Kategorie

Odpowiedzialność karno-skarbowa podatników za nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania czy niezłożenie deklaracji

Odpowiedzialność karno-skarbowa podatników
Odpowiedzialność karno-skarbowa podatników
Fotolia
Ustawodawca mając na uwadze uchylanie się podatników o obowiązku opodatkowania ustanowił w kodeksie karno-skarbowym przepis z art. 54. Przepis ten stanowi, że podatnik uchylający się od opodatkowania poprzez nie ujawnienie właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie złożeniu deklaracji naraża podatek na uszczuplenie, podlega określonym sankcjom. Na pierwszy rzut oka prezentowany przepis nie budzi wątpliwości. Jednakże istnieje wiele, bardzo istotnych kwestii, które nie wynikają z literalnego brzmienia artykułu.

W pierwszej kolejności należy określić krąg podmiotów, które mogą podlegać hipotezie przepisu z art. 54 kodeksu karno-skarbowego (dalej k.k.s.).

W świetle ogólnych unormowań ustawy, użyte w omawianym przepisie z art. 54 określenia: „deklaracja” oraz „podatnik”, przyjmują znaczenie nadane im na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm. ).

W związku z tym przymiot podatnika posiadają osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, podlegające na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.

Ponadto należy wskazać, że wspomniane ustawy podatkowe mogą ustanawiać podatnikami inne podmioty niż wymienione powyżej. Podatnikiem w rozumieniu art. 54 k.k.s. jest również osoba zobowiązana do uiszczenia opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa o podobnym charakterze daninowym. 

Polecamy: serwis VAT

Bardzo istotną kwestią, na którą uwagę zwraca zarówno doktryna (W. Kotowski, B. Kurzępa, Komentarz do art. 54 § 1 k.k.s, Lex Polonica) jak i judykatura jest fakt, że podmiotem przestępstwa określonego w/w przepisie może być wyłącznie podatnik (osoba fizyczna), na której ciąży obowiązek podatkowy.

Oznacza to definiowanie podatnika jako personalnie zindywidualizowanej osoby, na które spoczywają obowiązki podatkowe. Zatem w przypadku podatników niebędących osobami fizycznymi (np. osób prawnych) odpowiedzialności będzie podlegać osoba je reprezentująca. Takie sformułowanie przepisu i de facto mnożenie znaczenia pojęć wprowadza wiele niejasności, jednakże powyższe ustalenia są w pełni prawidłowe. 

Zatem odpowiedzialności na podstawie przepisu art. 54 § 1 k.k.s. podlegają:
1. podatnicy będący osobami fizycznymi,
2. osoby fizyczne reprezentujące podatników takich jak osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, podlegające na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu,
3. osoby fizyczne będące innymi podmiotami w rozumieniu art. 7 § 2 Ordynacji podatkowej, które na mocy ustaw podatkowych zostały ustanowione podatnikami,
4. osoby fizyczne zobowiązane do uiszczenia opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa o podobnym charakterze daninowym.

Ponadto nie sposób pominąć art. 9 § 3 k.k.s., który stanowi, że za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

Zatem na podstawie powołanego przepisu odpowiedzialność z tytułu art. 54 § 1 będą ponosić również osoby fizyczne, które na mocy przyznanych im uprawnień przez podatnika zobowiązane są do realizacji obowiązków podatkowych lub faktycznie niniejsze obowiązki wykonują np. główny księgowy zatrudniony na umowę o pracę, doradca podatkowy na podstawie umowy zlecenia.

Kolejną kwestią, którą należy rozwinąć jest brak ujawnienia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub brak złożenia deklaracji, przez co podatnik naraża podatek na uszczuplenie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że ustawy podatkowe nakładają na podatników różnego rodzaju obowiązki, w tym ujawnianie przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub złożenie deklaracji, o których mowa w prezentowanym przepisie. Ustanawiając obowiązki, ustawodawca statuuje również terminy do ich wypełnienia. 

Polecamy: serwis Koszty

Zatem „nieujawnienie” oraz „niezłożenie”, ma w tym wypadku oznaczać niewywiązanie się z nałożonych obowiązków w ustawowo wskazanych terminach.

Ponadto ustawy podatkowe wskazują co należy rozumieć za przedmiot lub podstawę opodatkowania. P. Kardas, G. Łabuda, T. Razowski wskazują, że „w piśmiennictwie podatkowym przedmiot opodatkowania definiuje się jako określone zachowanie się podmiotu podatku lub obiekt tego zachowania, podstawę opodatkowania zaś jako bliższe określenie abstrakcyjnie ujętego w przepisach stanu faktycznego opodatkowania skonkretyzowaną co do wielkości i podmiotu część przedmiotu podatku” (Komentarz do art. 54 kodeksu karnego skarbowego, [w:] P. Kardas, G. Łabuda, T. Razowski, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, LEX, 2010).

Zatem przedmiotem opodatkowania może być m.in. dochód czy też czynność cywilnoprawna. Z kolei jako przykład podstawy opodatkowania można wskazać kwotę pieniężną. 

Przepis z art. 54 § 1 k.k.s wprowadza ponadto przesłankę skutku, którym ma być narażenie na uszczuplenie podatku. Należy również wskazać, że owe narażenie musi mieć charakter realnego niebezpieczeństwa wystąpienia uszczerbku finansowego i pozostawać w związku przyczynowo-skutkowym z nie ujawnieniem przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie złożeniem deklaracji w ustawowym terminie.

Ponadto koniecznym wydaje się również wyjaśnienie definicji pojęcia „deklaracja”. Na podstawie odesłania z art. 53 § 30 do przepisów ordynacji podatkowej, pod pojęciem tym należy rozumieć nie tylko deklaracje, ale również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. Deklaracja tak definiowana jest ponadto dokumentem w rozumieniu art. 53 § 20 k.k.s..

Należy również podkreślić, że czyn zabroniony wskazany w art. 54 § 1 k.k.s. można popełnić jednie z winy umyślnej w postaci zamiaru bezpośredniego, co oznacza, że podatnik nie chce ujawniać przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie chce składać deklaracji właściwemu organowi podatkowemu.

Sankcje

Ponadto w związku z takim zachowaniem podatnika, ustawodawca przewidział określone sankcje. Wypełnienie przesłanek § 1 tj. nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub niezłożenie deklaracji przez sprawcę czynu, na skutek czego naraża on podatek na uszczuplenie stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny do 720 stawek dziennych albo karą pozbawienia wolności do lat 5, bądź obu tym karom łącznie

Natomiast w § 2 ustawodawca wskazał uprzywilejowany typ przestępstwa skarbowego w sytuacji gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest kwotą małej wartości. W związku z art. 53 § 14 oznacza ona wartość, która w czasie popełnienia czynu zabronionego nie przekracza dwustukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia. W takiej sytuacji sprawca czynu zagrożony jest karą grzywny do 720 stawek dziennych

Ponadto art. 54 w § 3 stanowi, że jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe, tj. do 20-krotności minimalnego wynagrodzenia.

Ustawowy próg w tym wypadku oznacza kwotę uszczuplonej lub narażonej na uszczuplenie należności publicznoprawnej albo wartość przedmiotu czynu, która nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie popełnienia czynu zabronionego.

Należy również dodać, że ustawodawca penalizuje również usiłowanie czynu zabronionego opisanego w art. 54 § 1. W takim przypadku górna granica kary pozbawienia wolności zostaje ograniczona do 3 lat i 4 miesięcy, zaś kara grzywny do 480 stawek dziennych. Usiłowanie przestępstwa skarbowego z § 2 i wykroczenia skarbowego z § 3 nie jest karalne.

Ponadto w przypadku przestępstw skarbowych określonych w § 1 i § 2 może zostać orzeczony przepadek przedmiotów. Zakaz prowadzenia określonej działalności gospodarczej może zostać orzeczony tylko i wyłącznie w sytuacji wskazanej w § 1. Z kolei pozbawienie praw publicznych sąd może orzec w zw. z art. 38 § 1 i 2 k.k.s. w wypadku skazania sprawcy za przestępstwo skarbowe przewidziane w art. 54 § 1 przy orzeczeniu kary pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż 3 lata.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    20 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR) od 2022 r.

    Ulga na społeczną odpowiedzialność biznesu (CSR). W ramach Polskiego Ładu ustawodawca planuje wprowadzenie ulgi dla podatników wspierających działalność sportową, kulturalną oraz szkolnictwo wyższe i naukę. Ulga na CSR ma wejść w życie od 2022 roku.

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich - projekt ustawy

    Zwalczanie pożyczek lichwiarskich. Jest zgoda na prace nad tzw. ustawą antylichwiarską, której projekt uzyskał wpis do planu prac rządu. To daje resortowi "zielone światło" do kolejnych kroków legislacyjnych i działań, aby projekt ten mógł być jak najszybciej przyjęty - powiedział PAP wiceminister sprawiedliwości Michał Woś.

    Czasowa rejestracja samochodu a zwrot akcyzy

    Zwrot akcyzy od samochodu. Fiskus nie może odmówić zwrotu akcyzy przedsiębiorcy tylko dlatego, że ten przed sprzedażą samochodu dokonał jego czasowej rejestracji w Polsce - tak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu.

    Informacje TPR - będą zmiany rozporządzeń

    Informacje TPR. Ministerstwo Finansów informuje, że na stronach Rządowego Centrum Legislacji zostały opublikowane projekty rozporządzeń zmieniających rozporządzenia TPR w zakresie podatku PIT i CIT.

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodów

    Wydatki na ubranie, a koszty uzyskania przychodu. Istnieje wiele profesji w których wymagane jest korzystanie z określonego rodzaju garderoby. Mogą to być ubrania wskazane jako konieczne dla bezpieczeństwa pracowników – np. specjalny stój na budowie - zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, lub też ze względu na inne regulacje prawne – jak na przykład obowiązkowa toga dla adwokata podczas rozprawy na sali sądowej. Poza ścisłymi regulacjami wynikającymi z przepisów istnieją również reguły wyznaczane przez tradycje czy zwyczaje – chociażby konieczność dostosowania stroju do oficjalnych wystąpień publicznych, czy na wysokiej rangi spotkaniach biznesowych. W wielu sytuacjach zakup stroju staje się więc obowiązkiem pracodawcy lub przedsiębiorcy. Powstaje więc pytanie - jakie wydatki związane z garderobą stanowić mogą koszty uzyskania przychodu? Na jakich zasadach oceniać konieczność, prawidłowość oraz wysokość zakupu?

    Granice opodatkowania budynku w podatku od nieruchomości

    Budynek jako przedmiot opodatkowania podatkiem do nieruchomości to „obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach”.

    Zmiany w opodatkowaniu gruntów kolejowych

    Opodatkowanie gruntów kolejowych. Podatkiem od nieruchomości zostaną objęte grunty, na których przedsiębiorstwa kolejowe prowadzą działalność komercyjną inną niż kolejową - tak wynika z projektu nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

    Kantor wymiany walut - wymogi formalne

    Prowadzenie kantoru wymiany walut to jedna z tych form działalności, które w ostatnich latach cieszą się ogromną popularnością. Łatwy dostęp do podróżowania i powszechność emigracji z kraju np. w celach zarobkowych, to główne powody, dla których taki biznes jest szczególnie opłacalny. Kantor to punkt usługowy oferujący sprzedaż i zakup obcej waluty po określonych kursach. Wydawałoby się, że to dość prosta sprawa, jednak samo założenie takiej firmy nie jest łatwe. Jeżeli chcemy prowadzić kantor, musimy uzyskać zezwolenie i spełnić kilka istotnych warunków.

    Wirtualna kasa fiskalna nie będzie musiała drukować paragonów

    Wirtualne kasy fiskalne. Kasa fiskalna w postaci oprogramowania (czyli tzw. wirtualna kasa fiskalna) nie będzie musiała drukować paragonów, jeśli została umieszczona w urządzeniach do automatycznej sprzedaży towarów i usług. Taka zmiana wynika z projektu rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej opublikowanego w czwartek 16 września 2021 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

    Kwota wolna od podatku w 2022 roku

    Kwota wolna od podatku. W ramach Polskiego Ładu ustawodawca proponuje podwyższenie do 30 000 zł kwoty wolnej od podatku. Zmiana ma wejść w życie od 2022 roku.

    Składy podatkowe - zmiany w akcyzie

    Składy podatkowe. Jeśli dany podmiot przejmie od innego skład podatkowy, to dotychczasowy posiadacz składu nie będzie musiał zapłacić akcyzy od produktów znajdujących się w nim - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który trafi do dalszych prac w sejmowej komisji energii.

    Czy dobrowolne opłaty za toalety podlegają VAT?

    Dobrowolne opłaty za toalety a VAT. Czy otrzymane środki pieniężne (dobrowolne opłaty za skorzystanie z toalety) powinny być uznane za podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT wynagrodzenie z tytułu świadczonych usług?

    TSUE kontra Belgia. Zwolnienia podatkowe niezgodne z prawem UE

    Zwolnienia podatkowe. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że zwolnienia podatkowe przyznawane przez Belgię przedsiębiorstwom międzynarodowym stanowią system pomocy państwowej niezgodnej z prawem Unii. Przyznał tym samym rację Komisji Europejskiej i uchylił wyrok Sądu UE z 2019 roku.

    Jaka stawka ryczałtu od przychodów z działalności produkcyjnej (wytwórczej)

    Stawka ryczałtu dla działalności produkcyjnej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych można opodatkować przychody osiągane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przychody z działalności produkcyjnej (wytwórczej) mogą być opodatkowane albo stawką 8,5% albo 5,5%. Od czego zależy zastosowanie jednej z tych stawek do działalności produkcyjnej?

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

    Grzywny za przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku. W roku 2022 podatnikom grozić będą wyższe niż w 2021 r. kwoty grzywien, jakie można wymierzyć za popełnienie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.

    Kiedy e-faktury będą obligatoryjne? Jak się przygotować?

    E-faktury. Z końcem sierpnia br. Rada Ministrów przyjęła projekt zmian do ustawy VAT wdrażającej Krajowy System e-Faktur (KSeF). Choć początkowo z powyższego rozwiązania będzie można korzystać dobrowolnie, już od 2023 roku stanie się ono obligatoryjne. Jakie są korzyści i wyzwania dla przedsiębiorców wynikające z jego wdrożenia?

    Prosta Spółka Akcyjna – jak założyć, jak działa

    Prosta Spółka Akcyjna (PSA) jest szczególnie atrakcyjna dla młodych innowatorów, którzy dysponują unikalnym know-how i chcą otworzyć biznes, ale nie mają na to własnego majątku. Możesz ją szybko zarejestrować, a jej obsługa jest bardzo prosta. O tym, jak krok po kroku założyć PSA i jakie płyną z tego korzyści dla przedsiębiorców, rozmawiali 15 września 2021 r. uczestniczy konferencji online, zorganizowanej przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości.

    Drugi samochód w jednoosobowej działalności a koszty podatkowe

    Samochód w działalności gospodarczej. W związku z tym, że przepisy nie zabraniają posiadania więcej niż jednego samochodu w ramach prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, przedsiębiorcy decydują się na zakup kolejnego pojazdu do swojej działalności. Część z nich ma jednak pewne wątpliwości i dostrzega potencjalne ryzyko podatkowe związane z zakupem drugiego auta. Dlatego decyduje się wystąpić o potwierdzenie planowanego zakupu oraz jego skutków podatkowych w ramach interpretacji indywidualnej. Stanowisko fiskusa jest korzystne dla podatników, jednak zawiera pewne warunki.

    Polski Ład. Przedsiębiorcy będą rezygnować z podatku liniowego

    Polski Ład. Około 700 tys. przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym zostanie najmocniej dotkniętych planowanymi zmianami w ramach Polskiego Ładu. Zwiększenie im obciążeń, nawet jeśli wyniesie 4,9 proc. zamiast 9 proc., bez możliwości odliczenia kwoty wolnej od podatku, czyli planowanych 30 tys. zł, może spowodować, że część przedsiębiorców zrezygnuje z tej formy opodatkowania. – Tymczasem od 2004 roku, kiedy ją wprowadzono, przyniosła ona wiele korzyści zarówno dla firm, jak i budżetu państwa – mówi Rzecznik MŚP Adam Abramowicz, który zbiera podpisy pod petycją w sprawie zablokowania niekorzystnych zmian. Podpisało ją już ponad 52 tys. osób.

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu

    Polski Ład a „szara strefa” w zatrudnieniu. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego skala „szarej strefy” w zatrudnieniu w Polsce szacowana jest na 880 tysięcy osób (ok. 5,4% ogólnej liczby pracujących) [1]. Trzeba jednak zaznaczyć, że badania statystyczne nie odkrywają rzeczywistej skali zjawiska. Realnie praca nierejestrowana może obejmować nawet 16% osób w wieku produkcyjnym [2].

    Polski Ład. Kontrola podatkowa na wniosek

    Polski Ład. Podatnik, który dostanie od szefa Krajowej Administracji Skarbowej ostrzeżenie przed podejrzanym kontrahentem, będzie mógł wnioskować o przeprowadzenie kontroli podatkowej w zakresie będącym przedmiotem tego ostrzeżenia.

    Przekształcasz działalność gospodarczą w jednoosobową sp. z o.o.? Sprawdź co zmieni się w Twojej księgowości!

    Zmiana dotychczasowej formy prawnej firmy z jednoosobowej działalności gospodarczej na spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oznacza rewolucję w obowiązkach księgowych. Jeśli przed przekształceniem prowadziłeś podatkową księgę przychodów i rozchodów, zakładając spółkę z o.o. musi przejść na księgi rachunkowe.

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku - skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt

    PIT od działalności gospodarczej w 2022 roku. Kluczowym elementem nowego Polskiego Ładu są istotne zmiany w podatkach. Zmiany te obejmą system opodatkowania działalności gospodarczej w Polsce, wsparcie innowacyjnych rozwiązań, pobudzenie inwestycji o nowe rozwiązania dla inwestorów strategicznych.

    Ulga na powrót od 1 stycznia 2022 r.

    Ulga na powrót. Polski Ład przewiduje wprowadzenie ulgi w podatku dochodowym dla podatników osiedlających się w Polsce, tzw. ulga na powrót. Proponuje się, aby ulga na powrót weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Kto będzie miał prawo do nowej ulgi i jaka będzie jej wysokość?

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm - wnioski do 30 września

    Tarcza Finansowa PFR dla Dużych Firm. Polski Fundusz Rozwoju ponownie uruchomił Tarczę Finansową dla Dużych Firm. 14 września 2021 r. PFR poinformował o udostępnieniu możliwości składania wniosków o finansowanie preferencyjne w ramach tej Tarczy. Finansowanie służy pokryciu szkody powstałej na skutek zakłóceń w funkcjonowaniu gospodarki w związku z COVID-19. Program został uruchomiony w związku z przyjęciem przez Radę Ministrów zmian do programu rządowego Tarczy Finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju dla Dużych Firm, po uzyskaniu uprzednio decyzji Komisji Europejskiej. Termin na zgłoszenie wniosków upływa 30 września 2021 r.