podczas światowego kryzysu paliwowego.

Jednocześnie rząd ogłosił wprowadzenie dopłat do rachunków za prąd dla gospodarstw domowych z działaniem wstecznym za styczeń i luty. Z powodu surowej zimy ceny energii w Szwecji w tym roku były wyższe niż zwykle i dorównywały sytuacji z 2022 r. po rosyjskim pełnoskalowym ataku na Ukrainę. W tym roku z trudną sytuacją borykali się zwłaszcza mieszkańcy północy kraju, gdzie zazwyczaj prąd jest tani. Dopłaty będą wypłacane automatycznie bez konieczności występowania o nie za pośrednictwem Kasy Ubezpieczenia Społecznego.